KMUJENS YAYIN ETİĞİ İLKELERİ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi (KMUJENS); yazarların, okuyucuların, araştırmacıların, yayıncının, hakemlerin ve editörlerin yayın süreci boyunca etik kurallara uymasını şart koşar. Tüm taraflar, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından yayımlanan yayın etiği yönergelerine dayanan ve aşağıda belirtilen kurallara ve sorumluluklara uymak zorundadır. Bu metinde "makale", dergiye sunulan herhangi bir çalışmayı; "Yayın Kurulu" ise derginin yayın süreçlerini yürüten kurulu ifade eder.
1. BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİNE AYKIRI EYLEMLER
YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi uyarınca aşağıdaki eylemler etik ihlal teşkil etmektedir:
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini, bilimsel etik kurallarına uygun biçimde atıf yapmadan tamamen veya kısmen kendi eseri gibi sunmak.
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek; sunulan veya yayımlanan bir çalışmayı gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek; bu tür verileri raporlamak veya yayımlamak, hiç yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi sunmak.
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtlarını ve elde edilen verileri tahrif etmek; araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi sunmak; araştırma hipotezine uymayan verileri dikkate almamak, verileri veya sonuçları ilgili teori veya varsayımlara uydurmak üzere manipüle etmek; destek sağlayan kişi veya kurumların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını çarpıtmak veya şekillendirmek.
d) Tekrar yayım: Tek bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla çalışmayı ayrı eserler olarak sunmak.
e) Dilimleme: Tek bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde uygunsuz biçimde parçalara ayırmak ve çapraz atıf yapmaksızın birden fazla yayın üretmek.
f) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazar listesine eklemek; aktif katkısı olan kişileri listeye dâhil etmemek; yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygunsuz bir biçimde değiştirmek; yayım sırasında veya sonraki baskılarda katkı sağlayanların isimlerini eserden çıkarmak; aktif katkısı olmamasına rağmen nüfuz kullanarak adını yazarlar arasına dâhil ettirmek.
g) Diğer etik ihlal türleri: Araştırmaya destek sağlayan kişi, kurum veya kuruluşları ve katkılarının niteliğini açıkça belirtmemek; insan ve hayvanlar üzerinde yürütülen araştırmalarda etik kurallara uymamak; yayınlarda hasta haklarına saygı göstermemek; hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser yayımlanmadan önce paylaşmak; bilimsel araştırma için sağlanan kaynak, mekân, tesis ve ekipmanları amacı dışında kullanmak; asılsız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal iddiasında bulunmak.
2. TARAFLARIN SORUMLULUKLARI
a) Editörlerin Sorumlulukları
KMUJENS editörü ve alan editörleri, Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından yayımlanan COPE Dergi Editörleri İçin Davranış Kuralları ve İyi Uygulama İlkeleri'ni temel alarak aşağıda belirtilen görev ve sorumlulukları yerine getirirler.
Editörler, KMUJENS'te yayımlanan her makaleden sorumludur.
Bir makaleyi kabul veya ret etme yetkisi editörlere aittir ve editörler bu yetkiyi gecikmeksizin kullanırlar.
Editörler, kabul veya ret ettikleri makalelere ilişkin herhangi bir çıkar çatışması içinde bulunamazlar.
Editörler, özgün ve alanına katkı sağlayan makaleleri kabul eder; derginin politikasına, yayın kurallarına ve akademik standartlarına uymayan eksik veya hatalı makaleleri ise hiçbir dış etkiyi dikkate almadan reddederler.
Editörler, hatalı, eksik veya sorunlu makalelerin hakem raporlarından önce veya sonra geri çekilmesine ya da düzeltildikten sonra yayımlanmasına olanak tanırlar.
Editörler, en az iki hakem tarafından değerlendirilen makalelerin çift kör hakemlik sistemi kapsamında incelenmesini sağlarlar ve yazar ile hakemlerin kimliklerini birbirlerinden gizli tutarlar.
Editörler, fikri mülkiyet haklarından veya etik standartlardan ödün vermeden çalışmalarını yürütürler.
Editörler, sunulan makalelerin benzerlik taramasını Bölüm 3'e uygun olarak gerçekleştirirler.
Editörler; okuyucuların, araştırmacıların ve uygulayıcıların ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri ve deneyimi göz önünde bulundurarak yayımlanan sayıların özgün olmasını ve bu gruplara fayda sağlamasını güvence altına alırlar.
