Bibliometric Analysis of Postgraduate Theses Published in the Field of Evacuation Planning

Öz

This study aims to bibliometrically examine master's theses on evacuation plans on an international scale. Within the scope of the research, 56 master's theses identified through searches in the Higher Education Council National Thesis Center (YÖKTEZ) and various open-access thesis databases were analyzed, considering the period between 2001 and 2025. The theses examined in the study were first transferred to an Excel-based dataset and then systematically evaluated using bibliometric analysis methods. "Bibliometric analysis was chosen as the most appropriate method for the study's purpose, as it allows for a comprehensive and objective examination of research trends in the field. Following data analysis, the graduate theses were classified based on multidimensional parameters such as year, university, university type, institute, main field of study, subject area, research method, field of application, scenario type, and keywords. The findings show that studies in the field of evacuation planning are largely concentrated in the disciplines of engineering, disaster management, and security; quantitative methods are clearly dominant in the research. Furthermore, simulation, performance evaluation, and various modeling-based techniques were found to be the most frequently used methodological tools. By systematically reviewing theses scattered throughout the literature, the research identifies the orientations, gaps, and future research directions of evacuation plan studies .

Anahtar Kelimeler

• Evacuation Planning
• Bibliometric Analysis
• Postgraduate Theses

Tahliye Planı Alanında Yayınlanan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Öz

Bu çalışma, tahliye planı konusundaki lisansüstü tezlerini uluslararası ölçekte bibliyometrik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) ve çeşitli açık erişimli tez veri tabanlarında yapılan taramalar sonucunda ulaşılan 56 lisansüstü tez, 2001–2025 yılları arasındaki dönem dikkate alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada incelenen tezler öncelikle Excel tabanlı bir veri setine aktarılmış ve ardından sistematik bir şekilde bibliyometrik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bibliyometrik analiz, alanın araştırma eğilimlerini bütüncül ve nesnel bir çerçevede incelemeye olanak sağladığından çalışmanın amacına en uygun yöntem olarak tercih edilmiştir. Veri analizinin ardından lisansüstü tezler, yıl, üniversite, üniversite türü, enstitü, ana bilim dalı, konu alanı, araştırma yöntemi, uygulama sahası, senaryo türü ve anahtar kelime gibi çok boyutlu parametreler temelinde sınıflandırılmıştır. Bulgular, tahliye planlaması alanındaki çalışmaların büyük ölçüde mühendislik, afet yönetimi ve güvenlik disiplinlerinde yoğunlaştığını; araştırmalarda ise nicel yöntemlerin belirgin biçimde baskın olduğunu göstermektedir. Ayrıca simülasyon, performans değerlendirme ve çeşitli modelleme temelli tekniklerin en sık başvurulan yöntemsel araçlar olduğu tespit edilmiştir. Araştırma, literatürde dağınık biçimde yer alan tezleri sistematik biçimde inceleyerek tahliye planı çalışmalarının yönelimlerini, boşluklarını ve gelecekteki araştırma potansiyellerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Böylece çalışma, alandaki akademik üretimi bütüncül biçimde değerlendiren ve yeni araştırmalara karşılaştırmalı veri tabanı desteği sağlayan özgün bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tahliye Planı
• Bibliyometrik Analiz
• Lisansüstü Tezler

Kaynakça

1. A. Yazıcı, “İnşaatlarda acil durum ve kurtarma planları,” ABMYO Dergisi, vol. 51, pp. 17–26, 2018.
2. G. B. Türkölmez ve M. Güneş, “Metro servis sistemlerinde acil tahliye modelleri: İzmir metro uygulaması”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 22, sy. 4, ss. 324–339, 2016.
3. B. Özmen, S. Gerdan ve O. Ergünay, “Okullar için afet ve acil durum yönetimi planları,” Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, vol. 3, no. 1, pp. 37–52, 2015.
4. M. Kadıoğlu, Afet Yönetimi: Beklenilmeyeni Beklemek, En Kötüsünü Yönetmek. İstanbul, Türkiye: Marmara Belediyeler Birliği Yayını, 2011.
5. E. Usta, “İstanbul toplu taşıma sisteminin afet ve acil durumlara hazırlık seviyesi,” Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye, 2019.
6. A. Esen, “Dirençli şehirler oluşturma ve afet zararlarını azaltmada kamu yönetiminin yeri,” Avrasya Dosyası, vol. 14, no. 1, pp. 1–76, 2023.
7. S. G. Bozer, E. Evren, E. Güven ve T. Eren, “İtfaiye alanında yayınlanan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi,” Hastane Öncesi Dergisi, vol. 10, no. 1, pp. 53–71, 2025. doi: 10.54409/hod.1506685.
8. M. Dal, N. A. Dal ve İ. Ay (Ed.), Bibliyometrik Analiz I. Ankara, Türkiye: Akademisyen Yayınevi, 2023.

