TEORİDEN PRATİĞE MUHASEBE MESLEĞİ: EĞİTİMDEKİ ETİK İLKELERİN STAJ SÜRECİNDEKİ YANSIMALARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Muhasebe eğitimi, teknik bilgi aktarımının yanı sıra mesleki değerlerin kazandırılmasını amaçlayan bütüncül bir süreçtir. Çalışmada muhasebe öğrencilerinin zorunlu staj süreçlerinde gözlemledikleri mesleki uygulamaları ve meslek etiğine dair algılarını nitel bir yaklaşımla analiz edilmektedir. Odak grup görüşmesi yöntemiyle elde edilen veriler, tematik analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Bulgular muhasebe uygulamalarının teoriyle uyumu, meslek etiği ilkelerinin sahadaki karşılığı ve eğitim ile mesleki pratik arasındaki algısal kopuş olarak sınıflandırılmıştır. Sonuçlar muhasebe eğitimi ile meslek pratiği arasında uyumsuzluklar olduğunu; özellikle etik değerlerin uygulamada ihlal edildiğini göstermektedir. Çalışmada eğitim müfredatının yapılandırılması, staj süreçlerinin denetim altına alınması ve etik eğitiminin uygulama temelli yapılandırılması yönünde öneriler sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebe Eğitimi
• Meslek Etiği
• Zorunlu Staj
• Teori-Pratik Uyumu
• Nitel Araştırma

ACCOUNTING PROFESSION FROM THEORY TO PRACTICE: A STUDY ON THE REFLECTION OF ETHICAL PRINCIPLES IN EDUCATION IN THE INTERNSHIP PROCESS

Öz

Accounting education is a holistic process aiming to impart technical knowledge and professional values. This qualitative study analyzes students' observations of professional practices and ethics during mandatory internships. Data from focus group interviews were processed using thematic analysis. Findings reveal three themes: theory-practice alignment, the field application of ethics, and the perceptual gap between education and practice. Results indicate significant inconsistencies, showing that ethical values are often violated in professional settings. Consequently, this study suggests restructuring curricula, supervising internship processes, and adopting application-based ethics training to bridge the gap between academic theory and the realities of the accounting profession.

Anahtar Kelimeler

• Accounting Education
• Professional Ethics
• Compulsory Internship
• Theory-Practice Gap
• Qualitative Research

Kaynakça

1. Alkan, G. (2015). İşletmelerin Ön lisans Muhasebe Eğitiminden Beklentileri: İzmir’de Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 2015; 17(1), 137-158.
2. Akın, O. & Özdaşlı, K. (2014). Muhasebe Meslek Mensuplarının Mesleki Faaliyetlerinde Uymaları Gereken Etik İlkelere Uyma Düzeyine Yönelik Meslek Mensupları ile Meslek Yüksek Okulu Muhasebe Bölümü Öğrencilerinin Algıları. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 59-74.
3. Akpınar, T. (2019). Muhasebe Mesleğinde Etik Kurallar. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi. 5(4), 34-39.
4. Albrecht, W. S. & Sack, R. J. (2000). Accounting Education: Charting the Course through a Perilous Future. American Accounting Association.
5. Alexander, D. & Archer, S. (2008). Accounting Financial Reporting Standard Guide. CCH.
6. Baran, E. & Başkan, T.D. (2021). Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik Dışı Davranış Sergilemenin Nedenleri: Literatür İncelmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 470-506.
7. Braun, V. & Clarke, V. (2008). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Bui, B. & Porter, B. (2010). The Expectation-Performance Gap in Accounting Education: An Exploratory Study. Accounting Education, 19(1–2), 23-50. https://doi.org/10.1080/0963 928092875556

