Eğitimde kriz yönetimi: Covid-19 süreci üzerine bir inceleme

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, okul müdürleri ve öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak Milli Eğitim Bakanlığının kriz yönetimi kapasitesini Covid-19 süreci örneği üzerinde merkezi ve yerel düzeyde incelemektir. Araştırma, görüşme tekniğinin kullanıldığı nitel bir olgu bilim çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 20 okul müdürü ve 20 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler 2021- 2022 eğitim-öğretim yılında Kırıkkale ilinde toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilen araştırma verileri betimsel analiz kullanılarak incelenmiştir. Krizden çıkarılması gereken derslerin doğru bir şekilde tanımlanması ve krizin bir gelişim fırsatına dönüştürülebilmesi için kriz yönetim sürecinin güçlü ve zayıf yönleri ile kapsamlı bir değerlendirmesinin yapılması önem taşımaktadır. Araştırmada Covid-19 salgın krizinin yönetiminde teknik yetersizliklere ve alt yapı yetersizliklerine bağlı olarak bazı yönetim zafiyetleri oluştuğu, özellikle uzaktan eğitim sürecinin yönetiminde önemli güçlükler yaşandığı görülmektedir. Buna göre öğretmen ve yöneticiler tarafından; kriz sürecinde okulların kapatılması, uzaktan eğitimde teknik desteğin ve içerik desteğinin yetersiz kalması, ders sayısı ve kazanımlarının yoğunluğu, ders sürelerinin uzunluğu, ölçme ve değerlendirme eksikliği gibi eleştiriler vurgulanmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığının Covid-19 kriz yönetiminde aldığı bazı tedbirlere okul müdürleri ve öğretmenleri ikna etmekte güçlük çektiği, bu nedenle geleneksel eğitim süreçlerinin yeni duruma adaptasyonunda alınan bazı radikal tedbirlerin okul düzeyinde yeterince destek görmesini sağlayacak karar süreçlerinin işletilemediği ve güçlü bir iletişim yönetimi yürütülemediği anlaşılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Kriz, kriz yönetimi, okul yönetimi, Covid-19.

Anahtar Kelimeler

• kriz
• kriz yönetimi
• covid-19
• okul yönetimi

Crisis management ın eduacation: A review on the covid-19 process

Öz

The main purpose of this research is to examine the crisis management capacity of the Ministry of National Education at the central and local level on the example of the Covid-19 process, based on the opinions of school principals and teachers. The research was designed as a qualitative phenomenological study using the interview technique. The participants of the research consist of 20 school principals and 20 teachers. Maximum diversity sampling method was used to determine the study group. The data was collected in Kırıkkale province in the 2021-2022 academic year. Research data obtained through semi-structured interviews were examined using descriptive analysis. It is important to conduct a comprehensive evaluation of the crisis management process with its strengths and weaknesses in order to accurately identify the lessons to be learned from the crisis and turn the crisis into a development opportunity. The research shows that there are some management weaknesses in the management of the Covid-19 epidemic crisis due to technical inadequacies and infrastructure inadequacies, and that there are significant difficulties, especially in the management of the distance education process. Accordingly, by teachers and administrators; Criticisms such as the closure of schools during the crisis, the inadequacy of technical and content support in distance education, the number of courses and the intensity of their achievements, the length of the course periods, and the lack of measurement and evaluation are emphasized. It is understood that the Ministry of National Education had difficulty in convincing school principals and teachers about some of the measures taken in Covid-19 crisis management, and therefore, decision processes that would ensure that some radical measures taken in the adaptation of traditional education processes to the new situation received sufficient support at the school level could not be implemented and a strong communication management could not be carried out. Keywords: Crisis, crisis management, school management, Covid-19.

