A Model Proposal Based on University–Municipality Collaboration for the Sustainability of Women’s Cooperatives in Hatay

Öz

The sustainability of women’s cooperatives requires not only a focus on economic performance but also a multi-stakeholder, institutionally grounded collaboration framework. In this context, this study aims to propose an integrative and institutionalized cooperation model between women’s cooperatives and key local actors, namely municipalities and universities, to enhance their sustainability. The theoretical framework of the study is grounded in cooperative studies—particularly women’s cooperativism—and multi-stakeholder governance approaches centered on local development. A qualitative research design was adopted in the study. Data were collected through in-depth interviews using semi-structured questions with a total of 30 participants, including 20 representatives of women’s cooperatives operating in Hatay, 6 representatives and academics from relevant units of Hatay Mustafa Kemal University, and 4 representatives from relevant departments of Hatay Metropolitan Municipality. The obtained data were analyzed through content analysis, and thematic codes were generated to interpret the findings. The main findings of the study reveal that key challenges affecting the sustainability of women’s cooperatives include lack of collaboration, deficiencies in marketing and branding, inadequacies in production facilities and infrastructure, lack of financial knowledge, and technical infrastructure shortcomings. Notably, weak collaboration emerges as a critical issue that exacerbates other problem areas. The findings indicate that universities possess significant potential in providing technical knowledge, training, consultancy, and laboratory analysis services, while Hatay Metropolitan Municipality has the capacity to support production and sales processes, provide spatial resources, facilitate raw material supply, and act as an intermediary in marketing and access to local networks and stakeholders. However, the results also demonstrate that existing collaborations with these actors remain fragmented, limited, and lack an institutional foundation. In conclusion, the study emphasizes the need for a formalized, protocol-based cooperation model to ensure the sustainability of women’s cooperatives. It is argued that a structured collaboration model to be developed within the triangle of women’s cooperatives, universities, and municipalities would enhance institutionalization, strengthen economic resilience, and ultimately increase the contribution of women’s cooperatives to local development. Based on the findings, a model proposal is presented and evaluated within this framework.

Anahtar Kelimeler

• Women’s Cooperatives
• Sustainability
• Institutional Collaboration
• Multi-Stakeholder Governance

Hatay’da Kadın Kooperatiflerinin Sürdürülebilirliği Açısından Üniversite ve Belediye İş birliğine Dayalı Bir Model Önerisi

Öz

Kadın girişimi kooperatiflerinin sürdürülebilirliği sadece ekonomik performans odaklı değil, çok paydaşlı, kurumsal temele dayalı bir iş birliğini de gerektirmektedir. Bu bağlamda bu çalışma kadın kooperatiflerinin sürdürülebilir olabilmesi için yerel aktörler olan belediye ve üniversitelerle kurumsal bütüncül bir iş birliği model önerisi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kuramsal çerçevesini kooperatifçilik ve özelde kadın kooperatifçiliği, yerel kalkınma odaklı çok paydaşlı yönetişim uygulamalarının oluşturduğu bu çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmada Hatay’da faaliyet gösteren 20 kadın kooperatifi temsilcisi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi’nin ilgili birim temsilcileri ve akademisyenlerden oluşan 6 ve Hatay Büyükşehir Belediyesi ilgili birim temsilcilerinden 4 kişi olmak üzere toplamda 30 kişi ile yarı yapılandırılmış soruların yöneltilerek derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular içerik analizi ile tematik kodlar oluşturularak yorumlanmıştır. Araştırmanın temel bulguları olan iş birliği eksiklikleri, pazarlama ve markalaşma sorunları, üretim mekanları ve üretim alt yapısına ilişkin eksiklikler, finansal bilgi eksikliği ve teknik alt yapı eksiklikleri kadın kooperatiflerinin sürdürülebilirliği açısından temel sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle iş birliğinin zayıflığı aynı zamanda diğer sorun alanlarının derinleşmesine neden olan etkiler yaratmaktadır. Elde edilen bulgular neticesinde üniversitelerin teknik bilgi desteği, eğitim danışmanlık hizmeti ve laboratuvar analiz hizmeti kapasitesi açısından; Hatay Büyükşehir Belediyesinin ise üretim ve satış, mekânsal destek sağlama, hammadde tedariki ve özellikle pazarlama ve yerel aktörlere/ağlara erişim noktasında aracı olabilme potansiyeli taşıdığı görülmektedir. Fakat bulgular, söz konusu aktörlerle iş birliklerinin parçalı, sınırlı ve kurumsal bir temele dayalı olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak kadın kooperatiflerinin sürdürülebilirliği açısından öncelikli olarak kurumsallaşmış, protokole dayalı iş birliği modeline ihtiyaç duyulmaktadır. Kadın kooperatifleri, üniversite ve belediye üçgeninde geliştirilecek bir iş birliği modelinin kadın kooperatiflerinin kurumsallaşabilmesi ekonomik dayanıklılığı ve böylece yerel kalkınmaya etkisinin artacağı iddiası elde edilen sonuçlar üzerinden bir model önerisi ortaya koyularak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın Kooperatifleri
• Sürdürülebilirlik
• Kurumsal İş Birliği
• Çok Paydaşlı Yönetişim