9. F. A. S. Ochmas and S. Balyemez, “Interdisciplinary information systems in disaster management,” Kent Akademisi, vol. 12, no. 40, pp. 779–791, 2019.
10. C. S. Tekin, “İç mekân tasarımında yönelim ve tahliye sistemleri incelemesi ve bir öneri analizi,” Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2016.
11. A. Marangoz, “Bir kamusal alan olan afet parklarının tasarım kriterlerinin incelenmesi,” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2021.
12. B. Ekizoğlu, “Acil durum tahliye simülasyonları ve işletme fakültesinde uygulanması,” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2009.
13. R. Akyel, “Afet yönetim sistemi: Türk afet yönetiminde karşılaşılan sorunların tespit ve çözümüne ilişkin bir araştırma,” Doktora Tezi, Adana, Türkiye, 2007.
14. M. C. Duruel, “İşyeri afet ve acil durum planlarının geliştirilmesi: Kırtasiye malzemeleri üretim sahası örneği,” Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya, Türkiye, 2020.
15. S. Bostan ve E. Yıldız, İşletmeler ve Kamu Kurumlarında Risk Yönetimi ve Acil Durum Planı: Hazırlama Rehberi, 1. baskı. Ankara, Türkiye: Nobel Akademik Yayıncılık, 2018.
16. G. Bilici, Afetle Mücadelede Kriz Yönetimi, 1. baskı. Ankara, Türkiye: Eğitim Yayınevi, Temmuz 2024. ISBN 978-625-82513-7-9.
17. İ. Dokur, Eğitim Amaçlı Binalarda Yangın Tehlikesinin Risk Analizi [Yüksek Lisans Tezi], Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye, 2019. Accessed from: ProQuest Dissertations & Theses, No. 30839340.
18. H. Uysal, “Kamu kurumlarının güvenliği ve acil durumlarda risk yönetimi: Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksekokulu örneği,” Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2019.
19. N. Bilim, Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır? Örnek Acil Durum Planı ile Birlikte, 2. baskı. Ankara, Türkiye: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022. ISBN 978-625-46843-45.
20. H. Kurtoğlu, M. Balıkçı, A. N. Tıkır ve A. Güzel, “Üniversite öğrencilerinin tahliye ve toplanma alanlarına yönelik bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi,” Emergency Aid and Disaster Science, vol. 1, no. 2, pp. 39–44, Eylül 2021.
21. K. Demir, “Kent Ölçeğinde Yangın Risk Parametrelerinin Bina Ölçeğinde Alınacak Yangın Güvenlik Önlemlerine Etkisi ve Yangın Risk Haritası,” Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2024.
22. S. Kanat, T. Kodaman ve A. İren, “İnsani Güvenlik ve Terörizmle Mücadele,” Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 2, pp. 567–588, 2016.
23. G. Tuti ve S. Mankan, “Okul yöneticilerinin afet risk planlama ve yönetimine ilişkin yeterliklerinin incelenmesi,” Afet ve Risk Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 559–581, 2025. doi: 10.35341/afet.1627053.
24. Ş. Coşkun, Afet Eğitimi Algılaması: İlköğretim Öğrencilerine Verilen Afet Eğitimlerinin Algılamasını Ölçmek Üzere Bir Araştırma [Yüksek Lisans Tezi], Sakarya Üniversitesi, Sakarya, Türkiye, 2011. Accessed from: ProQuest Dissertations & Theses, No. 29158126.
25. G. Öztürk, “Türkiye’de risk yönetimi bağlamında afete hazırlıkla ilgili yazılan lisansüstü tezlerin incelenmesi,” The Journal of International Scientific Researches, vol. 8, no. 3, pp. 490–498, 2023. doi: 10.23834/isrjournal.1350818.
26. A. Kuru ve N. Kazancı, “Okullarda afet tahliye planı hazırlama: Kaynaşlı örneği,” Muhakeme Journal, vol. 6, no. 2, pp. 94–104, 2023. doi: 10.33817/muhakeme.1391587.
27. F. Doğan ve M. Kırkıncıoğlu, “Okul Öncesi Çocuklarda (4-6 Yaş) Deprem, Yangın ve Tahliye Konusunda Durum Tespitinin Yapılması”, İSG-A, vol. 2, no. 2, pp. 145–159, 2020.
28. D. Yeşil ve R. C. Erenoğlu, “İlköğretim düzeyindeki okullarda afet ve acil durum planlarının içeriği ve mevcut durumunun değerlendirilmesi: Çanakkale ili örneği,” TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 16. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı Bildiriler Kitabı, Ankara, Türkiye, 3–6 Mayıs 2017.