Anahtar Kelimeler

• crisis
• crisis management
• covid-19
• school management

Kaynakça

1. Adıgüzel, S. (2007). İlköğretim okul müdürlerinin deprem ile ilgili kriz yönetimine ilişkin yeterlikleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Akdağ, M. & Taşdemir, E. (2006). Krizden çıkmanın yolları: Etkin bir kriz iletişimi. Selçuk İletişim, 4(2), 141-157.
3. Aksoy, H., & Aksoy, N. (2003). Okullarda krize müdahale planlaması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1), 37-49.
4. Aksu, A. (2009). Kriz yönetimi ve vizyoner liderlik. Journal of Yasar University, 4(15), 2435-2450.
5. Aksu A. & Deveci, S. (2009). İlköğretim okulu müdürlerinin kriz yönetimi becerileri, e-Journal of New World Sciences Academy, 4(2), 448-464.
6. Alper, A. (2020). Pandemi sürecinde K-12 düzeyinde uzaktan eğitim: Durum çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 45-67.
7. Almanthari, A., Maulina, S., & Bruce, S. (2020). Secondary School Mathematics teachers’ views on elearning ımplementation barriers during the Covid-19 pandemic: The case of Indonesia. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 16(7), 1-9.
8. Bakioğlu, A., & Demiral, S. (2013). Okul yöneticilerinin belirsizlik durumlarını algılama ve karar verme tarzları. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 38(38), 9-36.