Editörler, Yayın Kurulu üyelerini yayın politikaları ve kuralları hakkında bilgilendirir, onlarla düzenli olarak iletişim kurar ve üyelerin makaleleri bağımsız bir şekilde değerlendirmesini sağlar.
Editörler, makaleleri uzmanlık alanı makalenin konusuyla örtüşen Yayın Kurulu üyelerine ve hakemlere yönlendirirler.
Editörler, yeni Yayın Kurulu üyelerinin atanmasına katkıda bulunurlar.
Editörler ile yayıncı arasındaki ilişki editoryal bağımsızlık ilkesine dayanır. Editörler ve yayıncı arasındaki yazılı anlaşma uyarınca, editörlerin tüm kararları yayıncıdan ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Editör ve alan editörleri, KMUJENS'te kendi eserlerinden en fazla dört (4) tanesini yayımlayabilirler.
b) Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar tarafından sunulan makalelerin özgün olması beklenmektedir. Diğer eserlerden yararlanılması durumunda, eksiksiz ve doğru bir şekilde atıf yapılması zorunludur.
Makalenin içeriğine entelektüel katkı sağlamayan kişiler yazar olarak listelenemez.
Çıkar çatışmasına yol açabilecek her türlü durum ve ilişki, yayımlanmak üzere sunulan makalelerde açıkça belirtilmelidir.
Yazarlardan değerlendirme süreci boyunca makaleye ilişkin ham verileri sağlamaları istenebilir. Yazarlar bu verileri Yayın Kurulu'na sunmaya hazır olmalıdır.
Yazarlar, kullanılan verilerin kullanım haklarına ve araştırma ile analizler için gerekli izinlere sahip olmalı veya katılımcı onayının alındığını gösteren belgeleri sunmalıdır.
Yazarlar, yayımlanmış veya değerlendirme aşamasındaki makalelerinde hata fark ettiklerinde editörleri veya yayıncıyı bilgilendirirler ve düzeltme ya da geri çekme işlemlerinde editörlerle iş birliği yaparlar.
Bir makale aynı anda birden fazla dergide değerlendirme aşamasında olamaz; yeni bir başvuru ancak önceki başvuru sonuçlandıktan sonra yapılabilir. Başka bir dergide yayımlanmış bir çalışma dergiye sunulamaz.
Değerlendirme süreci başlamış bir makale için yazar değişikliği (yazar ekleme, yazar sırasını değiştirme, yazar çıkarma) teklif edilemez.
c) Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler değerlendirmelerini tarafsız bir biçimde yaparlar.
Hakemler ile değerlendirdikleri makalenin yazarları arasında herhangi bir çıkar çatışması olamaz.
Hakemler, makaledeki eksik kaynakları ve atıfları raporlarında belirtirler.
Hakemler değerlendirdikleri makalenin içeriğini gizli tutarlar ve üçüncü şahıslarla paylaşamazlar.
Çift kör hakemlik sistemi gereğince yazarların ve hakemlerin kimlikleri birbirlerine açıklanmaz.
3. İNTİHAL POLİTİKASI
Ağustos 2020'den bu yana, KMUJENS yayımlanmak üzere sunulan makaleleri intihal tespit yazılımları (Turnitin, iThenticate veya İntihal.net) kullanarak taramaktadır. Benzerlik oranı %25'in üzerinde olan makaleler değerlendirmeye alınmaz ve yazara iade edilir. Dergide yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi hâlinde Yayın Kurulu makaleyi geri çeker ve gerekli işlemleri başlatır.
4. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI
Editörler, değerlendirme aşamasındaki makalede yer alan kişilere ve görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını gözetirler.
5. ETİK KURUL, İNSAN VE HAYVAN HAKLARI
Editörler, değerlendirme aşamasındaki makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasını gözetirler. Editörler, çalışma için gerekli etik kurul onayının veya deneysel araştırmalarda gerekli izinlerin eksik olduğu makaleleri reddetme hakkına sahiptirler. Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda, onaya ilişkin ayrıntılar (kurulun adı, tarih ve karar numarası) yöntem bölümünde ve ayrıca makalenin ilk veya son sayfasında belirtilir. Olgu sunumlarında, makalede bilgilendirilmiş onay formunun imzalandığı belirtilir.
6. SUİSTİMALİN ÖNLENMESİ
Editörler olası suistimallere karşı önlem alırlar. Bu tür şikâyetlerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesinde editörler nesnel bir soruşturma yürütürler ve elde ettikleri bulguları yetkili birimlerle paylaşırlar.
