Kamu Yönetiminin Dış Göçlerde Kullandığı Entegrasyon Araçları: Kilis Örneği Üzerinden Bir Değerlendirme

Öz

Günümüzde göçler toplumsal yaşantının bir parçası haline gelmiştir. Sık sık yaşanan göç süreçleri pek çok alanda ciddi değişiklikler ortaya çıkarmaktadır. Devletler de özellikle kitlesel göçlerin olumsuz sonuçlarına maruz kalmamak adına göç yönetimlerinde farklı uygulamaları hayata geçirmektedir. Bu uygulamalardan biri de göçle gelen bireylerin topluma entegrasyonudur. Bu noktada devletler entegrasyon sürecini gerçekleştirmek amacıyla birtakım uygulamaları hayata geçirmişlerdir. Suriye iç savaşı nedeniyle Türkiye ve özel olarak da Kilis kitlesel Suriyeli göçüne maruz kalmıştır. Suriyelilerin Kilis’e entegrasyonu noktasında da gerek merkezi yönetim gerekse yerel yönetimler aracılığıyla önemli çalışmalar yapılmıştır. Buradan hareketle Suriyelilerin Kilis’e entegrasyonunda kullanılan araçlar çalışmanın konusu olarak seçilmiştir. Çalışmanın amacı da Kilis’te entegrasyonda kullanılan araçların saptanması ve bu araçların entegrasyon sürecine katkıları olarak belirlenmiştir. Çalışmada basılı ve elektronik kaynaklar taranmış, yerinde gözlemler yapılmış ve Kilis’te yaşayan on beş Suriyeli ile yarı yapılandırılmış sorular ışığında görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiş ve genel değerlendirmeler yapılarak Kilis’te yaşayan Suriyelilerin Kilis’e entegrasyonunu olumlu ve olumsuz yönde etkilediği düşünülen faktörlere değinilmiştir. Sonuç olarak; Suriyelilerin Kilis’e entegrasyonunda kullanılan kamu yönetimi araçlarının, iki farklı toplumun bir arada yaşayabilmesini olanaklı kılması noktasında önemli işlevleri yerine getirdiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Yönetimi
• Kent
• Entegrasyon
• Kilis

Integration Tools Used by Public Administration in International Migration: An Assessment Based on the Case of Kilis

Öz

Today, migration has become part of social life. Frequent migration movements bring about significant changes in many areas. Governments are also implementing different practices in migration management, particularly to avoid the negative consequences of mass migration. One of these practices is the integration of migrants into society. In this regard, governments have implemented a number of practices to achieve the integration process. Due to the Syrian civil war, Turkiye, and Kilis in particular, has been exposed to mass Syrian migration. Significant efforts have been made by both the central and local governments to integrate Syrians into Kilis. Accordingly, the tools used to integrate Syrians into Kilis were selected as the subject of this study. The aim of the study was to identify the tools used for integration in Kilis and to determine their contribution to the integration process. Printed and electronic sources were reviewed, field observations were made, and semi-structured interviews were conducted with fifteen Syrians living in Kilis. The data obtained were analyzed using descriptive analysis methods, and general assessments were made, addressing the factors considered to positively and negatively affect the integration of Syrians living in Kilis. In conclusion, it has been observed that the public administration tools used in the integration of Syrians into Kilis have played an important role in enabling two different communities to live together.

