Meslek Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Mesleki ve Teknik Eğitim Programına İlişkin Durum, İhtiyaç ve Çözüm Önerileri

Öz

Öz Bu araştırma, mesleki ve teknik eğitim programlarının geçmişten günümüze kadar değişimini, var olan durumunu, ihtiyaçlarını ve giderilme yollarını ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma, fenomenoloji (olgubilim) çalışmasına dayanmaktadır. Araştırma verileri araştırmacının hazırlamış olduğu yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların seçiminde amaçlı örneklem yöntemi kullanılmış olup, katılımcılar maksimum çeşitliliğe göre seçilmiştir. Görüşme mesleki ve teknik Anadolu liselerinde görev yapan 38 meslek öğretmeni ile yüz yüze yapılmıştır. Araştırmacı tarafından ulaşılan veriler analiz edilerek, kategoriler ve alt kategoriler belirlenmiştir. Kategoriler ve alt kategorilerde ise frekans ve yüzdelik dilimleri belirlenmiş olup, öğretmen görüşlerine yer verilmiştir. Araştırmada katılımcıların, program öğeleri ve paydaşlar bağlamında mesleki ve teknik eğitim programlarının var olan durum ve ihtiyaçları hakkında görüşlerine yer verilmiştir. Bu görüşlere göre, program öğelerinin öğrenciye uygun olduğu ama sektör ihtiyaçlarını karşılama anlamında bazı alanlarda yetersiz kaldığı, öğretmenlerin çağın gelişmelerine uygun hizmet içi programlara ihtiyaç hissettiği görülmüştür. Derslerde içerik yoğunluğunun revize edilerek sektör ve öğrenci ihtiyacına düzenlenmesi gerektiği görüşüne ulaşılmıştır. Eğitim durumları bağlamında ise ders kitaplarındaki video ve görsel içeriklerin çoğaltılması, derslerin içerik ve saatlerinin düzenlenmesi, bu bağlamda atölye ve donanım eksikliklerinin giderilmesi gerektiği görülmüştür. Paydaşlar bağlamında, öğrencilerin ilgi ve yetenek taramalarının yapılarak, ortaokul sürecinden itibaren öğrencilere, velilere alan tanıtımlarının yapılması, öğretmenlerin ise alanlarına yönelik düzenli olarak hizmet içi eğitimlere katılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sektörler ile okul işbirliğinin yapılması neticesinde, öğrencinin mesleğe uyum ve istihdamını sağlamada katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Yükseköğretim bağlamında ise mesleki ve teknik eğitim Anadolu lisesi mezunu öğrencileri için yükseköğretime devamını sağlayacak düzenlemelerin yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• 1.Mesleki ve teknik eğitim
• 2.Mesleki ve teknik eğitimde ihtiyaçlar
• 3.Mesleki ve teknik eğitime yönelik öneriler
• 4.Mesleki ve teknik eğitimin gelişimi.

Situation, Needs and Solution Suggestions Related to Vocational and Technical Education Program According to The Opinions of Vocational Teachers

Öz

This research aims to reveal the evolution of vocational and technical education programs from past to present, their current status, needs, and ways to address them. The research is based on phenomenology. Data were collected using a semi-structured interview form developed by the researcher. A purposive sampling method was used to select participants, ensuring maximum diversity. Face-to-face interviews were conducted with 38 vocational teachers working in vocational and technical Anatolian high schools. The data obtained by the researcher were analyzed, and categories and subcategories were determined. Frequencies and percentages were determined for each category and subcategory, and teachers' opinions were included. The research included participants' opinions on the current status and needs of vocational and technical education programs in the context of program elements and stakeholders. These opinions indicated that while program elements were suitable for students, they fell short in some areas in terms of meeting sector needs, and teachers felt the need for in-service programs aligned with contemporary developments. The view was reached that course content should be revised and adapted to sector and student needs. In terms of education, it was observed that video and visual content in textbooks should be increased, course content and schedules should be adjusted, and workshop and equipment deficiencies should be addressed. In terms of stakeholders, it was concluded that students' interests and talents should be screened, field presentations should be provided to students and parents starting in middle school, and teachers should participate in regular in-service training in their fields. Furthermore, it was concluded that collaboration between sectors and schools will contribute to students' adaptation to their profession and their employment. In terms of higher education, it was concluded that arrangements should be made to ensure that graduates of vocational and technical Anatolian high schools continue their education in higher education.

