MAKİNE ÇEVİRİSİ SONRASI DÜZELTME SÜRECİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Bu çalışma, makine çevirisi sonrası düzeltme sürecinde karşılaşılan sorunların genel hatlarıyla açığa çıkarılmasını ve sorunlar karşısında dikkat edilmesi gereken hususların aktarılmasını kapsamaktadır. Bu çerçevede, çalışmanın amacı, makine çevirisini düzeltirken karşılaşılabilecek hatalar karşısında nasıl bir tavır takınılacağı, hangi yöntem veya yaklaşıma başvurulabileceği ile ilgili bir bilinçlendirme sağlamaktır. Bu doğrultuda, çeviri eğitiminde makine çevirisi sonrası düzeltme için gerekli yeterliliklerin sağlanabilmesi amacıyla bazı önerilerde bulunulacaktır. Çalışmada, iki farklı makine çevirisi örnekleri betimleyici bir yaklaşımla incelenmiş ve makine çevirilerinde karşılaşılan hataların sınıflandırılmasında Peraldi’nin (2016) çalışmasında başvurduğu terminoloji, dil, anlam ve yazılımın işleyişinden kaynaklı olmak üzere dört hata türünü kapsayan hata sınıflandırması göz önünde bulundurulmuştur. Bu çerçevede, çalışmada, çoğunluğu bilimsel metinler olmak üzere Fransızca metinlerin iki farklı makine çevirisi incelenerek, karşılaşılan hata türleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. İnceleme neticesinde, sözcük veya terimin bağlama uygun karşılığının önerilemediği, sözcük veya terimin erek metinde yabancı dildeki şekliyle olduğu gibi aktarıldığı, kısaltmaların uygun karşılıklarının önerilemediği, sözcük sırasının hatalı olduğu, erek metne sözcük düzeyinde eklemelerin yapıldığı, biçimsel farklılıkların olduğu, sözcüğü sözcüğüne çeviri kaynaklı dile uygun olmayan ifade ve yapıların kullanıldığı durumlarla karşılaşıldığı görülmüştür. Karşılaşılan hata türleri çeviri motorlarına göre farklılık göstermekle birlikte, özellikle eğitim aşamasında çevirmen adaylarını karşılaşılabilecek hatalar ile ilgili bilgilendirmek ve bu hatalar karşısında nasıl bir yol izlemeleri gerektiği konusunda eğitmek düzeltme sürecinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için önemlidir. Çevirmen adaylarının makine çevirisine eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşabilmeleri için gerekli yetkinliğin sağlanması gerekmektedir. Bu çalışmanın çevirmen adaylarına, çevirmenlere, çeviribilimcilere ve dil ile ilgilenen tüm bireylere fayda sağlaması ümit edilmektedir.

This study focuses on revealing the problems encountered in machine translation post-editing process and explaining the points that need to be considered in the face of these problems. In this framework, the aim of the study is to raise awareness on how to deal with errors that may be encountered while post-editing, which method or approach can be used, and to make some suggestions for providing the necessary competencies for machine translation post-editing in translation education. In this study, two different machine translation examples were analyzed with a descriptive approach and the classification of errors encountered in machine translation was based on Peraldi's (2016) error classification, which includes terminology, language, meaning and software errors. In this framework, two different machine translations of French texts, mostly scientific texts, were analyzed in this study to reveal the types of errors encountered. As a result of the analysis, it was seen that the appropriate equivalent of the word or term in the context could not be suggested, the word or term was transferred in the target text as it was in the foreign language, the appropriate equivalents of abbreviations could not be suggested, the word order was incorrect, additions were made to the target text at the lexical level, there were stylistic differences, and expressions and structures that were not appropriate for the language were used. Although the types of errors encountered vary according to translation engines, it is important to inform translator trainees about the errors that may be encountered and to train them on how to deal with these errors in order to realize the post-editing process effectively. In order for translator trainees to be able to approach machine translation from a critical perspective, the necessary competence needs to be provided. It is hoped that this study will benefit translator trainees, translators, translation scholars and all individuals interested in language.