9. Çevik, Z. (2025). Muhasebe Meslek Mensuplarının Muhasebe Etiğine İlişkin Algısına Yönelik Nitel Bir Araştırma. İşletme Bilimi Dergisi,13(1), 158-174.
10. Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
11. Demir, B. (2015). Meslek Yüksekokullarında Verilen Muhasebe Eğitiminde Stajın Önemi, Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 6-80.
12. Deniz, K. & Sarıkale, H. (2023). Meslek Yüksekokullarında Muhasebe Stajından Beklentiler, Staj Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 504-514.
13. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2011). The SAGE Handbook of Qualitative Research (4th ed.). SAGE.
14. Dikgöz, B. (2023). Etik Kavramına Postmodern Bir Bakış: Muhasebe Meslek Etiği ilkeleri Üzerine bir İnceleme. (Tez numarası.780958) [Doktora Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
15. Dikgöz,B. & Erserim.A. (2022). Türkiye Muhasebe Yazınında Etik: Metodolojik ve Bağlamsal Bir Değerlendirme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(1), 544-557.
16. Dikgöz,B. & Erserim.A. (2025). Muhasebe Meslek Etiği: Eleştirel Paradigma Perspektifinden Bir Çözümleme. İş Ahlakı Dergisi, 2(18), 64-94.
17. Duska, R. F., Duska, B. S., & Ragatz, J. A. (2011). Accounting Ethics (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
18. Ertuğrul, A. N. (2016). İşletmelerin, Önlisans Muhasebe Bölümü Mezunlarından Beklentileri ve Ankara Organize Sanayi Bölgesi'nde Bir Araştırma. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14(2), 133- 147.
19. IFAC. (2025, Mayıs) https://www.ifac.org/knowledge-gateway/discussion/international-code-ethi cs- professional -accountants-key-areas-focus-smes-and-smps.
20. Jackling, B., Cooper, B. J., Leung, P. & Dellaportas, S. (2007). Professional Accounting Bodies’ Perceptions of Ethical Issues, Causes of Ethical Failure and Ethics Education. Managerial Auditing Journal, 22(9), 928–944. https://doi.org/10.1108/02686900710829426
21. Jackling, B. & De Lange, P. (2009). Do Accounting Graduates’ Skills Meet the Expectations of Employers? A Matter of Convergence or Divergence. Accounting Education, 18(4–5), 369– 385. https://doi.org/10.1080/09639280902719390
22. Karacan, S. & Karacan, E. (2004). Meslek Yüksekokullarında (MYO) Yapılan Staj Uygulamalarına İlişkin Bir Araştırma: Kalite ve Verimlilik İçin İş Yerleri-MYO İşbirliğinin Gereği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 168-184.
23. Kızılyalçın, D. A. (2019). Meslek Yüksekokulunda Alınan Muhasebe Eğitiminin Muhasebe Mesleğine Katkısı: Kuyucak Meslek Yüksekokulu Mezunları Örneği. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 12(3), 533-557.
24. Krueger, R. A. & Casey, M. A. (2014). Focus Groups: A Practical Guide for Applied Research (5th ed.). SAGE Publications.
25. Low, M., Davey, H. & Hooper, K. (2008). Accounting Scandals, Ethical Dilemmas and Educational Challenges. Critical Perspectives on Accounting, 19(2), 222-254. https://doi. org/10.1016/j.cpa.2006.09.006
26. Öz, B., Kılıç, İ. & Arslan, S. (2021). Muhasebe ve Vergi Alanında Öğrenim Gören Ön lisans Öğrencilerinin Staj Öncesi ve Sonrası Düşüncelerinin Karşılaştırılması: İskenderun Teknik Üniversitesi Örneği. ÇOMÜ LJAR. 2(3), 20-34.
27. Öztürk, S. Karabayır, M.E. & Cengiz, S. (2018). Muhasebe Meslek Mensupları ve Etik İkilem. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, Özel sayı, 328-353.
28. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods (4th ed.). SAGE Publications.
29. Şendurur, U. (2020). Muhasebe Dersi Alan Öğrencilerin Muhasebe Meslek Etiği İlkelerine Yönelik Algı Düzeylerinin Ölçülmesi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Örneği. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 381-393.
30. Tugay, O. & Ömürbek, V. (2014). Meslek Yüksekokullarında Verilen Muhasebe Derslerinin Uygulamada Kullanılma Düzeyi ve Yeterliliği Üzerine Bir Araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 7(3) 53-74.
31. TÜRMOB. (2023). Meslek Mensupları İçin Etik Kurallar El Kitabı. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği.
32. TÜRMOB. (2025). Etik Kongreleri. https://www.turmob.org.tr/MedyaPortali/videolar/5d9f f830-144c- 4fa9-93c4-ae4f56308386/turkiye-etik-kongreleri.
33. Uyar, S., Kahveci, A. & Yetkin M. (2015). Öğrencilerin Muhasebe Meslek Etiği Algısı: ALTSO Meslek Yüksekokulu Örneği. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 237-247.
34. Ülker,Y. & Tekgöz, V. (2025). Muhasebe Meslek Mensuplarında Mesleki Etik Algısı ve Bu Algının Haksız Rekabete Etkisinin İncelenmesi: Kayseri İli Örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(3), 2268-2288.
35. Ünal, F. & Helhel, Y. (2010). Muhasebe Meslek Mensuplarının Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Nitelikli Yetiştirilmesi Hakkında Görüş ve Beklentileri: Antalya İlinde Bir Araştırma. 9. Ulusal İşletmecilik Kongresi. 322-326.
36. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
37. Yıldız, G. (2010). Muhasebe Mesleğinde Meslek Etiği ve Kayseri İl Merkezinde Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 36, 155-178.
38. Yücel, R. & Kartal, C. (2014). Muhasebecilerin Mesleki Uygulamalarındaki Etik Algılarına İlişkin Bir Araştırma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 4(2), 123-148.