Anahtar Kelimeler

• Public Administration
• City
• Integration
• Kilis

Kaynakça

1. AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2018), “Geçici Barınma Merkezleri”, AFAD Kurumsal Web Sayfası (Elektronik Veri), https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/2374/files/15_10_2018_Suriye_GBM_Bilgi_Notu_1.pdf (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
2. AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2026), “Suriyeli Sığınmacılara Yapılan Yardımlar”, AFAD Kurumsal Web Sayfası (Bilgi Notu), https://www.afad.gov.tr/suriyeli-siginmacilara-yapilan-yardimlar (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
3. AGER, Alastair ve STRANG, Alison (2008), "Understanding Integration: A Conceptual Framework", Journal of Refugee Studies, S.21(2), ss.169-191, https://doi.org/10.1093/jrs/fen016
4. AĞIR, Osman ve SEZİ̇K, Murat (2015), "Suriye’den Türkiye’ye yaşanan Göç Dalgasından Kaynaklanan Güvenlik Sorunları", Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, S.5(1), ss.95-124, https://doi.org/10.20493/bt.96863
5. AKBAŞ, Mehmet (2010), "Muhâci̇rûn-Ensâr Kardeşli̇ği̇ni̇n Serüveni̇", İstem Dergisi, S.15, ss.61-77, https://izlik.org/JA34LJ93CA
6. AKINCI, Buket (2015), "Uyum Süreci Üzerine Bir Değerlendirme: Göç ve Toplumsal Kabul", Göç Araştırmaları Dergisi, S.2, ss.58-83, https://izlik.org/JA78MY28EY
7. ALKAN AYKAÇ, Songül ve KARAKAŞ, Mehmet (2022), "Entegrasyon, Asimilasyon ve Uyum Kavramları Arasından Türkiye’nin Seçimi", İçtimaiyat Dergisi, S.6, ss.419-429, https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1123311
8. ALPEREN, Altan ve YAPRAK, Asuman (2019), "Almanya’da Türklere Yönelik Uygulanan Entegrasyon Kursları Üzerine Bir Araştırma", Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, S.4(1), ss.78-95, https://izlik.org/JA73EC83XJ