29. A. Y. Topraklı ve M. S. Satır, “Yüksek binaların tahliye etkinliğinin incelenmesi: Gaziantep Ek Adliye Binası örneği,” Afet ve Risk Dergisi, vol. 5, no. 2, pp. 545–559, 2022. doi: 10.35341/afet.1083155.
30. A. Topraklı, “Adliye binası tahliye benzetim çalışması: Yeni Hınıs Adliyesi örneği,” Ata Planlama ve Tasarım Dergisi, vol. 3, no. 2, pp. 79–86, 2019.
31. N. Oymakapu ve Z. Ö. Parlak Biçer, “Acil durum eylem planlarının Kayseri alışveriş merkezleri üzerinden incelenmesi,” Erciyes Akademi, vol. 35, no. 1, pp. 345–370, 2021.
32. M. S. Koruklu ve M. Ensari Özay, “Bir alışveriş merkezinin deprem sonrası müdahale aşamasının fonksiyonel rezonans analiz metodu ile analizi,” International Journal of Pure and Applied Sciences, vol. 7, no. 1, pp. 63–77, 2021. doi: 10.29132/ijpas.896371.
33. H. E. Uyar ve E. Töre, “Deprem sonrası ilk durak: İstanbul’da toplanma alanlarına dair bir inceleme,” Afet ve Risk Dergisi, vol. 6, no. 1, pp. 226–242, 2023. doi: 10.35341/afet.1119551.
34. D. Coşkun ve A. Büyüksaraç, “Afetlerde acil yardım planlaması,” Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi, vol. 2, no. 2, pp. 68–83, 2021. doi: 10.54862/pashid.927089.
35. M. Şirin ve F. Ocak, “Gümüşhane şehri’nde afet ve acil durum toplanma alanlarının coğrafi bilgi sistemleri ortamında değerlendirilmesi,” Doğu Coğrafya Dergisi, vol. 25, no. 44, pp. 85–106, 2020. doi: 10.17295/ataunidcd.790893.
36. H. İ. Çiçekdağı ve Ö. Bozkurt, “Hastane afet ve acil durum planı (HAP): 2015 ve 2021 hazırlama kılavuzu karşılaştırmalı analizi,” Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 11 no. 2 pp. 241- 251
37. A. İytemür ve S. Tekeli Yeşil, “Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Hastane Afet ve Acil Durum Planları ile İlgili Görüşlerinin İncelenmesi,” Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, pp. 138–148, 2020. doi: 10.31125/hunhemsire.763162.
38. H. Canatan, A. Erdoğan ve S. Yılmaz, “Hastane afet planlarının önemi üzerine literatür taraması ve İstanbul ilinde bir devlet hastanesinde gerçekleştirilen deprem-yangın-KBRN tahliye tatbikatı,” Sağlık Akademisyenleri Dergisi, vol. 2, no. 4, pp. 190–193, 2015. doi: 10.5455/sad.2015131451648991.
39. E. Karakulak ve Y. Eyigün, “Kent İçi Raylı Sistemlerde ve Ana Hat Demiryollarında Acil Durumda Yolcu Tahliyesi,” İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, vol. 4, no. 2, pp. 157–172, 2022.
40. D. Güney, A. O. Kuruşcu, ve Ş. Özata, “İstanbul toplu taşıma sisteminin afet ve acil durumlara hazırlık seviyesi,” Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye, 2019.
41. P. Güçlü ve H. Dündar, “Konaklama işletmelerinde acil durum tahliye süresini minimize eden bir model önerisi,” İzmir Yönetim Dergisi, vol. 2, no. 1, pp. 1–8, 2021.
42. Y. B. Sanlı, F. Baltacı, E. Güven ve T. Eren, “Siber güvenlik çalışmaları üzerine bibliyometrik analiz,” Bilişim Teknolojileri Dergisi, vol. 17, no. 3, pp. 223–229, 2024. doi: 10.17671/gazibtd.1473206.
43. S. G. Bozer, D. D. Tokatlı, E. Güven ve T. Eren, “Akıllı şehirler alanında yayınlanan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi,” Çevre Şehir ve İklim Dergisi, vol. 3, no. 6, pp. 71–118, 2024.
44. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, no. 26649, 21 May 2007. [Çevrim içi].
45. Kurum ve Kuruluş Yönetmeliği (Mevzuat No. 34368), Resmî Gazete, [Çevrim içi].
46. Kurum ve Kuruluş Yönetmeliği (Mevzuat No. 38620), Resmî Gazete. [Çevrim içi].
47. “6331 sayılı | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,” Resmî Gazete, no. 28512, 30 Haziran 2012. [Çevrim içi].
48. “2021 yılı ‘Türkiye Afet Eğitim Yılı’ olarak belirlenmiş ve tüm illerimizde olduğu gibi ilimizde de Afet Eğitim Seferberliği başlatılmıştır,” Kayseri İl Millî Eğitim Müdürlüğü, Kayseri, Türkiye, 09 Nisan 2021. [Çevrim içi].