Students’ Views on Creative Reading Activities Implemented in the Third-Grade Life Science Course

Öz

This study aims to investigate students’ views on creative reading activities implemented in the third-grade Life Science course. A qualitative case study design was employed. The study group consisted of nine volunteer third-grade students who participated in creative reading activities during the 2023–2024 academic year in province X. Data were collected through a Semi-Structured Interview Form developed to evaluate creative reading practices and were analyzed using content analysis. The findings indicate that, beyond the predominantly Turkish course–focused creative reading studies in the literature, implementing creative reading activities in the Life Science course contributed to students’ development of reading habits and positive attitudes toward the course. Furthermore, students’ willingness to apply these activities to other subjects such as Science and Mathematics suggests that creative reading should be considered not only a language skill but also an interdisciplinary learning strategy. In this context, the widespread use of creative reading practices in courses such as Life Science, which incorporate knowledge drawn from everyday life, can be aimed at strengthening students’ social–emotional skills while simultaneously maximizing their cognitive production potential. This study was conducted within the scope of the third-grade Life Science course and was therefore limited to this context. Including different grade levels in the sample may diversify the data obtained. In addition, since the study collected data based on participants’ views, incorporating performance-based data may yield different results. In order to make the Life Science course more dynamic and engaging, in-service training programs can be provided for classroom teachers on how to integrate creative reading techniques into their lessons.

Anahtar Kelimeler

• creative reading
• Life Science
• third-grade

ÜÇÜNCÜ SINIF HAYAT BİLGİSİ DERSİNDE UYGULANAN YARATICI OKUMA ETKİNLİKLERİNE YÖNELİK ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ

Öz

Bu araştırmada üçüncü sınıf Hayat Bilgisi dersinde uygulanan yaratıcı okuma etkinliklerine yönelik öğrenci görüşleri incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden özel durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında X ilinde üçüncü sınıf Hayat Bilgisi dersi kapsamında yaratıcı okuma etkinliklerine katılmış ve gönüllü olan 9 öğrenci oluşturmaktadır. Yaratıcı Okuma Uygulamalarının Değerlendirilmesine Yönelik Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu’ndan elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak alan yazında Türkçe dersi odaklı yaratıcı okuma çalışmalarının ötesine geçerek Hayat Bilgisi dersi kapsamında yapılan bu araştırma öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmalarında ve derse karşı olumlu tutum geliştirmelerinde etkili olarak görülebilir. Katılımcıların bu uygulamaları Fen Bilimleri ve Matematik gibi farklı disiplinlere de taşıma isteği, yaratıcı okumanın sadece bir dil becerisi değil, disiplinler arası bir öğrenme stratejisi olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda Hayat Bilgisi gibi hayatın içinden bilgileri barındıran derslerde yaratıcı okuma pratiklerinin yaygınlaştırılması, öğrencilerin sosyal-duyuşsal becerilerini güçlendirirken aynı zamanda zihinsel üretim potansiyellerini en üst düzeye çıkarılması hedeflenebilir. Bu araştırma üçüncü sınıf Hayat Bilgisi dersi kapsamında gerçekleştirilerek sınırlandırılmıştır. Farklı sınıf düzeylerinin örnekleme dahil edilmesi elde edilecek verileri farklılaştırabilir. Ayrıca araştırmada görüşlere yönelik veriler toplandığı için performansa dayalı verilerin eklenmesi ile farklı sonuçlar elde edilebilir. Hayat Bilgisi dersinin daha dinamik ve eğlenceli bir yapıya kavuşması için sınıf öğretmenlerine yaratıcı okuma tekniklerini derslerine nasıl dahil edebileceklerine dair hizmet içi eğitimler verilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Yaratıcı okuma
• Hayat Bilgisi
• üçüncü sınıf

Kaynakça

1. Adams, P. J. (1968). Creative reading. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED020090.pdf (Erişim tarihi: 17 Mart 2026)
2. Afifah, W., Soeharto, S., Budiwati, T., & Atmantika, Z. (2023). Enhancing reading abilities: Exploring the ınterrelationships among speed, critical, and creative reading through classroom-based action research. Lectura: Jurnal Pendidikan, 14(2), 314-326. https://doi.org/10.31849/lectura.v14i2.14926.
3. Akkaya, A. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programının analizi. S. Sönmez (Ed.), Eğitim Bilimleri: Teori, Metodoloji ve Uygulama içinde (ss. 58-89). Platanus Publishing.
4. Aytan, N. (2014). Türkçe derslerinde yaratıcı okuma uygulamaları. (Yayın No. 375597) [Doktora tezi, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
5. Barbe, W. B. (1974). Ingredients of a creative reading program. In M. Labuda (Ed.), Creative Reading for Gifted Learners: A Desing forEexcellence (pp. 25-33). Internation Reading Association.
6. Barrett, K. B. (2001). Using technology and creative reading activities to increase pleasure reading among high school students in resource classes. Retrieved from https://eric.ed.gov/?id=ED454507 (Erişim tarihi: 17 Mart 2026)
7. Canbazoğlu Bilici, S. (2019). Örnekleme yöntemleri. H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri içinde (ss. 55-80). Pegem Akademi.
8. Çotuksöken, Y. (2007). Okuma etkinliği ve yazınsal metinler bağlamında yaşatıcı-yaratıcı okuma yöntemi. S. Sever (Ed.), ΙΙ. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu (Gelişmeler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri) (ss.751-763). Ankara Üniversitesi Basımevi.