9. AYKUT, Nazan ve KAHRAMAN GÜLOĞLU, Fatma (2023), "Göçmenlerin Sosyal Uyumlarının Ayrımcılığa Dönüşmesine Karşı Çokkültürcü Sosyal Hizmet", Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, S.13(2), ss.397-412, https://izlik.org/JA35MN58UZ
10. BBC (2015), “Suriye’de İç Göç Mağduru 7,6 Milyon Kişi Çaresiz”, BBC Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/09/150910_suriye_ic_goc (Erişim Tarihi: 02.03.2025).
11. BEZCİ, Bünyamin, HOPYAR, Zehra, TOPAL, Fikret ve TAUSCHER, Soner (2020), Türkiye’de Suriyeli Mültecilerin Eğitimlerinin Entegrasyon Sürecine Etkisi, Karınca Yayınları, Ankara.
12. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI (2025), “Çalışma Hayatı İstatistikleri”, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Kurumsal Web Sitesi (Elektronik Veri), https://www.csgb.gov.tr/%C4%B1statistikler/calisma-hayati-%C4%B1statistikleri/resmi-%C4%B1statistik-programi/yabancilarin-calisma-izinleri/ (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
13. ÇETİNKAYA, Cihan (2016), "Türkiye’deki Suriyeli Geçici Barınma Merkezlerinin Durumu ve Senaryo Analizleri", Birey ve Toplum Dergisi, S.6(12), ss.5-21, https://izlik.org/JA45XZ92AH
14. ÇİÇEKSÖĞÜT, Adem (2017), "Uluslararası Göç Hukuku Perspekti̇fi̇nde Yeri̇nden Edi̇lmi̇ş Suri̇yeli̇ler’i̇n Türki̇ye’deki̇ Statüsü", Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.6(2), ss.1-20, https://izlik.org/JA92RS64TH
15. DİNÇ, Murat ve ŞAHİNALP, Mehmet Sait (2024), "Sağlık Fonksiyonu Açısından Suriye Kaynaklı Zorunlu Göçün Kilis Şehrine Etkileri", Social Sciences Studies Journal, S.10(1), ss.33-52.
16. DOKUYUCU, Erkan (2025), “Türki̇ye’de Uygulanan Göç Yöneti̇mi̇ni̇n Suri̇yeli̇leri̇n Geri̇ Dönüş Düşünceleri̇ne Etki̇si̇: Ki̇li̇s Örneği̇”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
17. EKİCİ, Süleyman ve TUNCEL, Gökhan (2015), "Göç ve İnsan", Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, S.5(1), ss.9-22, https://doi.org/10.20493/bt.71783
18. GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI (2025), “Geçici Koruma”, Göç İdaresi Başkanlığı Kurumsal Web Sayfası (E-Veri), https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
19. GÖÇ VE ACİL DURUMLARDA EĞİTİM DAİRE BAŞKANLIĞI (2025), “Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü”, Göç ve Acil Durumlarda Eğitim Daire Başkanlığı Kurumsal Web Sitesi, https://hbogm.meb.gov.tr/www/goc-ve-acil-durumlarda-egitim-daire-baskanligi/icerik/1445 (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
20. GÜLLÜPINAR, Fuat (2013), "Göç Olgusunun Ekonomi-Politiği ve Uluslararası Göç Kuramları Üzerine Bir Değerlendirme", Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, S.2(4), ss.53-85, https://izlik.org/JA33SX83KX
21. İLETİŞİM BAŞKANLIĞI (2025), “Türkiye’de Bulunan Yabancıların Sayısı ve Vatandaşlık Durumları ile İlgili İddialara Dair Açıklama”, İletişim Başkanlığı Kurumsal Web Sitesi (E-Haber), https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/turkiyede-bulunan-yabancilarin-sayisi-ve-vatandaslik-durumlari-ile-ilgili-iddialara-dair-aciklama/ (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
22. İNCİLİ, Ömer Faruk ve AKDEMİR, İlhan Oğuz (2016), "Yeri̇nden Edi̇lmi̇şli̇ği̇n Coğrafi̇ Anali̇zi̇: Ki̇li̇s’te Suri̇yeli̇ Sığınmacılar", Marmara Coğrafya Dergisi, S.34, ss.118-133, https://izlik.org/JA93WM48XT
23. KARASAR, Niyazi (2016), Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar İlkeler Teknikler, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
24. KARASU, Mithat Arman (2018), "Türki̇ye’ye Yöneli̇k Dış Göçler, Suri̇yeli̇ Sığınmacı Göçü ve Etki̇leri̇", Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, S.14(1), ss.21-41, https://izlik.org/JA64SG57RS
25. KESKİNEL, Beyza ve DOĞAN, Coşkun (2020), "Göç, Çokkültürlülük ve Toplumsal Uyum", Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, S.6(2), ss.51-58.
26. KIZIK, Büşra (2023), "Suriyeli Mültecilerin Türkiye’ye Sosyal Entegrasyonu: Bir Niteliksel Analiz Çalışması", Orta Doğu Mülteci Araştırmaları Dergisi, S.8(2), ss.31-48, https://izlik.org/JA85AJ52MH
27. KİLİS İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ (2025), “Kilis’teki Suriyeli Öğrencilerin Eğitim Kademelerine Dağılımı”, Resmi Yazı, 03.06.2025 tarih ve E-21722023-622.01-133299524 Sayılı Yazı.
28. KİLİS VERGİ DAİRESİ (2025), Suriyeli Esnaflara Ait İstatistiki Bilgiler, Kilis Vergi Dairesi Yayını, Kilis.
29. KOÇAK, Yüksel ve TERZİ, Elvan (2012), "Türki̇ye’de Göç Olgusu, Göç Edenleri̇n Kentlere Olan Etki̇leri̇ ve Çözüm Öneri̇leri̇", Kafkas Üniversitesi Iktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.3(3), ss.163-184.
30. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI HAYAT BOYU ÖĞRENME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (2021), “Türkiye’deki Suriyeli Öğrenciler ve Eğitim Çağında Bulunan Suriyeliler”, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Kurumsal Web Sayfası (Bilgi Notu), https://hbogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_01/27110237_OCAK_2020internet_BulteniSunu.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
31. OK ŞEHİTOĞLU, Betül ve ŞAHİN, Murat (2022), "Türkiye’ye Göç Eden Telafer Türkmenlerinin Gündelik Hayat Pratikleri ve Mekân Algısı: Ankara Örneği", Ege Üniversitesi Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S.22(1), ss.85-118, https://doi.org/10.32449/egetdid.976797
32. ÖZBEY, Kerem (2022), "Açık Kapı Poli̇ti̇kasından Sınır Duvarı Projesi̇ne: Türki̇ye’ni̇n Sınır Poli̇ti̇kasının Dönüşümü", Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.23(43), ss.709-741, https://doi.org/10.21550/sosbilder.1060160
33. ÖZER, Mehmet Akif ve YILDIRIM, Serpil (2024), "Türkiye’de Kentleşme Sürecinde Göç ve Toplumsal Entegrasyon", Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, S.33(2), ss.73-104, https://izlik.org/JA64FS68KF
34. ÖZGÜR, Ertuğrul Murat (2021), "Göç, İkametgâh Ayrışması ve Entegrasyon: Türk Kentleri İçin Bir Değerlendirme", Journal of Geography, S.41, ss.221-240, https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-0032
35. ÖZTÜRK, Tolga ve BOYACI, Ece (2022), "Suriyeli Mülteci Krizinin Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisine Yansıması: Dünya Sistemleri Analizi Üzerinden Bir Değerlendirme", Alanya Akademik Bakış Dergisi, S.6(1), ss.1809-1823, https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1035028
36. ŞEN, Yağmur (2013), "Suriye’de Arap Baharı", Yasama Dergisi, S.23, ss.54-79.
37. ŞİMŞEK, Doğuş (2019), "Türkiye’de Suriyeli Mülteci Entegrasyonu: Zorlukları ve Olanakları", Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, S.4(2), ss.172-187, https://doi.org/10.30784/epfad.596262
38. TUFANER, Mustafa Batuhan (2021), Uluslararası Göçün Di̇nami̇kleri̇ ve Ekonomi̇k Entegrasyonu, Sosyal Bilimlerde Göç, Gazi Kitabevi, Ankara.
39. TÜİK – TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU (2025), “Veri Portalı”, TUİK Kurumsal Web Sayfası (E-Veri), https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2024-53783vedil=1 (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
40. TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI (2020), Türkiye Kalkınma Yardımları Raporu, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı, Ankara.
41. TÜRK KIZILAYI (2025), “Yabancılara Yönelik Şartlı Eğitim Yardımı (YŞEY) Projesi”, Türk Kızılayı Kurumsal Web Sayfası (Proje Tanıtım Haberi), https://platform.kizilaykart.org/tr/sey.html (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
42. UNHCR TÜRKİYE (2025), “Suriyelilere Yönelik Kilit Bilgiler”, UNHCR Kurumsal Web Sayfası (E-Bildiri), https://help.unhcr.org/turkiye/tr/information-for-syrians/reception-and-registration-with-the-turkish-authorities/ (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
43. USLU AK, Büşra (2021), "Göç Kavramı ve Kuramları", Journal of Social and Humanities Sciences Research, S.8(72), ss.1749-1758, http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.2579
44. ÜNSAL, Ayşe (2019), "Uluslararası Göç Kavramı ve Uluslararası Göçün Ülke Ekonomileri Üzerinde Muhtemel Etkileri", Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, S.18, ss.50-61, https://izlik.org/JA63EX45XM
45. WALLERSTEIN, Immanuel (2004), World-Systems Analysis, Duke Unıversıty Press, Durham.
46. YAYAK, Aslı (2017), "Göçmenleri̇n Ayrımcılık Algıları ile Özdeşleşme Düzeyleri̇ Arasındaki̇ İli̇şki̇ni̇n İncelenmesi̇", Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, S.21(3), ss.557-576, https://izlik.org/JA62RJ33TP
47. YILMAZ, Abdurrahman (2014), "Uluslararası Göç: Çeşitleri, Nedenleri ve Etkileri", Journal of Turkish Studies, S.9(2), ss.1685-1685, https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.6274
48. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU BAŞKANLIĞI (2026), “Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi”, YÖK Kurumsal Web Sayfası (E-İstatistik), https://istatistik.yok.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 02.03.2026).
49. ZHANADILOVA, Aigul (2018), "Farklı Kuramlar Çerçevesi̇nde Uluslararası Göç Sorunu", Muhakeme Dergisi, S.1(2), ss.116-122, https://doi.org/10.33817/muhakeme.475073
50. 6458 aayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (04.04.2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazete).