GÜÇLÜ EBEVEYN PSİKOEĞİTİM PROGRAMININ ETKİLİLİĞİ
Öz
Ebeveynler, birçok stres faktörü ile karşı karşıya kalmakta ve çeşitli destek mekanizmalarına gereksinim duyabilmektedir. Pozitif psikoloji, bireyin potansiyelini kullanarak bu stresle daha sağlıklı baş edebilmesine destek olan yaklaşımlardan biridir. Bu kapsamda, bu araştırmanın amacı, pozitif psikolojiye dayalı olarak oluşturulmuş Güçlü Ebeveyn Psikoeğitim Programının (GEPP) katılımcıların öz-şefkat, minnettarlık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek ve ebeveynlerin deneysel uygulama süreci içindeki görüşlerini araştırmaktır. Çalışma, karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan desende yürütülmüştür. Araştırma, Ankara’da bir devlet anaokulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel aşaması, ön test-son test deney ve kontrol gruplu (2x2) deneysel desendedir. Deney ve kontrol grupları sekizer kişiden meydana gelmektedir. GEPP, beş oturumdan oluşmaktadır. Programda, her bir oturum 75-90 dakika sürmüştür. Deneysel uygulama, 2024-2025 Eğitim ve Öğretim yılında yapılmıştır. Nicel veriler, Minnettarlık Ölçeği, Öz-şefkat Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile nitel veriler ise Öz Değerlendirme Formu ile toplanmıştır. Grup içi karşılaştırmalarda, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi; gruplar arası karşılaştırmalarda ise Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Çalışmadaki nitel veriler, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Nicel bulgulara göre, deney grubunun öz-şefkat, minnettarlık ve psikolojik sağlamlık ön test ve son testleri arasında anlamlı düzeyde farklılık bulunmaktadır. Gruplar arası karşılaştırmalarda ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Nitel veriler, psikolojik sağlamlık, minnettarlık ve öz-şefkat temaları altında toplanmıştır. Sonuç olarak; öz-şefkat, minnettarlık ve psikolojik sağlamlık gibi yapıların bütünleştirilmesiyle hazırlanan GEPP, bu değişkenler üzerinde olumlu bir etki oluşturabilmiştir. Nitel veriler de nicel bulguları desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler
ebeveynlik, psikolojik sağlamlık, minnettarlık, öz-şefkat, karma yöntem
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Albanese, A. M., Russo, G. R., ve Geller, P. A. (2019). The role of parental self efficacy in parent and child well being: A systematic review of associated outcomes. Child: Care, Health and Development, 45(3), 333-363. https://doi.org/10.1111/cch.12661
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2024). Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planı. https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf Erişim tarihi:16.07.2025
- Alizadeh, S., Khanahmadi, S., Vedadhir, A., ve Barjasteh, S. (2018). The relationship between resilience with self-compassion, social support and sense of belonging in women with breast cancer. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 19(9), 2469.
- Alkan, D., ve Sarı, T. (2025). The effects of a brief gratitude group intervention on adolescents’ hopelessness and happiness in a school setting post-covid-19. Discov Psychol 5, 94 https://doi.org/10.1007/s44202-025-00373-0
- Aras, N. Y., Topkaya, N., ve Şahin, E. (2023). Yetişkin bireylerde cinsiyet, çocukluk çağı travmaları, yaşamda anlam, öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkinin incelenmesi. İçtimaiyat, 7(1), 1-1.
- Baker, D. A., Caswell, H. L. ve Eccles, F. J. R. (2019). Self-compassion and depression, anxiety, and resilience in adults with epilepsy. Epilepsy ve Behavior, 90, 154-161.
- Barlow, J., Smailagic, N., Bennett, C., Huband, N., Jones, H., ve Coren, E. (2011). Individual and group-based parenting programs for improving psychosocial outcomes for teenage parents and their children. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 1(3), 1-76. https://doi.org/10.1002/14651858.CD002964.pub2 CD002964.pub2
- Bauer, J. J, McAdams, D. P. (2004). Growth goals, maturity, and well-being. Dev Psychol, 40(1):114–27. https://doi.org/10.1037/0012-1649.40.1.114.
- Beaumont, E., Rayner, G., Durkin, M., ve Bowling, G. (2017). The effects of compassionate mind training on student psychotherapists. The Journal of Mental Health Training, Education and Practice, 12(5), 300-312.
- Bhadoriya, D., ve Meena, S. (2025). Nurturing the self: how gratitude and self-compassion foster ınner kindness. International Journal of Indian Psychȯlogy, 13(2). https://doi.org/10.25215/1302.040