Kentsel Ulaşımda Esnek, Akıllı ve Yeni Bir Planlama Yaklaşımı: Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları

Öz

Kentler; hızla artan nüfus ve gelişme baskılarından kaynaklanan doğrudan/dolaylı ve olumlu/olumsuz etkiler sonucunda doğal kaynakları ve üretim alanlarını tüketerek ilerleyen birer organizma görünümündedirler. Kentleri bilinen tüm yönleriyle ve planlama araçları vasıtasıyla kontrol etme çabası, bu karmaşık ve dinamik yapı yaşamın ve hareketliliğin kendisini içerisinde barındırdığından yetersiz kalmaktadır.

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hareketlilik, fiziksel altyapıya dayalı araç odaklı ulaşım olarak algılanmaktadır. Bu sebeple planlamacılar, ilgili tüm kurum/kuruluş ve sorumlular artan araç hareketliliğinin getirdiği sorunlara sürekli çözüm arayışı içerisindedir. Bu çözüm arayışları Avrupa kıtasında özellikle 2000’li yıllarda etkisini göstermeye başlamıştır. 2000’li yıllarda Avrupa Birliği (AB) kentlerinde yaşam kalitesini arttırmak için sürdürülebilir, entegre, esnek, akıllı ve yeni bir planlama yaklaşımı benimsenmiştir. Bu dönemde AB kentleri de Türkiye’deki gibi kentsel ulaşım problemleriyle yüz yüze gelmiş ve bu problemleri ulaşım ana planları ile çözemedikleri için, Avrupa Komisyonu (AK) 2009 yılında Kentsel Hareketlilik Aksiyon Planı ve Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planlarını bu sorunların çözümüne bir alternatif olarak sunmuştur.

Bu makalede kentsel ulaşımda, esnek, akıllı ve yeni bir planlama yaklaşımı olan Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları değerlendirilmektedir. Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planlaması, hareketlilikle ilgili kavramların Türkçe karşılıkları ile birlikte irdelenmekte, Türkiye’de geliştirilmesi hedeflenen özgün Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı rehber literatürü oluşturulmaya çalışılmaktadır.

Kentsel ulaşımda dünya kentlerinde, özellikle Avrupa kıtası kentlerinde, son çeyrek asırda, Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planlarının araştırılıp, etkin bir değerlendirme süreci ile birlikte, kentsel ulaşım problemleri çözümlemelerinde kullanıldığı gözlenmektedir. Türkiye’de ise kentsel ulaşım çalışmalarının modern anlayışın aksine geleneksel ulaşım planlama araçları sürdürüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu nedenle çıkarılan teorik sonuç, Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planlarının kentsel ulaşımda en etkili planlama araçlarından biri olduğudur. Türkiye’de kentlerin; özgün Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı çalışmalarını hazırlık, plan, uygulama ve izleme süreçleriyle ele alıp, ulaşım temelli sorunlarını çözerek, kentsel yaşam kalitesini bu yolla arttırması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik,Kentsel Ulaşım,Hareketlilik,Kentsel Hareketlilik,Sürdürülebilir Hareketlilik

A Flexible, Intelligent and New Planning Approach in Urban Transport: Sustainable Urban Mobility Plans

Öz

Cities; As a result of direct / indirect and positive / negative effects caused by rapidly increasing population and development pressures, they seem to be an organism advancing by consuming natural resources and production areas. The effort to control cities through all its known aspects and through the means of planning means this complex and dynamic structure is insufficient as it involves life and mobility itself.

In Turkey, as well as in the world of mobility it is perceived as car-oriented transportation based on the physical infrastructure. For this reason, planners, all relevant institutions / organizations and responsible people are in search of continuous solutions to the problems caused by increased vehicle mobility. The search for this solution has begun to be effective in Europe, especially in the 2000s. In the 2000s, a sustainable, integrated, flexible, intelligent and new planning approach has been adopted to improve the quality of life in European Union (EU) cities. During this period, European cities also came face to face with urban transport problems, such as in Turkey and can not solve this problem of transportation master plans, the European Commission (EC) in 2009, the Urban Mobility Action Plan and Sustainable Urban Mobility Plans have been submitted to the solution of these problems as an alternative.

In this article, Sustainable Urban Mobility Plans which are flexible, smart and new planning approach are evaluated in urban transportation. Sustainable Urban Mobility Planning, mobility-related concepts are discussed together with their Turkish counterparts, targeted development in Turkey Sustainable Urban Mobility Plan guide the original literature is pursued.

