Öz

This study aimed to assess the effects of the use of social networks on critical thinking among university students. The relational survey model was used in the study, which was conducted throughout one academic semester with 291 students who were attending a state university. Data were collected with the Critical Thinking Disposition Instrument and the Scale for Frequency of Social Network Use. A regression model was created to determine the effect of the items in the Scale for Frequency of Social Network Use that indicated the purpose of social networks use on critical thinking disposition. According to the multiple linear regression analysis, the model significantly explained 11.5% of critical thinking disposition. Accordingly, it was determined that when used to follow current affairs, research school subjects and obtain information on topics of interest the use of social networks was a significant predictor of critical thinking. However, it was found that use of social networks was not a significant predictor of critical thinking when used for recreational purposes. Consequently, the findings suggested that the use of social networks has a positive impact on critical thinking when aimed at learning.

Anahtar Kelimeler

• Critical thinking
• critical thinking disposition
• social networks
• social media

Sosyal Ağ Kullanımının Eleştirel Düşünme Eğilimine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde sosyal ağ kullanımının eleştirel düşünme eğilimine etkisini incelenmek amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modeli ile yapılan bu araştırmaya 2019-2020 yılı güz döneminde bir devlet üniversitesinin farklı bölümlerinde öğrenim gören 291 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın verileri “Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği” ve “Sosyal Ağları Kullanma Sıklığı Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada sosyal ağları kullanma amaçlarını ifade eden Sosyal Ağları Kullanma Sıklığı Ölçeği’ndeki maddelerin eleştirel düşünme eğilimine etkisini belirlemek için bir regresyon modeli oluşturulmuştur. Çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilen model, eleştirel düşünme eğiliminin %11.5’ini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde açıklamıştır. Araştırmada gündemi takip etmek, okul dersleri ile ilgili araştırmalar yapmak ve ilgi çeken konularda bilgi edinmek amaçlı sosyal ağ kullanımının üniversite öğrencilerinde eleştirel düşünme eğilimini olumlu yönde etkileyen anlamlı yordayıcılar olduğu belirlenmiştir. Hobi amaçlı olarak nitelendirilen sosyal ağ kullanımının ise eleştirel düşünme eğilimi üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak öğrenme amaçlı sosyal ağ kullanımının eleştirel düşünmeyi olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel düşünme
• eleştirel düşünme eğilimi
• sosyal ağlar
• sosyal medya

Kaynakça

1. Akbari, E., Pilot, A., & Simons, P. R. J. (2015). Autonomy, competence, and relatedness in foreign language learning through Facebook. Computers in Human Behavior, 48, 126-134.
2. Albantani, A. M., & Madkur, A. (2017). " Musyahadat Al Fidyu": YouTube-Based teaching and learning of arabic as foreign language (AFL). Dinamika Ilmu, 17(2), 291-308.
3. AlGhamdi, M. A. (2018). Arabic learners' preferences for Instagram English lessons. English Language Teaching, 11(8), 103-110.
4. Alpar, R. (2012). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı ve geçerlilik –güvenirlik (2. Baskı). Ankara: Detay.
5. Amry, A. (2018). The effect of Twitter activities in a blended learning classroom guided by activity theory on students' achievement and attitudes. TOJET: The Turkish Online Journal of Educational Technology, 17(2), 143-157.
6. Aydın, E. İ. (2016). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanımları üzerine bir araştırma: Anadolu üniversitesi örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 373-386.
7. Bailin, S., Case, R., Coombs, J. R., & Daniels, L. B. (1999). Conceptualizing critical thinking. Journal of Curriculum Studies,31(3), 285-302.
8. Baillargeon, N. (2017). Aklın ve bilimin ışığında eleştirel düşünme kılavuzu (İ. Yıldız, Çev.). Ankara: Dipnot Yayınları.