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yok.

Etik Beyan

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 03.07.2025 tarih, toplantı sayısı:9, karar sayısı 10 ve Doküman no: 902-01-FR 006 ile etik onay izni alınmıştır

Kaynakça

1. Adar, A. Ş., Dedeoğlu, S., & Kurtuluş, G. (2023). Türkiye’de kadın kooperatifleri: Mevcut durum analizi, kadın güçlenmesi ve istihdam yaratma potansiyeli. Çalışma ve Toplum, 2(77), 1174–1208. https://doi.org/10.54752/ct.1280833
2. Arslan, F., & Güler, S. (2025). Yerel kalkınmanın gerçekleşmesinde kadın kooperatiflerinin rolü: Urla (İzmir) örneği. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 11(1), 279–308. https://doi.org/10.30517/cihannuma.1680513
3. Ayandibu, E. O. (2025). The impact of university–industry–cooperative partnerships on entrepreneurship training for youth in marginalised communities. Indonesian Journal of Community Engagement, 2(1), 9–21. https://doi.org/10.70895/ijce.v2i1.80
4. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 231–274. https://izlik.org/JA98FN96XR
5. Bastida, M., Pinto, L. H., Olveira Blanco, A., & Cancelo, M. (2020). Women’s entrepreneurship: Can cooperatives contribute to overcoming gender inequality? The Spanish first step toward equality. Sustainability, 12(6), 2478. https://doi.org/10.3390/su12062478
6. Burbridge, M., & Morrison, G. M. (2021). A systematic literature review of partnership development at the university–industry–government nexus. Sustainability, 13(24), 13780. https://doi.org/10.3390/su132413780
7. Cannon, M., & Thorpe, J. (2020). Preston model: Community wealth generation and a local cooperative economy. The Institute of Development Studies and Partner Organisations. https://hdl.handle.net/20.500.12413/15219
8. Carayannis, EG ve Campbell, DF (2009). 'Mod 3' ve 'Dörtlü Sarmal': 21. yüzyıl fraktal inovasyon ekosistemine doğru. Uluslararası teknoloji yönetimi dergisi , 46 (3-4), 201-234.

9. Charnley-Parry, I. M., Farrier, A., Dooris, M., Whitton, J., & Manley, J. (2024). Organisations and citizens building back better? Climate resilience, social justice and COVID-19 recovery in Preston, UK. Sustainability, 16(7), 3003. https://doi.org/10.3390/su16073003
10. Çelik, F. (2019). Yerel kalkınmada üniversite–kalkınma ajansı iş birliği: Türkiye (İzmir) örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 41–62. https://izlik.org/JA34LG85DR
11. Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: from National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research policy, 29(2), 109-123.
12. Genç, A. (2024). An analysis of local government and women’s cooperative relations in Turkey: The case of Kadıköy Municipality and Potlaç Women’s Cooperative (Yüksek lisans tezi). Middle East Technical University.
13. Gümüşoğlu, F. (2012). Kadınların toplumsal alanda güçlenmesine bir örnek: Yağlar Köyü tarımsal kalkınma kooperatifi. Kadın Araştırmaları Dergisi, 10. https://izlik.org/JA67WW58AP
14. Hatay Valiliği. (2025, 24 Nisan). Valiliğimizin himayelerinde 24–25 Nisan 2025 tarihlerinde kadın kooperatifleri çalıştayı ve ürün tanıtım günleri gerçekleştirildi. https://www.hatay.gov.tr/valiligimizin-himayelerinde-24-25-nisan-2025-tarihlerinde-kadin-kooperatifleri-calistayi-ve-urun-tanitim-gunleri-gerceklestirildi
15. Kanyılmaz, E. P. (2010). Kooperatif birliklerinin küreyerelleşme sürecindeki önemi. Üçüncü Sektör Kooperatifçilik, 45(2), 15–33.
16. Karayünlü, G. (2025). Büyükşehir belediyelerinin kadın kooperatiflerine yönelik destekleme faaliyetleri: Mersin Büyükşehir Belediyesi ve kadın kooperatifleri örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 68, 34–50. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1571058
17. KEİG. (2018). Kadın kooperatifleri kılavuzu. KEİG Yayınları Dizisi.
18. Kurtege Sefer, B. (2024). Kırsal kalkınmada kadın emeği, sivil toplum kuruluşları ve kadın kooperatifleri. Çalışma ve Toplum, 1(80), 93–126. https://doi.org/10.54752/ct.1421764
19. Meister, T., Schmid, B., Seidl, I., & Klagge, B. (2020). How municipalities support energy cooperatives: Survey results from Germany and Switzerland. Energy, Sustainability and Society, 10, 18. https://doi.org/10.1186/s13705-020-00248-3
20. Müftüoğlu, H., & Aydos, V. (2001). Türkiye'de kooperatifçilik: Türk konut kooperatifçiliğine alternatif bir model: Almanya. İstanbul Ticaret Odası.
21. Ortuño, M., De los Ríos, I., & Sastre-Merino, S. (2022). The development of skills as a key factor of the cooperative system: Analysis of the cooperative of artisan women Tejemujeres-Gualaceo-Ecuador from the WWP model. Sustainability, 14(23), 16233. https://doi.org/10.3390/su142316233
22. Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge University Pres.
23. Radko, N., Belitski, M., & Kalyuzhnova, Y. (2023). Conceptualising the entrepreneurial university: The stakeholder approach. The Journal of Technology Transfer, 48(3), 955–1044. https://doi.org/10.1007/s10961-022-09926-0
24. Şen, G., & Çolak, O. H. (2025). Balıkesir ilinde kadın girişimciliği: Bölgedeki kalkınma politikaları açısından bir değerlendirme. Kent Akademisi, 18(Uluslararası Girişimcilik Sosyal Bilimler Kongresi Özel Sayısı), 146–170. https://doi.org/10.35674/kent.1769613
25. Theeuwen, A., Duplat, V., Wickert, C., & Tjemkes, B. (2021). How do women overcome gender inequality by forming small-scale cooperatives? The case of the agricultural sector in Uganda. Sustainability, 13(4), 1797. https://doi.org/10.3390/su13041797
26. Ticaret Bakanlığı. (2024). Kooperatif bülteni: Eylül 2024. https://esnafkoop.ticaret.gov.tr/data/670cc06f13b876dc68d93013/Kooperatif%20%20B%C3%BClteni%20Eyl%C3%BCl%2011.10.2024.pdf
27. Ticaret Bakanlığı. (2026). Kooperatif veri bülteni: Ocak 2026. https://esnafkoop.ticaret.gov.tr/data/670cc06f13b876dc68d93013/Kooperatif%20B%C3%BClteni%202026%20Ocak.pdf
28. Wagner, M., Schaltegger, S., Hansen, E. G., & Fichter, K. (2021). University-linked programmes for sustainable entrepreneurship and regional development: How, and with what impact? Small Business Economics, 56(3), 1141–1158. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00280-4
29. Yalçın, A. Z. (2022). Yerel kalkınma bağlamında kooperatifler ve belediye etkileşimi. Maliye Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1–20. https://izlik.org/JA64CB46BW
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
31. Yıldırım, P. D., & Şenkal, A. (2025). Kadın kooperatifleri ile ekonomik dönüşüm: Sorunlardan çözüme giden yol. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 60(1), 874–894. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.25.03.2599