من مظاهر الحضارة العثمانية في فلسطين: كلية صلاح الدّين الإسلامية، وبرج السّاعة الدّقاقة في باب الخليل

“Among the manifestations of the Ottoman civilization in Palestine: the clock towers, the National Hospital, the Salah al-Din Islamic College, and the Hassan Bey Mosque, for example.” The manifestations of the Ottoman civilization in Palestine are many, and extend to more than four hundred years, since the year (923-1336 AH corresponding to 1518-1918 AD), and these manifestations included all aspects of urban civilization such as: mosques, palaces, walls, castles, water channels, roads, railways, building schools and universities, hospitals, gardens, parks, towers, various urban beacons, and others. Many of these aspects still exist to the present time, and they bear witness to the greatness and Islamicness of this civilization. Decades ago, the Turkish Republic began work on restoring and maintaining some of these aspects in order to preserve them from extinction and disappearance. In this research, I will talk briefly about two aspects of the Ottoman civilization that were affected by the British and French aggression at the end of World War I. The first is the Saladin Islamic College, which was closed by the British General Edmund Allenby and granted it to his ally, France. The second is the ticking clock tower in Bab al-Khalil. The British military governor of Jerusalem demolished it and stole its watches and stones. Thus, the British occupation eliminated two of the most important aspects of Islamic civilization in Al-Quds Al-Sharif as part of its effort to erase all aspects of Islamic civilization in the Holy City, to remove the Islamic image from it.

مظاهر الحضارة العثمانية في فلسطين كثيرة، وتمتد إلى أكثر من أربعمائة سنة، منذّ سنة (923 -1336 هـ الموافق 1518-1918م)، وهذه المظاهر شملت كلّ مناحي الحضارة العمرانية من: مساجد، وقصور، وأسوار، وقلاع، وقنوات مياه، وشق طرق، وسكك حديد، وبناء مدارس وجامعات، ومشافٍ وحدائق، ومتنزّهات، وأبراج، ومنارات عمرانية متنوّعة، وغيرها. وكثير من هذه المظاهر لا زالت قائمة حتى وقتنا الحاضر، وهي شاهدة على عظمة هذه الحضارة وإسلاميّتها، وقد بدأت الجمهورية التّركية منذ عقود العمل على ترميم بعض هذه المظاهر وصيانتها حفظًا لها من الاندراس والزّوال. في هذا البحث سأتحدّث بإيجاز عن مظهرين من مظاهر الحضارة العثمانية اللّذين طالهما العدوان البريطانيّ والفرنسيّ في نهاية الحرب العالميّة الأولى، الأول، كلية صلاح الدّين الإسلاميّة، حيث أغلقها الجنرال البريطانيّ "إدموند اللّنبي"، ومنحها لحليفته فرنسا، والثاني، برج السّاعة الدّقاقة في باب الخليل، حيث قام حاكم القدس العسكريّ البريطاني بهدمه، وسرقة ساعاته، وحجارته، وبذلك قضى الاحتلال البريطاني على مظهرين من أهم مظاهر الحضارة الإسلاميّة في القدس الشّريف ضمن سعيه لطمس كلّ مظاهر الحضارة الإسلامية في المدينة المقدّسة، لنزع الصورة الإسلاميّة عنها.

H. 923-1336/m. 1518-1918 yılları arasında Osmanlı medeniyetinin Filistin'de pek çok eserler inşa etmiştir. Bunlar, camilerden saraylara, sur duvarlarından kalelere, su kanallarından yolların inşasına, demiryollarına, okul ve üniversite binalarının yapımına, hastanelere, bahçelere, parklara, kulelere ve çeşitli mimari yapıların yanı sıra diğer pek çok eserlere uzanmaktadır. Bu eserlerden birçoğu günümüze kadar ayakta kalmıştır ve Osmanlı medeniyetinin büyüklüğünü ve İslami kimliğini tanıklık etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti, bu tarihi eserlerin restorasyonunu ve korunmasını sağlamak ve yıpranmalarından ve yok olmalarından korumak için yıllardır çalışmaktadır. Bu araştırmada I. Dünya Savaşı sonunda İngiliz ve Fransız saldırganlığından etkilenen Osmanlı medeniyetinin iki eserinden bahsedilecektir. Bunlardan ilki, İngiliz askeri valisi General Edmund Allenby tarafından kapatılan ve Fransa'ya verilen Selahaddin İslam Medresesi; İkincisi de yıkıp saatlerini ve taşlarını çaldığı Babu’l-Halil'deki saat kulesidir. İngiliz işgali’nin, bu en önemli iki eseri ortadan kaldırmaya çalışması Kudüs-ü Şerif'teki İslam medeniyetinin tüm izlerini silme, İslam imajını ortadan kaldırma çabasının bir parçasıdır.