9. Balaman, F. & Hanbay Tiryaki, S . (2021). Corona virüs (Covid-19) nedeniyle mecburi yürütülen uzaktan eğitim hakkında öğretmen görüşleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 52-84.
10. Başaran, M., Doğan, E., Karaoğlu, E. ve Şahin, E. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemi sürecinin getirisi olan uzaktan eğitimin etkililiği üzerine bir çalışma. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 368-397.
11. Baysal, E. A. ve Ocak, G. (2020). Covid-19 salgını sonrasında okul kavramındaki paradigma değişimine ve okulların yeniden açılmasına ilişkin öğretmen görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 676-705.
12. Can, E. ve Ozan, C. (2021). Eğitim bilişim ağı (EBA): Covid-19 küresel salgınının yansımaları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 1553-1595.
13. Can, H. (1999). Organizasyon ve Yönetim. Siyasal Kitabevi.
14. Canöz, K. & Öndoğan, A. G. (2015). Kriz yönetiminde dönüşümcü liderin rolü. Gümüşhane Üniversitesi, İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 3(1), 37-61.
15. Carrillo C. & Flores, M. A. (2020). COVID-19 and teacher education: a literature review of online teaching and learning practices, European Journal of Teacher Education, 43(4), 466-487.
16. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Çev.: M. Bütün ve S. B. Demir). Siyasal Kitabevi.
17. Çalışkan, A. (2020). Kriz yönetimi: Bir ölçek geliştirme çalışması, Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(2), 106-120.
18. Dikmen, S. & Bahçeci, F. (2020). Covid-19 pandemisi sürecinde yükseköğretim kurumlarının uzaktan eğitime yönelik stratejileri: Fırat üniversitesi örneği. Turkish Journal of Education Studies, 7(2), 78-98.
19. Doğu Öztürk, İ. (2020). Stratejik halkla ilişkiler kapsamında kriz yönetimi. Hiper Yayın.
20. Donnelly, R., & Patrinos, H. A. (2022). Learning loss during Covid-19: An early systematic review. Prospects, 51(4), 601-609.
21. Döş, İ. & Cömert, M. (2012). İlköğretim okullarında kriz yönetimi hakkında okul müdürlerinin görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(20), 329-346.
22. ERG, (2021). Covid-19 etkisinde Türkiye’de eğitim. TÜSİAD.
23. Eriksson, K. & McConnell, A. (2011). Contingency planning for crisis management: Recipe for success or political fantasy?, Policy and Society 30(2), 89–99.
24. Fediuk, T. A., Pace, K. M., & Botero, I.C. (2010). Crisis response effectiveness: Methodological considerations for advancement in empirical investigation into response impact. The Handbook of Crisis Communication. Malden, MA: Blackwell. 221-242.
25. Fernandez, A. A., & Shaw, G. P. (2020). Academic leadership in a time of crisis: The Coronavirus and COVID‐19. Journal of leadership Studies, 14(1), 39-45.
26. Fidan, M., & Gülsünler, M. (2003). Kurum kimliğinde kriz yönetiminin yeri ve önemi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 465-475.
27. Gainey, B. S. (2009). Crisis management’s new role in educational settings. Clearing House, 3, 267-274.
28. Grek, S., & Landri, P. (2021). Education in europe and the Covid-19 pandemic. European educational research journal, 20(4), 393-402.
29. Gören, S.Ç., Gök, F.Ç., Yalçin, M.T., Göregen, F. & Çalışkan, M. (2020). Küresel salgın sürecinde uzaktan eğitimin değerlendirilmesi: Ankara örneği. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 69-94.
30. Güler, E., Güler, Ç. & Tabak, F. (2022). Covid-19 salgın sürecinde millî eğitim bakanlığı tarafından uygulamaya konulan genelge ve yönetmelik değişikliklerinin yöneticiler açısından değerlendirilmesi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 128- 151.
31. Hoskova Mayerova, S. (2016). Education and Training in Crisis Management. Online Submission. İnandı, Y. (2008). Resmi ilk ve ortaöğretim okulları okul müdürlerinin okullardaki kriz durumlarına ilişkin yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (10), 36-55.
32. Kadıbeşegil, S. (2001). Kriz yönetimi ve iletişimi. Marketing Türkiye.
33. Knox, K. S., & Roberts, A. R. (2005). Crisis intervention and crisis team models in schools. Children & Schools, 27(2), 93-100.
34. Maya, İ. (2014). Kamu ilkokullarında yöneticilerin sergiledikleri kriz yönetimi beceri düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri. Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(23), 209-235.
35. Morgan, H. (2020). Best practices for ımplementing remote learning during a pandemic, the clearing house, A Journal of Educational Strategies, Issues And Ideas, 93(3), 135-141.
36. Niemi, H. M., & Kousa, P. (2020). A case study of students and teachers perceptions in a finnish high school during the Covid pandemic. International Journal of Technology in Education and Science (IJTES), 4(4), 352-369.
37. Özalp, U. & Levent, A.F. (2021). Okul müdürlerinin kriz yönetme becerilerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 461-482.
38. Özdoğan, A. Ç. & Berkant, H. G. (2020). Covid-19 pandemi dönemindeki uzaktan eğitime ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 13-43.