7. AKADEMİK YAYIN BÜTÜNLÜĞÜ
Editörler, yayımlanan makalelerde ortaya çıkan hata, tutarsızlık ve yanıltıcı ifadelerin derhal düzeltilmesini sağlarlar.
8. FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI
Editörler, yayımlanan makalelerin fikri mülkiyet haklarını korumak, ihlal durumunda derginin ve yazarların haklarını savunmak ve yayımlanan makalelerin diğer yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesini sağlamak için gerekli önlemleri alır.
9. YAPICI ELEŞTİRİ VE TARTIŞMAYA AÇIKLIK
Editörler, dergide yayımlanan makalelere yöneltilen eleştirileri dikkate alır ve derginin amaç ve kapsamı doğrultusunda yapıcı bir tutum benimserler. Eleştirilen makalelerin yazarları cevap hakkına sahiptir.
10. ŞİKÂYETLER
Editörler şikâyetleri inceler ve yazarlara, hakemlere veya okuyuculara açıklayıcı bir şekilde yanıt verir. Okuyucular ve araştırma paydaşları, dergide yayımlanan makalelerde gözlemledikleri intihal, tekrar yayım, yanlışlık veya şüpheli içerikleri fbeditor@kmu.edu.tr adresine bildirebilirler. Yayın kurulu, soruşturma bulgularını ilgili taraflarla paylaşır ve gerekli işlemleri yakından takip eder.
11. SİYASİ VE TİCARİ KAYGILAR
Derginin sahibi, yayıncısı veya başka herhangi bir siyasi veya ticari aktör, editörlerin bağımsız kararlarını etkileyemez.
12. ÇIKAR ÇATIŞMALARI
Editörler, yazarlara ve hakemlere yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde yürütüldüğünün güvencesini verirler.
13. KATKI BELGELERİ
Dergiye katkıda bulunan editörlere, yazarlara ve hakemlere, talep etmeleri hâlinde katkılarını belgeleyen bir sertifika verilir.
KMUJENS YAYIN POLİTİKASI VE YAYIN SÜRECİ
1. Derginin bölüm politikaları
Dergi; araştırma makaleleri, derleme makaleler, kısa makaleler, teknik notlar, olgu sunumları ve editöre bilimsel mektuplar yayımlamaktadır.
2. Açık erişim politikası
KMUJENS, içeriğinin kalıcı olarak ve ücretsiz bir şekilde erişilebilir kalmasını sağlamak amacıyla açık erişim sunmaktadır. Dergide yayımlanan tüm makalelere https://dergipark.org.tr/tr/pub/mdfbe/archive adresinden erişebilirsiniz. Makaleler, Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır; içeriğin ticari amaçla kullanımı lisans kapsamı dışındadır. Yazar ve orijinal kaynak belirtilmek şartıyla makaleler kullanılabilir.
3. Ücret politikası
KMUJENS, başvuru, değerlendirme veya yayım aşamalarının hiçbirinde ücret talep etmez. Yazarlar, dergiye sundukları makaleler için herhangi bir makale işlem ücreti ödemezler.
4. Değerlendirme süreci
KMUJENS, haziran ve aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez elektronik olarak yayımlanmaktadır. Makaleler, kendi içindekiler tablosu bulunan bir sayıda bir arada yayımlanır.
a) Makaleler KMUJENS yazar kurallarına uygun olarak hazırlanır ve sorumlu yazar tarafından dergi sistemine yüklenir.
b) Alan editörleri, sunulan makaleyi biçimsel olarak inceler ve editöre iletir (2 ila 5 gün).
c) Editör tarafından incelenen ve değerlendirmeye uygun bulunan bir makale, konusuna göre ilgili alandan en az iki (2) hakeme gönderilir (5 ila 10 gün).
d) Hakemlerin aynı görüşte olmaması durumunda makale üçüncü bir hakeme gönderilir. İkiden fazla hakeme danışılmışsa, çoğunluğun görüşü geçerli sayılır.
e) Hakem raporlarının tamamlanmasının ardından en geç bir ay içinde yazarlar bilgilendirilir.
f) Revizyon istenen makaleler, raporlar doğrultusunda gözden geçirilerek en geç 1 ay içinde sisteme geri yüklenmelidir.
g) Hakemlerden kabul alan makaleler, editörün onayının ardından bir sonraki sayıda yayımlanır.
h) Yayın kararı süreci, bir makalenin dergiye sunulmasından itibaren ortalama 2 ila 4 ay içinde sonuçlandırılır.