9. Barry, A. E., Muraleetharan, D., Nelon, J., Lautner, S., Callahan, M., Zhang, X., ... , & Stellefson, M. (2018). Public perceptions of powdered alcohol use and misuse: narrative perspectives from YouTube. American Journal of Health Education 49(4), 1-8.
10. Başarer, D. (2017). Bir düşünme türü olarak mantıksal düşünme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(41), 433-442.
11. Bedir, A. (2016). Sosyal medya kullanımının üniversite öğrencilerinin akademik başarılarına ve tutumlarına etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
12. Bowell, T. ve Kenmp, G. (2018). Eleştirel düşünme kılavuzu (B. Tanrıseven, Çev.). Ankara: TÜBİTAK.
13. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (15. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
14. Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (3. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
15. Çalışkan, M. (2019). Eleştirel düşünmenin öğretimi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(1), 114-134.
16. Demir, Y., & Kumcağız, H. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlılığının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 9(52), 23-42.
17. DeNoyelles, A., & Reyes-Foster, B. (2015). Using word clouds in online discussions to support critical thinking and engagement. Online Learning, 19(4).
18. Durkheim, E. (2016). Sosyolojik yöntemin kuralları (Ö. Doğan, Çev.). Ankara: Doğubatı.
19. Ecevit, T. (2018). Argümantasyon destekli araştirma-sorgulamaya dayalı öğretim uygulamalarının fen öğretmen eğitimindeki etkililiği (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacetepe Üniversitesi, Ankara.
20. Ekinci, C. E., & Ekinci, N. (2017). A study on the relationships between teachers’ critical thinking dispositions and their perceptions of occupational professionalism. Educational Process: International Journal, 6(2), 53-78.
21. Ergün, M. (2011). Eğitim felsefesi (3. Baskı). Ankara: Pegem.
22. Ertaş-Kılıç, H. ve Şen, A. İ. (2014). UF/EMI eleştirel düşünme eğilimi ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 1-12.
23. Ertürk, S. (1994). Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
24. Evans, D. (2008). Social media marketing an hour a day, Wiley Publishing Inc, Indiana.
25. Fettahlıoğlu, P., & Kaleci, D. (2018). Online Argumentation Implementation in the Development of Critical
26. Thinking Disposition. Journal of Education and Training Studies, 6(3), 127-136.
27. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. London: Sage Publication.
28. Gratsiouni, D., Koutsouba, M., Venetsanou, F., & Tyrovola, V. (2016). Learning and digital environment of dance–the case of Greek traditional dance in YouTube. European Journal of Open, Distance and E-learning, 19(2), 80-95.
29. Gündoğdu, H. (2009). Eleştirel düşünme ve eleştirel düşünme öğretimine dair bazı yanılgılar. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 57-74.
30. Kabooha, R., & Elyas, T. (2018). The effects of YouTube in multimedia Instruction for vocabulary learning: Perceptions of EFL students and teachers. English Language Teaching, 11(2), 72-81.
31. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.
32. Kesici, A. (2018). Durkheim’in görüşleri doğrultusunda küreselleşme olgusu ve eğitimin küresel işlevi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(2), 977-988.
33. Kesici, A. (2019a). Eğitimde postmodern durum: Yapılandırmacılık. İnsan ve İnsan, 6(20), 219-238.
34. Kesici, A. (2019b). Lise öğrencilerinin sosyal ağları kullanma sıklığına göre sosyal ağları eğitim amaçlı kullanmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 315-343.
35. Kesici, A. (2019c). Üniversite öğrencilerinde dışadönüklük, sosyal ağları kullanma sıklığı ve cinsiyetin problemli sosyal ağ kullanımına etkisinin incelenmesi. Psikoloji Çalışmaları-Studies in Psychology, 39(1), 23-44.
36. Kılıç, A. F. ve Koyuncu, İ. (2017). Ölçek uyarlama çalışmalarının yapı geçerliği açısından incelenmesi. Ö. Demirel ve S. Dinçer (Ed.), Küreselleşen dünyada eğitim içinde (ss. 415–438). Ankara: Pegem Akademi.
37. Koç, A. ve Ayık, Y. Z. (2017). Sosyal medya destekli eğitim: 6. ve 7. sınıf fen bilimleri ve ingilizce derslerinde sosyal ağ kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi. European Journal of Science and Technology, 6(10), 7-19.
38. Kurban, C. ve Tok, T. N. (2019). Öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilimlerinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi. Kastamonu Education Journal, 27(4), 1729-1745.
39. Nosich, G. M. (2016). Eleştirel düşünme ve disiplinler arası eleştirel düşünme rehberi (B. Aybek, Çev.). Ankara: Anı Yayınları.
40. Öztürk, Ö. K. ve Tetik, E. (2015). Sosyal ağ destekli bilişim teknolojileri eğitiminin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi. Education Sciences, 10(3), 151-168.
41. Rosell-Aguilar, F. (2018). Twitter: A professional development and community of practice tool for teachers. Journal of Interactive Media in Education, 6(1), 1-12.
42. Sendag, S., Erol, O., Sezgin, S., & Dulkadir, N. (2015). Preservice teachers’ critical thinking dispositions and web 2.0 competencies. Contemporary Educational Technology, 6(3), 172-187.
43. Sidekli, S. ve Avaroğulları, M. (2013). Facebook: Sosyal bilgiler öğretiminde yeni bir yöntem. Cumhuriyet İnternational Journal of Education, 2(2), 145-154.
44. Tabachnick, B. G. V., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5’th edition). U.S.A: Pearson Education Inc.
45. TÜİK. (2020, Mayıs 18). Hanehalkı bilişim tenolojileri kullanım araştırması, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do? alt_id=1028 adresinden edinilmiştir.
46. Ulu, H., & Baş, Ö. (2019). Öğretmen adaylarinin sosyal ağ sitelerini kullanim amaçlari, eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarliklari arasindaki ilişkiler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 556-574, doi: 10.16986/HUJE.2019050203
47. Ünlü, Ş. (2017). Eleştirel düşünmeyi destekleyen öğretmen eğitimi programının geliştirilmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara
48. Van Vooren, C., & Bess, C. (2013). Teacher Tweets improve achievement for eighth grade science students. Journal of Education, Informatics & Cybernetics, 11(1), 33-36.
49. We are social (2019, Aralık 26). Erişim adresi: https://www.slideshare.net/DataReportal/digital-2019-turkey-january-2019-v01 adresinden edinilmiştir.
50. Wooldridge, J. M. (2013), Ekonometriye giriş: Modern yaklaşım, E. Çağlayan (Çev. Ed.), Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
51. World Economic Forum (2020, Ocak 5). https://www.weforum.org/agenda/2016/01/the-10-skills-you-need-to-thrive-in-the-fourth-industrial-revolution/
52. Yaralı, K. T. (2019). Okul öncesi çocukların eleştirel düşünme becerilerine öyküleştirme yöntemine dayalı eğitim programının etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
53. Yazıcı, T. ve Özel, M. (2017). Sosyal medyada anneliğin eğitim ve etkileşim boyutu: Instagram üzerine bir inceleme. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(5), 1715-1730.
54. Yesil, R. ve Aydın, D. (2007). Demokratik değerlerin eğitiminde yöntem ve zamanlama. Türkiye Sosyal Arastırmalar Dergisi.11(2), 65-84.
55. Ziegler, S. G. (2007). The (mis) education of generation M. Learning, Media and Technology, 32(1), 69-81.