39. Özer, M., Suna, H. R., Çelik, Z. & Aşkar, P. (2020) Covid-19 salgını dolayısıyla okulların kapanmasının eğitimde eşitsizlikler üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Dergisi, 10(4), 218-246.
40. Özsever, S. (2014). Liselerde kriz yönetimine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
41. Pınar, M. A., & Akgül G. D.(2020). The opinions of secondary school students about giving science courses with distance education during the Covid-19 pandemic. Journal of Current Researc HES on Social Sciences, 10 (2), 461-486.
42. Portillo, J., Garay, U., Tejada, E., & Bilbao, N. (2020). Self-perception of the digital competence of educators during the Covid-19 pandemic: A cross-analysis of different educational stages. Sustainability, 12(23), 10128.
43. Sağlık Bakanlığı (2023, 24, Eylül). Bakan Koca, Türkiye’nin Kovid-19’la 1 Yıllık Mücadele Sürecini Değerlendirdi. https://www.saglik.gov.tr/TR,80604/bakan-koca-turkiyenin-kovid-19la-1-yillik-mucadele-surecini-degerlendirdi.html
44. Sarı, E. & Sarı, B. (2020). Kriz zamanlarında eğitim yönetimi: Covıd-19 örneği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kurum ve Uygulama, 3(2), 49-63.
45. Sayın, N. (2008). Ortaöğretim kurumlarında kriz yönetimi stratejisinin incelenmesi (İstanbul İli Örneği) (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
46. Şahin, Z. (2014). Kriz yönetimi ve psikolojik sermaye arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
47. Simola, S. K. (2005). Organizational crisis management: Overview and opportunities. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 57(3), 180–192.
48. Tağraf, H. ve Arslan, N.T. (2003). Kriz oluşum süreci ve kriz yönetiminde proaktif yönetim. Cumhuriyet Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 4(1), 149-159.
49. Tekin, F.Ö. (2015). Kriz yönetimi ve kamu yönetimi için önemi. Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 18(2), 120-135.
50. Telli, S. G., & Altun, D. (2021). Coronavirus (Covid-19) pandemisi döneminde çevrimiçi öğrenme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(2), 90-107.
51. T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2020). https://www.tccb.gov.tr/haberler/410/117021/cumhurbaskanligi-sozcusu-kalin-korona-virus-le-mucadele-surecini-el-birligiyle-rehavete-ve-panige-kapilmadan-atlatma-kabiliyetine-sahibiz- Titiz, İ. (2003). Kriz dönemi yönetsel kararların kriz sonrası işletme stratejileri üzerine etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 8(2), 111-123.
52. Türker, A & Dündar, E. (2020). Covıd-19 pandemi sürecinde eğitim bilişim ağı (EBA) üzerinden yürütülen uzaktan eğitimlerle ilgili lise öğretmenlerinin görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 323-342.
53. Tüz, M. V. (2008). Kriz Yönetimi Uygulamalar İçin Temel Adımlar. Aktüel Yayınları.
54. Ünal, M & Bulunuz, N. (2020). Covıd-19 salgını dönemi uzaktan eğitim çalışmaları ve sonraki süreçle ilgili fen bilimleri öğretmenlerinin görüş ve önerileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 343-369.
55. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
56. Yılmaz, Ö.D., (2004). Turizm işletmelerinde kriz yönetimi ve konaklama işletmeleri yöneticilerinin krizlere ilişkin yaklaşımlarına yönelik bir araştırma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
57. Yılmaz, E. O., & Toker, T. (2022). Covıd-19 salgını öğretmenlerin dijital yeterliliklerini nasıl etkiledi?. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 2713-2730.
58. Yılmaz, E., Mutlu, H., Güner, B. & Doğanay, G. (2020). Veli algısına göre pandemi dönemi uzaktan eğitim sürecinin niteliği. Palet Yayınları.
59. Yılmaz, Y. & Eldeleklioğlu, J. (2019). Okul ortamında krize müdahale ile ilgili öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 29-45.
60. Yurtbakan, E. & Akyıldız, S. (2020). Sınıf öğretmenleri, ilkokul öğrencileri ve ebeveynlerin Covid-19 izolasyon döneminde uygulanan uzaktan eğitim faaliyetleri hakkındaki görüşleri. Turkish Studies, 15(6), 949-977.
61. Yurttaş, A. ve Kesik, F. (2022). Covıd-19 salgınının neden olduğu büyük ikilem: Okullar tekrar açılmalı mı; kapalı mı kalmalı?. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 373-398.
62. Yusuf, N. (2021). The effect of online tutoring applications on student learning outcomes during the covid-19 pandemic. Italienisch, 11(2), 81-88.
63. Pira, A. & Sohodol, Ç., (2004). Kriz Yönetimi. İletişim Yayınları.
64. Rosenthal, U. & Kouzmin, A. (1997), “Crises and crisis management; toward comprehensive government decision making”, Journal of Public Administration Research and Theory, 7(2), 277-304.
65. Sözen, N. (2020). Covid 19 sürecinde uzaktan eğitim uygulamaları üzerine bir inceleme. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(12), 302-319.
66. UNESCO, (2020). How many students are at risk of not returning to school? Advocacy paper. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373992
67. Zou, H., Shu, Y., & Feng, T. (2020). How shenzhen, China avoided widespread community transmission: a potential model for successful prevention and control of COVID-19. Infectious Diseases of Poverty, 9(1), 1-4.