PİERRE BOURDİEU’NÜN SERMAYE KURAMI BAĞLAMINDA TÜRK MÜZİĞİNDE ŞARKI FORMUNUN DÖNÜŞÜMÜ

Pierre Bourdieu sosyal ilişkileri ve farklılıkları ortaya koyabilmek adına habitus, alan ve sermaye kavramlarına başvurur. Bourdieu’ye göre habitus ve alanı belirleyen sermayedir. Bourdieu perspektifinden sermaye, bireylerin içtimai sahada nasıl konumlandığını belirleyen kaynaklardır ve ekonomik, kültürel, sosyal, sembolik olmak üzere dört farklı sermaye kaynağı vardır. Bourdieu’ye göre toplumsal yaşam, birbirinden özerk alanlardan oluşur ve aktörler sahip oldukları sermayeye göre alanda konumlanır. Her alan, özgül kurallar ve sermaye biçimleri üzerinden işleyen bir mücadele zeminidir ve bireyler alana habitus olarak ifade edilen tutum ve yatkınlık kalıplarını beraberinde getirir. Bourdieu’nün kavram setleri ekseninde müzik de bir mücadele alanı sunar ve bu bağlamda Türk müzik kültüründe şarkı formu tarihsel süreç içinde farklı sermaye türlerini içinde barındırır. Şarkı formu tarihsel olarak 19. yüzyıla kadar kültürel sermayeye dayalı özerk bir yapıda iken 19. yüzyıldan itibaren bilhassa Hacı Arif Bey ile birlikte ekonomik sermayeye bağımlı heteronomik bir yapıya evrilir, bu evrim sürecinde ticarileşir, doxa yeniden tanımlanır, bu doğrultuda aktörlerin illusio’su dönüşerek yön değiştirir ve görece yozlaşma olarak nitelendirilen bir biçimsel standardizasyona maruz kalır. 21. yüzyıl ile birlikte dijital ortamlarda yayınlanan eserlerin dinlenme sayısının yüksek olması ekseninde bir ölçüt ortaya çıkar ve doxa popüler olan değerlidir şekline dönüşür. İllusio ise, dijital görünürlükle, izlenme/tıklanma sayısıyla, sosyal medya etkileşimleriyle tanımlanır bir noktaya gelir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması yöntemi kullanılarak Bourdieu’nün perspektifinden şarkı formunun kültürel sermayeden ekonomik sermayeye doğru olan yöneliminin nedenleri ve sonuçlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Pierre Bourdieu employs the concepts of habitus, field, and capital to explore social relations and differences. According to Bourdieu, capital determines habitus and field. From Bourdieu's perspective, capital is the resource that determines how individuals are positioned in the social sphere, and there are four distinct sources of capital: economic, cultural, social, and symbolic. According to Bourdieu, social life consists of autonomous spheres, and actors are positioned within the sphere according to the capital they possess. Each sphere is a terrain of struggle operating through specific rules and forms of capital, and individuals bring to the field patterns of attitudes and dispositions, referred to as habitus. Within the framework of Bourdieu's conceptual framework, music also presents a terrain of struggle, and in this context, the song form in Turkish musical culture has historically encompassed different types of capital. While the song form historically possessed an autonomous structure based on cultural capital until the 19th century, it evolved into a heteronomous structure dependent on economic capital, particularly with the rise of Hacı Arif Bey. During this evolution, it became commercialized, its doxa was redefined, and the actors' illusio was transformed and shifted, resulting in a formal standardization characterized as relative degeneration. In the 21st century, a criterion emerged based on the high number of listens to works published digitally, and doxa evolved into the notion that what's popular is valuable. Illusio, on the other hand, has reached a point where it's defined by digital visibility, views/clicks, and social media interactions. This study, using literature review, a qualitative research method, aims to reveal the reasons and consequences of the song form's shift from cultural capital to economic capital from Bourdieu's perspective.