9. Dündar, E. (2022). Yaratıcı okuma tekniklerinin okumayla ilgili çeşitli değişkenlere etkisi. (Yayın No. 765198) [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
10. Gainsberg, J. C. (1953). Critical reading is creative reading and needs creative teaching. The Reading Teacher, 6(4), 19-26.
11. Gürer, N. (2021). Yaratıcı okuma etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, yaratıcı okuma, akıcı okuma ve eleştirel okuma becerilerine etkisi. (Yayın No. 677187) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
12. Han, Ş. (2020). Yaratıcı okuma etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi. (Yayın No. 609021) [Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Hızır, B. (2014). İlköğretimde yaratıcı okumanın yaratıcı düşünme becerisine etkisi. (Yayın No. 377634) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
13. Işıksalan, S. N. (2018). Effects of intertextual reading on creative reading skills. International Online Journal of Educational Sciences, 10 (4), 273-288.
14. Kaleli Yılmaz, G. (2019). Özel durum çalışması yöntemi. H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri içinde (ss. 251-273). Pegem Akademi.
15. Kasap, D. (2019). Yaratıcı okuma-yaratıcı yazma çalışmalarının yaratıcı okuma, okuduğunu anlama, yazma ve yaratıcı yazma erişisine etkisi. (Yayın No. 535098) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
16. Kayır, E. (2022). İlkokul öğrencilerinin yaratıcı okuma algısı okuma kaygısı ve okuma motivasyonu arasındaki ilişki. (Yayın No. 762692) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
17. Kösterelioğlu, İ., Alcıl, A., Uludağ Kırçıl, R., Ermiş, H., Çapoğlu, E., & Akın Kösterelioğlu, M. (2021). Vizyon 2023 Okumadan Gerçekleştirmek Güç yaratıcı okuma projesinin öğrencilerin okumaya ilişkin tutumlarına etkisi. Kesit Akademi Dergisi 7(26), 279-294.
18. Millî Eğitim Bakanlığı (1968). İlkokul programı. Devlet Basımevi.
19. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Hayat bilgisi dersi öğretim programı. https:// tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programhay123Onayli.pdf (Erişim tarihi: 17 Mart 2026)
20. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2016). Nitel veri analizi. (Çev. Ed. S. Akbaba Altun ve A. Ersoy). Pegem Akademi. (Orijinal yayın tarihi 1994).
21. Moorman, K., & Ram, A. (1994). A functional theory of creative reading. Technical Report Series. Atlanta, Georgia: College and Computing Georgia Institute of Technology.
22. Padgett, R. (1997). Creative reading: What it is, how to do it, and why. National Council of Teachers.
23. Russell, D. H. (1961). Children learn to read. Ginn and Company.
24. Türkel, A., & Ünlücömert, N. (2013). Öğretici metinlere yönelik yaratıcı okuma uygulaması örneği ve sürece ilişkin öğrenci görüşleri. Turkish Studies (Elektronik), 8 (12), 1345-1358.
25. Uludağ Kırçıl, R. (2022). Yaratıcı okuma etkinliklerinin sınıf yönetimine etkisinin incelenmesi. (Yayın No. 720882) [Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
26. Vural, E. (2022). Yaratıcı okuma etkinliklerinin üst düzey okuduğunu anlama becerisine ve okuma motivasyonuna etkisi. (Yayın No. 815281) [Yüksek lisans tezi, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
27. Wang, K. H. (2006) A study of creative reading instruction in elementary school-the affiliated aigh school of Tunghai University. Elementary Division Senior Student. Eurasian Journal of Educational Research, 199-224.
28. Yetgin, A. (2020). İlkokulda okuduğunu anlama yaratıcı okuma eleştirel düşünme ve üstbilişsel farkındalık: İlişkisel tarama modelinde bir araştırma. (Yayın No. 642901) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. Baskı) Ankara: Seçkin.
30. Yılmaz, N. (2019) Yaratıcı okuma programı. https://www.hayatarenkver.org/proje/program/3- yaratici-okuma-atolyesi (Erişim tarihi: 17 Mart 2026)
31. Yurdakal, İ. H. (2018). Yaratıcı okuma çalışmalarının ilkokul 4. sınıfta okuma ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmeye etkisi. (Yayın No. 524176) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.