Analysis of Ayşe Kulin’s Novel Kördüğüm in Terms of Structure and Theme

Yıl 2026, Sayı: Littera Turca-2026, - , 27.01.2026

Rukiye Bıçak , Adem Gürbüz

https://doi.org/10.20322/littera.1700801

https://izlik.org/JA29DB66LT

Öz

Literature, which focuses on the individual, is the collective memory of humanity. However, humans appear before us as beings that are difficult to define with their emotions, thoughts and complex mental structures. As a genre of literature, the novel presents human reality with a deep fiction and uses its narrative possibilities to the fullest. As a constantly evolving genre, the novel derives its power from its ability to reshape itself in parallel with the pace of modern life, in a way that other literary genres cannot. This ability to reproduce allows the novel to take on the function of being a contemporary and modern witness of its era. In this context, Ayşe Kulin, one of the leading writers of the contemporary Turkish novel, gives voice to social and individual realities by witnessing the period in which she lives in her works.

This study aims to provide an in-depth structural and thematic analysis of Ayşe Kulin's novel, Kördüğüm. The study employed document analysis, a qualitative research method, and conducted a text-centered reading. As a result of the study, it was determined that the novel adopted the heroic perspective and that a strong relationship was established between the protagonist’s behavioral patterns and past experiences. It was also seen that the novel’s characters were not individuals independent of the social structure; on the contrary, they were affected by the structural problems of the society they were in at various levels. In this context, the work emphasized the decisive effects of family relationships and individual experiences on identity formation; it was revealed that the development processes of the characters were shaped not only by internal factors but also by social conditions. The novel also presented a narrative in which social and individual struggles were intertwined by focusing on a strong woman who copes with difficulties and tries to find her own way.

Anahtar Kelimeler

Ayşe Kulin , Kördüğüm , novel , structure and theme , female identity.

AYŞE KULİN’İN KÖRDÜĞÜM ADLI ROMANININ YAPI VE TEMA BAKIMINDAN İNCELENMESİ

https://izlik.org/JA29DB66LT

Öz

Bireyi merkezine alan edebiyat, insanlığın ortak belleğidir. İnsan ise duyguları, düşünceleri ve karmaşık zihinsel yapısıyla tanımlanması güç bir varlıktır. Roman, edebiyatın bir türü olarak insan gerçekliğini kurgulayarak sunar ve anlatı olanaklarını tam anlamıyla kullanır. Roman, sürekli evrilen bir tür olarak gücünü, diğer edebî türlerin başaramadığı biçimde, modern yaşamın hızına paralel olarak kendini yeniden şekillendirme yeteneğinden alır. Yeniden üretim yeteneği, romanın çağının güncel ve modern bir tanığı olma işlevi üstlenmesini sağlar. Bu bağlamda Çağdaş Türk romanının önde gelen yazarlarından Ayşe Kulin, eserlerinde yaşadığı dönemin tanıklığını yaparak toplumsal ve bireysel gerçekliklere ses verir.

Bu çalışma, Ayşe Kulin’in Kördüğüm adlı romanını yapısal ve tematik açıdan derinlemesine incelemeyi amaçlar. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış ve metin merkezli bir okuma yapılmıştır. İnceleme sonucunda, romanda kahraman bakış açısının benimsendiği ve başkişinin davranış biçimleri ile geçmiş deneyimleri arasında güçlü bir ilişki kurulduğu belirlenmiştir. Ayrıca roman karakterlerinin toplumsal yapıdan bağımsız bireyler olmadıkları; aksine, içinde bulundukları toplumun yapısal sorunlarından çeşitli düzlemlerde etkilendikleri görülmüştür. Bu doğrultuda eserde, aile ilişkileri ve bireysel deneyimlerin kimlik oluşumundaki belirleyici etkileri vurgulanmış; karakterlerin gelişim süreçlerinin yalnızca içsel etmenlerle değil, aynı zamanda toplumsal koşullarla da şekillendiği ortaya konulmuştur. Roman, aynı zamanda zorluklarla başa çıkan ve kendi yolunu bulmaya çalışan güçlü bir kadını odağa alarak toplumsal ve bireysel mücadelenin iç içe geçtiği bir anlatı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Ayşe Kulin , Kördüğüm , roman , yapı ve tema , kadın kimliği.

Kaynakça

• Aktaş, Ş. (2022). Anlatma esasına bağlı edebî metinlerin tahlili. Bilge Kültür Sanat.
• Antakyalı, B. (2020). Bugünün saraylısı romanında kişiler dünyası. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (8), ss. 128-141.
• Çetişli, İ. (2021). Metin tahlillerine giriş 2. Akçağ Yayınları.
• Deveci, M. (2012). Varoluş ve bireyleşme açısından ferit edgü anlatılarında yapı ve izlek. Akçağ Yayınları.
• Eyuboğlu, İ. Z. (2004). Türk dilinin etimoloji sözlüğü. Sosyal Yayınları.
• Forster, E.M. (1982). Roman sanatı (Ü. Aytür, Çev.). Adam Yayınları.
• Korkmaz, R. (2021). Romanda mekânın poetiği. Romanda Mekân Poetiği ve Çözümlemeler. Akçağ Yayınları.
• Kulin, A. (2011). Dürbünümde kırk sene 1964-1983 hüzün. Everest Yayınları.
• Kulin, A. (2024). Kördüğüm. Everest Yayınları.
• Narlı, M. (2002). Romanda zaman ve mekân kavramları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(7), ss. 91-106.
• Sözer, A. (2019). Göç, toplumsal uyum ve aidiyet. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(28), ss. 418-431.
• Şahin, V. (2021). Romanda zaman. Akçağ Yayınları.
• TDK (2011). Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Tekin, M. (2020). Roman sanatı: Romanın unsurları 1. Ötüken.
• W.J.Harwey. (2021). Romanda sosyal ortam. P. Stevick içinde. Roman teorisi. Akçağ Yayınları.
• Zeren, H. (2018). Necati Tosuner'in romanlarında yapı ve tema. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.