In urban transportation, in the cities of the world, especially in the European continent, in the last quarter century, it is observed that Sustainable Urban Mobility Plans are researched and used together with an effective evaluation process in the analysis of urban transportation problems. In Turkey, unlike the modern understanding of urban transport it is understood that traditional transportation planning tools continued.

The theoretical conclusion is that Sustainable Urban Mobility Plans are one of the most effective planning tools in urban transport. Of cities in Turkey; It should take care of the original Sustainable Urban Mobility Plan in the preparation, planning, implementation and monitoring processes and solve the problems related to transportation and thus increase the quality of urban life in this way.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability,Urban Transportation,Mobility,Urban Mobility,Sustainable Mobility

Kaynakça

1. Andrei, C.A., Papuc, E.I., (2016), A Sustainable Urban Mobility Plan Solution for a City of the Future?, The 4th İnternational Conference of the NORD Events, Rethinking Global Space, Culture and Change in Organizations, The Bucharest Academiy of Economic Studies, Romania, s. 1-5.
2. Cirit, F., (2014), Sürdürülebilir Kentiçi Ulaşım Politikaları ve Toplu Taşıma Sistemlerinin Karşılaştırılması, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Uzmanlık Tezi, s. 9-103.
3. Comune di Rimini, (2016), Sustainable Urban Mobility Plan, Infrastructure and Mobility Area Mobility Office, s 2.
4. European Cities and Regions Networking for İnnovative Transport Solutions, (2013), The Urban Mobility Package “Together Towards Competitive and Resource Efficient Urban Mobility, Adopted by the European Commission On 17.12.3013, s 2.
5. European Commission, (2013), A Concept for Sustainable Mobility Plans, Brussels, Retrieved:http://ec.europa.eu/transport/themes/urban/doc/ump/com(2013)913-annex_en.pdf, s 2.
6. European Metropolitan Transport Authorities, (2009), Mobility Plans: The Way Forward for a Sustainable Urban Mobility, Paris, 1-5. Accessed on: 10.06.2018, Available at: https://www.emta.com/IMG/pdf/EMTAbried_2_basse_def_.pdf
7. Kaygusuz, S., (2009), Mersin’de Kentsel Hareketlilik: Mersin Esnafının Mekânsal Hareketliliği Üzerine Bir Araştırma, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s. 30-32.
8. Kaynak, Z., (2005), Kentsel Alanlarda Ulaşım Politikaları ve Ulaşımda Sürdürülebilirlik, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s 25.

