Araştırma Makalesi

Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi

Cilt: 8 Sayı: 1 31 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi

Öz

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin bilimsel dayanaklı uygulamaları yüksek uygulama güvenirliği ile kullanmaları önemlidir. Ancak alan yazınındaki bulgular, öğretmenlerin bilimsel dayanaklı uygulamaları kullanarak yaptıkları öğretimlerde istenen düzeyde olmadıklarını göstermektedir. Bu çalışmada, OSB’li çocuklarla çalışan öğretmenlerin bilimsel dayanaklı bir yöntem olan ayrık denemelerle öğretim (ADÖ) yöntemine ilişkin bilgi, uygulama ve kendini izleme düzeylerinin artırılması amaçlanmıştır. Ayrıca araştırmada OSB’li çocukların yönerge takip etme becerilerinin geliştirilmesi de hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, davranışsal beceri öğretimi (DBÖ) yöntemi ve videodan kendini izleme (VKİ) stratejisinden oluşan bir mesleki gelişim programı çevrim içi ortamda senkronize şekilde sunulmuştur. Araştırma, deneme öncesi deneysel desene göre yürütülmüştür. Araştırmaya beş farklı öğretmen-çocuk çifti katılmıştır. Öğretmenler, mesleki gelişim programının ardından çocuklara yönerge takip etme becerisi öğretimi yapmışlardır. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilen ADÖ Bilgi Düzeyi Testi, ADÖ Uygulama ve Kendini İzleme Güvenirliği Formu ve Sosyal Geçerlik Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi, Wilcoxon ve Friedman testleri ile yapılmıştır. Elde edilen bulgular, mesleki gelişim programının ardından öğretmenlerin ADÖ bilgi, uygulama ve kendini izleme düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış meydana geldiğini göstermiştir. Bununla birlikte öğretmenler elde ettikleri becerileri OSB’li çocuklara farklı öğretimsel amaçların öğretimi için genelleyebilmişlerdir. Ayrıca öğretmenler mesleki gelişim programına katılmaktan duydukları memnuniyeti belirtmişlerdir. Diğer yandan araştırmaya katılan OSB’li çocukların yönerge takip etme becerileri de anlamlı şekilde artmıştır. Araştırmanın sonuçları, DBÖ ve VKİ’nin çevrim içi ortamda bir arada sunulduğu bir mesleki gelişim programının yüz yüze sunulan programlar gibi etkili olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma Etiği Bu araştırmanın planlanmasından, uygulanmasına, verilerin toplanmasından verilerin analizine kadar olan tüm süreçte “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışmanın yazım sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş ve bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formu imzalatılmıştır. Etik kurul izin bilgileri Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Etik değerlendirme karar tarihi: 15.06.2023 Etik değerlendirme belgesi sayı numarası: 579306

Teşekkür

Bu çalışma, Samet GÖÇ (2023) tarafından hazırlanan “Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının özel eğitim öğretmenlerinin ayrık denemelerle öğretim becerileri üzerindeki etkisi” başlıklı doktora tezinden üretilmiş olup, 10. Uluslararası Avrasya Eğitim Araştırmaları kongresinde özet bildiri olarak sunulmuştur.

Kaynakça

  1. Ahearn, W. H., & Tiger, J. H. (2013). Behavioral approaches to the treatment of autism. In APA handbook of behavior analysis, Vol. 2: Translating principles into practice. (pp. 301-327). American Psychological Association.
  2. Ahearn, W. H., Clark, K. M., Gardenier, N. C., Chung, B. I., & Dube, W. V. (2003). Persistence of stereotypic behavior: Examining the effects of external reinforcers. Journal of Applied Behavior Analysis, 36(4), 439-448. https://doi.org/10.1901/jaba.2003.36-439
  3. Akay, E., & Gürgür, H. (2018). Kaynaştırma uygulamalarında destek özel eğitim hizmeti sunan öğretmenin mesleki gelişimi: Mentörlük. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 9-36. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c1s1m
  4. Allende-Alonso, S., Bouza-Herrera, C. N., Rizvi, S. E. H., & Sautto-Vallejo, J. M. (2019). Big data and the central limit theorem: A statistical legend. Revista Investigación Operacional, 40(1), 112-123.
  5. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders-Text revision (5th ed.). American Psychiatric Association. https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm
  6. Baer, D. M. (2005). Letters to a lawyer. W. Heward, T. Heron, N. Neef, S. Peterson, D. Sainato, G. Cartledge, … J. Dardig (Eds.), Focus on behavior analysis in education (pp. 3–30) içinde. Pearson Education.
  7. Batton, B. (2022). An evaluation of telehealth behavior skills training in behavior analytic practices for caregivers of young children with autism spectrum disorder (Publication No. 29322028.) [Unpublished doctoral dissertation, University of Florida].
  8. Belfiore, P. J., Fritts, K. M., & Herman, B. C. (2008). The role of procedural integrity: Using self-monitoring to enhance discrete trial instruction (DTI). Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 23(2), 95–102. https://doi.org/10.1177/1088357607311445

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

16 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

16 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Göç, S., Yörük, S., & Taymaz Sarı, O. (2025). Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(1), 106-134. https://doi.org/10.33400/kuje.1534576
AMA
1.Göç S, Yörük S, Taymaz Sarı O. Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi. KUJE. 2025;8(1):106-134. doi:10.33400/kuje.1534576
Chicago
Göç, Samet, Süreyya Yörük, ve Oktay Taymaz Sarı. 2025. “Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 8 (1): 106-34. https://doi.org/10.33400/kuje.1534576.
EndNote
Göç S, Yörük S, Taymaz Sarı O (01 Mayıs 2025) Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 8 1 106–134.
IEEE
[1]S. Göç, S. Yörük, ve O. Taymaz Sarı, “Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi”, KUJE, c. 8, sy 1, ss. 106–134, May. 2025, doi: 10.33400/kuje.1534576.
ISNAD
Göç, Samet - Yörük, Süreyya - Taymaz Sarı, Oktay. “Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 8/1 (01 Mayıs 2025): 106-134. https://doi.org/10.33400/kuje.1534576.
JAMA
1.Göç S, Yörük S, Taymaz Sarı O. Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi. KUJE. 2025;8:106–134.
MLA
Göç, Samet, vd. “Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, c. 8, sy 1, Mayıs 2025, ss. 106-34, doi:10.33400/kuje.1534576.
Vancouver
1.Samet Göç, Süreyya Yörük, Oktay Taymaz Sarı. Davranışsal beceri öğretimi ve videodan kendini izlemeden oluşan çevrimiçi mesleki gelişim programının öğretmenlerin ayrık denemelerle öğretim becerileri ve otizmli çocukların yönerge takip etme becerileri üzerindeki etkisi. KUJE. 01 Mayıs 2025;8(1):106-34. doi:10.33400/kuje.1534576



22176

Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 2020 yılı itibariyle TR-Dizin tarafından dizinlenmektedir.