Anahtar Kelimeler

• 1. Development of vocational and technical education
• 2.Needs in vocational and technical education
• 3.Recommendations for vocational and technical

Kaynakça

1. Albayrak, O. (2020). Eğitim ve mesleki eğitim, sorunları ve çözüm önerileri, mesleği eğitimin cazip hale gelmesi için bir öneri. İstanbul Ticaret Odası.
2. Alkan, C., Doğan, H., Sezgin, İ. (2001). Mesleki ve teknik eğitimin esasları. Ankara: Nobel Yayınları.
3. Aslantürk, M. (2014). Türkiye’de mesleki teknik eğitimin yaşadığı sorunlar ve çözümleri konusunda mesleki eğitim yöneticileri, meslek dersleri öğretmenleri ve eğiticilerin, görüşlerinin incelenmesi (Master’s thesis). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kahramanmaraş. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
4. Binici, H., ve Arı, N. (2004). Mesleki ve teknik eğitimde arayışlar. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3).
5. Başaran, Y. K. (2019). Sosyal Bilimlerde Örnekleme Kuramı. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495.
6. Creswel, J, W. (2021) Nitel araştırma yöntemleri. (M. Bütün, Çev). Ankara: Siyasal Yayınevi.
7. Demir, Ü. (2017). Mesleki ve teknik Anadolu lisesi algısı: ortaokul 8. sınıf öğrencileri üzerine bir araştırma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(2), 316-342.
8. Demirer, M., ve Dal, S. (2020). Mesleki eğitimde program güncellemeleri, sektörle işbirliği ve yükseköğretime devam oranları üzerine eğitim yöneticileri ve meslek dersi öğretmenlerinin görüşleri. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi, 11(22), 297-321.

9. Demirer, M. (2018). AB kredi transfer sistemi bağlamında Türkiye meslekî eğitiminin yeniden yapılandırılması. (Yayınlanmış doktora tezi), İstanbul Üniversitesi. https://platform.almanhal.com/Details/Thesis/2000232523 sayfasından erişilmiştir.
10. Demirtaş, B., Küçük, M. (2008). Kız meslek liselerinin günümüzdeki sorunlarına yönelik öğretmen görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(3), 147-159.
11. Emirgil, B. (2009). Yeni meslekçi eğitim yaklaşımı ve yeni meslekçi paradigmaların Türkiye’deki yansıması olarak “MEGEP”. In Journal of Social Policy Conferences (No. 56). Istanbul University.
12. Gel, A. I. (2019). Mesleki ve teknik liselerin istihdam ve yükseköğretime geçiş amaçlarına ulaşma durumu (Manisa İli Örneği) (Master's thesis). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Denizli. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
13. Hepkul, A. (2014). Meslek lisesi tercihi sürecinin keşifsel olarak incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 41-52.
14. Kaya, A. (2024). Ortaöğretim muhasebe ve finansman alanında mesleki ve teknik eğitime olan ilginin azalma nedenleri: öğretmenler üzerine bir araştırma (yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacı Bayram Veli Üniversitesi işletme anabilim dalı muhasebe finansman bilim dalı. Ankara.
15. Kılınç, M. (2018). Köy enstitülerinde mesleki ve teknik eğitim. İstanbul: Kriter Yayınları.
16. Kılınç, M. (2020). Türkiye’de mesleki ve teknik eğitim tarihi. Ankara: Pegem Akademi.
17. Kozludere, Ö. (2022). Mesleki ve Teknik Eğitimin Gelişim Politikası ve Modernizasyonunun Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 12-28.
18. Marul, M. (2011). Mesleki ve teknik eğitimde eğitim modeli tasarımı. Milli Eğitim Dergisi, 41(191), 78-85.
19. MEB (2022). Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yükselme Sınavı Çalışma Kitabı. Ankara.
20. MEB. (2023). Millî Eğitim İstatistikleri: Örgün Eğitim 2022-2023. Ankara: MEB Yayınları.
21. Okur, M. R., ve Aybek, H. S. Y. (2016). Öğrenci destek malzemesi olarak kısa videolar: Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Sistemi İzle-Öğren Platformu. Açık öğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 2(2), 150-167.
22. Öğütlü, Melisa. (2022). Türkiye’de mesleki eğitim ve ekonomik büyüme ilişkisinin bölgesel analizi (Yüksek Lisans Tezi).
23. Özer, M. (2020). Türkiye’de mesleki eğitimde paradigma değişimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 357-384.
24. Saracaoğlu, C. Vurucu A. (2022). Mesleki ve teknik lise öğrencilerinin meslek seçimlerinin ve gelecek beklentilerinin toplumsal temelde değerlendirilmesi: Turgutlu örneği. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü: Aydın.
25. Saldamlı, A., Itır Can, İ. (2019). Bilimsel araştırma ve sunum teknikleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
26. Somuncu, A. (2019). Mesleki teknik liselerde turizm alanlarına turizm koleji modeli. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 22(2), 208-223.
27. Vuranok, T. T. (2017). Mesleki eğitimde istihdam sorunları: (İstanbul Örneği). (Doktora tezi) Marmara Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı. Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.