9. Kjærulff, A.A., (2011), Motility Finding a Way to Mobility Attitude and Behavior, Proceedings From the Annual Transport Conference at Aalborg University, ISSN: 1603-9696, Available at: www.trafikdage.dk/artikelarkiv, s. 1-9.
10. Mercatelli, L., (2016), Sustainable Urban Mobility Plans European Practice, European Unions Horizon 2020 Research and İnnovation Programme, Italy, s. 3-6.
11. Özübal, C.O., (2009), Bergama Örneğinde, Kentsel Açık Mekânlarda Yaya Hareketlerinin Çözümlenmesi Konusunda Bir Yöntem, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s 10.
12. Uluç, A., (2014), A Framework for Sustainable Urban Mobility in Historic Urban Landscape: A Proposal for Antalya Kaleiçi, A Thesis Submitted to the Graduate School of Natural and Applied Sciences of Middle East Techical University, s 48.
13. United Nations World Commission on Environment and Development, (1987), Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future, Available at: http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf, s300.
14. Yerli, G., (2015), Sürdürülebilir Kent İçi Hareketlilik Planları (SUMP) Çalıştay Raporu, Dünya Kaynakları Enstitüsü Ross Sürdürülebilir Şehirler Merkezi, s 2.
15. Böhler, S., Kost, C., Merforth, M., Kumar, K., (2014), Urban Mobility Plans National Approaches and Local Practice Moving Towards Strategic, Sustainable and Inclusive Urban Transport Planning, Sustainable Urban Transport Technical Document #13, Federal Ministry for Economic Cooperation and Development, s. 5-62.
16. Czepkiewicz, M., Brudka, C., Jankowski, P., Kaczmarek, T., Zwolinski, Z., Mikula, L., Bakowska, E., Mlodkowski, M., Wojcicki, M., (2016), Public Participation GIS for Sustainable Urban Mobility Planning: Methods, Applications and Challenges, Rozwoj Regionalry i Polityka Regionalna, 35:9-35, s. 2-5.
17. Dávila, D.J., (2013), Urban Mobility & Poverty Lessons from Medellín and Soacha, Colombia, Development Planning Unit, UCL & Faculty of Architecture, Universidad Nacional de Colombia, ISBN 978-0-9574823-3-3 PDF, ISBN 978-0-9574823-2-6,Paperback, s. 1-216.
18. Banister, D., (2007), The Sustainable Mobility Paradigm, Transport Policy, 15(2008), 73–80, Elsevier, Transport Studies Unit, Oxford University Centre for the Environment, Oxford, UK, s. 6-7.
19. Flamm, M., Kaufmann, V., (2006), Operationalising the Concept of Motility: A Qualitative Study, Mobilities, 1:2, 167-189, DOI: 10.1080/17450100600726563.
20. Kaufmann, V., (2012a), Mobility, Mobile Lives Forum, Accessed on: 05.06.2018, Available at: http://en.forumviesmobiles.org/marks/mobility-450
21. Kaufmann, V., (2012b), Movement, Mobile Lives Forum, Accessed on: 05.06.2018,Available at: http://en.forumviesmobiles.org/marks/movement-460
22. Kaufmann, V., (2012c), Motility, Mobile Lives Forum, Accessed on: 06.06.2018, Available at: http://en.forumviesmobiles.org/marks/motility-461
23. Kaufmann, V., (2016), Mobility, Motility: What Determines Our Ability to Move?, Mobile Lives Forum, Accessed on: 05.06.2018, Available at: http://en.forumviesmobiles.org/video/2016/06/07/mobility-motility-wgat-determines-our-ability-move-3260
24. May, D. A., (2015), Encouraging Good Practice in the Development of Sustainable Urban Mobility Plans, Elsevier, Case Studies on Transport Policy 3(2015), 3–11, s 2.
25. Ohnmacht, T., Maksim, H., Bergman, M.M., (2009), Mobilities and inequality: Making connections, Mobilities and Inequality, 7-26, Available at: : https://www.researchgate.net/publication/37468344
26. Özalp, M., Öcalır, V. E., (2008), Türkiye’deki Kentiçi Ulaşım Planlaması Çalışmalarının Değerlendirilmesi (1). METU JFA 2008/2, (25:2) 71-97, 1-27.
27. Pozoukidou, G., Gavanas, N., Verani, E., (2017), Land Use Models and Sustainable Urban Mobility Plans: An İntegrative Approach for Strategic Planning, 867-882, s. 2-8.
28. Rudolph, F., Black, C., Glensor, K., Hging, H., Lah, O., McGeever, J., Mingardo, G., Parkhurst, G., Plevnik, A., Shergold, I., Streng, M., (2015), Decision-Making in Sustainable Urban Mobility Planning: Common Practice and Future Directions, World Transport Policy and Practice, 21(3), 54-64, ISSN 1352-7614, Available from: http://eprints.uwe.ac.uk/28625, http://worldtransportjournal.com/wp-content/uploads/2015/11/29th-Oct-opt.pdf, s 2.
29. Cambridge Dictionary, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/move,https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3%BCk/ingilizce/mobile,https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3%BCk/ingilizce/ability,https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3%BCk/ingilizce/object,https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/internal,https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/external?q=EXTERNAL
30. Dictionary, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. http://www.dictionary.com/browse/vulgus
31. Etimoloji Sözlüğü, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://www.etimolojiturkce.com/kelime/mobil,https://www.etimolojiturkce.com/kelime/hareket
32. Etymology Dictionary, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://www.etymonline.com/word/mob
33. İngilizce Latince Sözlük, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://ingilizce-latince.cevirsozluk.com/51218745-motion#la|tr|motio
34. Macmillian Dictionary, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/mobility
35. Quia Web, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. https://www.quia.com/jg/2816350list.html
36. Tureng Türkçe İngilizce Sözlük, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. http://tureng.com/tr/turkce-ingilizce/urban
37. Türk Dil Kurumu, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&kelime=DEV%C4%B0N%C4%B0M,http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&kelime=NESNE,http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5b1cf4ff445f98.57544560 Türkçe Terimler Sözlüğü, (2018), Erişim Tarihi: 02.06.2018. http://www.sozce.com/nedir/90675-devinim, http://www.kursunkalem.com/biyoloji-terimi/hareket/