EVLİ BİREYLERİN AİLE YILMAZLIK ALGISINA İLİŞKİN NİTEL BİR İNCELEME
Öz
Bu çalışma, evli bireylerin aile yılmazlığı algılarını Walsh Aile Yılmazlığı Modeli çerçevesinde inceleyen nitel bir araştırmadır. Farklı sosyoekonomik düzeylerden evli bireylerle yürütülen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgular ile evli bireylerin ailede yaşadığı zorlu yaşam olayları, bu olayları nasıl algıladıkları ve bu süreçlerde hangi koruyucu faktörleri devreye aldıkları ortaya konulmuştur. Bulgular, Walsh aile yılmazlığı modelinin üç temel boyutu –inanç sistemleri, örgütsel örüntüler ve iletişim/problem çözme süreçleri– etrafında şekillendiğini ortaya koymuştur. İnanç sistemleri boyutunda zorlukların “ilahi sınav” olarak anlamlandırılması, manevi kaynaklara dayanma ve umudun korunması öne çıkarken; örgütsel örüntülerde eşler arası dayanışma, rol esnekliği, geniş aileden gelen destek/desteksizlik ikilemi ve sınır koyma davranışları belirleyici olmuştur. İletişim süreçlerinde ise açık duygusal paylaşım, birbirini suçlamama, işbirlikçi problem çözme ve aile rutinleri, ailede yılmazlığı güçlendiren unsurlar olarak tespit edilmiştir. Sosyoekonomik düzey, eğitim seviyesi, evlilik süresi ve cinsiyet gibi demografik değişkenler yılmazlık örüntülerini anlamlı biçimde etkilemiştir. Çalışma, Türk kültürü bağlamında maneviyatın, geniş aile dinamiklerinin ve çekirdek aile sınırlarının Walsh modelini zenginleştiren özgün katkılar sunduğunu göstermekte; yerel literatürdeki benzer bulgularla (manevi başa çıkma, esnek rol düzenlemeleri, iletişimde açıklık) yüksek uyum sergilemektedir. Sonuçlar, aile danışmanlığı ve politika önerileri için kültüre duyarlı, çok boyutlu müdahale programlarının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksoy, M., & Dönmez, A. (2021). Eğitim düzeyine göre aile yılmazlığı farklılaşmaları. Türk Psikoloji Dergisi, 36(1), 45-60.
- Black, K., ve Lobo, M. (2008). A conceptual review of family resilience factors. Journal of family nursing, 14(1), 33-55.
- Buluş, M., ve Bağcı, B. (2016). Evlilik doyumu: Aile yılmazlığı ve etkili iletişim becerilerinin rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40).
- Carter, B., ve McGoldrick, M. (Eds.). (2005). The expanded family life cycle: Individual, family, and social perspectives (3rd ed.). Allyn and Bacon.
- Chapin M. Family resilience and the fortunes of war. Soc Work Health Care. 2011;50(7):527-42. doi: 10.1080/00981389.2011.588130. PMID: 21846253.
- Connor, K. M., ve Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76-82. https://doi.org/10.1002/da.10113
- Coyle, J. P., Nochajski, T., Maguin, E., Safyer, A., DeWit, D., ve Macdonald, S. (2009). An exploratory study of the nature of family resilience in families affected by parental alcohol abuse. Journal of Family Issues, 30(12), 1606-1623.
- Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
- Demir, S., & Sönmez, E. (2022). Sosyoekonomik düzey ve kaynak mobilizasyonu: Aile yılmazlığı üzerine bir inceleme. Aile ve Toplum Dergisi, 18(2), 78-92.
- Erdem, M., ve Safi, H. (2018). Aile dayanıklılığı ve stresle başa çıkma: Türkiye’de aile çalışmaları üzerine bir derleme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 45–68.