Sosyal Medyada Dijital İçerikler ve Yurt Dışında Yaşama İsteği: Nitel Bir İnceleme

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 26 - 42 , 30.04.2026

Džejlana Holić Feyza Dalaylı

https://doi.org/10.55055/mekcad.1884622

https://izlik.org/JA65ZP94CP

Öz

Bu çalışma, sosyal medyada karşılaşılan dijital içeriklerin bireylerin gerçeklik algısı, yurt dışında yaşama isteği ve psikososyal deneyimleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Dijital platformlar gündelik yaşam pratiklerini yalnızca yansıtmakla kalmamakta, aynı zamanda belirli yaşam biçimlerini idealize ederek kullanıcıların algı ve beklentilerini yeniden şekillendirmektedir. Araştırma nitel yöntemle tasarlanmış ve veri toplama sürecinde sosyal medyayı aktif kullanan 27 katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden yararlanılmıştır. Bulgular, katılımcıların önemli bir bölümünün sosyal medyada sunulan içerikleri güvenilir ve gerçeğe yakın olarak değerlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, bu içeriklerin yurt dışında yaşama isteğini belirgin biçimde artırdığı, bireylerin mevcut yaşamlarına yönelik memnuniyetsizlik, karşılaştırma ve yabancılaşma duygularını da tetikleyebildiği görülmektedir. Çalışmada dijital içeriklerin ortaya çıkardığı bu etkiler psikososyal yansımalar bağlamında ele alınmakta, dijital farkındalık ve eleştirel medya okuryazarlığının önemi tartışılmaktadır. Araştırma, sosyal medyanın bireysel kararlar ve yaşam yönelimleri üzerindeki dönüştürücü rolüne dikkat çekerek iletişim çalışmaları literatürüne katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya , Gerçeklik Algısı , Yurtdışı Yaşam İsteği , Dijital Kültür , Psikososyal Etkiler

Digital Content on Social Media and the Desire to Live Abroad: A Qualitative Study

https://izlik.org/JA65ZP94CP

Öz

This study aims to examine the effects of digital content encountered on social media on individuals’ perception of reality, their desire to live abroad, and their psychosocial experiences. Digital platforms do not merely reflect everyday life practices; they also reshape users’ perceptions and expectations by idealizing certain lifestyles. The research employed a qualitative approach, and data were collected through semi-structured interviews with 27 participants who actively use social media. The findings indicate that a considerable proportion of participants perceive the content presented on social media as reliable and close to reality. Moreover, these representations significantly strengthen the desire to live abroad and may trigger feelings of dissatisfaction, comparison, and alienation regarding participants’ current living conditions. Within the scope of the study, the effects of digital content are evaluated in terms of their psychosocial implications, and the importance of digital awareness and critical media literacy is discussed. By highlighting the transformative role of social media in shaping individual decisions and life orientations, the study aims to contribute to the communication studies literature.

Anahtar Kelimeler

Social Media , Perception of Reality , Desire to Live Abroad , Digital Culture , Psychosocial Effects

Kaynakça

• Aliusta, Z., Akmanlar, Z., & Gökkaya, F. (2019). Üniversite öğrencilerinin iletişim becerileri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(1), 10–13.
• Aïmeur, E., Amri, S., & Brassard, G. (2023). Fake news, disinformation, and misinformation in social media: A review. Social Network Analysis and Mining, 13, Article 30. https://doi.org/10.1007/s13278-023-01028-5
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
• Büyükkumcu, S., & Ceyhan, A. A. (2020). The tendency toward social comparison among social media users. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(1), 273–302.
• Cengiz, M. F., & Patan, İ. (2021). Haberlerde gerçeklik: Sosyal medyada gerçeklik algısı üzerine bir analiz. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 235–259.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE.
• Çömlekçi, M. F. (2019). Sosyal medya haberlerine güven ve kullanıcı teyit alışkanlıkları üzerine bir inceleme. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (30), 55–77.
• Demirci, İ. (2019). Bergen sosyal medya bağımlılığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Depresyon ve anksiyete belirtileriyle ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(1), 15–22.
• Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). SAGE.
• Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140. https://doi.org/10.1177/001872675400700202
• Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
• Hazar, M. (2011). Sosyal medya bağımlılığı: Bir alan çalışması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (31), 151–173.
• Hoşgör, H. K., & Güngördü, H. (2025). Sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik sıkıntı arasındaki ilişki: Meta-analitik bir çalışma. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 7(3), 226–235. https://doi.org/10.35365/ctjpp.25.3.01
• Kabat-Zinn, J. (1994). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation in everyday life. Hyperion.
• Kabat-Zinn, J. (2019). Yeni başlayanlar için farkındalık. Pegasus.
• Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (2nd ed.). SAGE.
• Lüküslü, D., & Uzun, B. (2024). Youth study Türkiye 2024. Friedrich-Ebert-Stiftung. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/tuerkei/21629.pdf
• Neff, K. D. (2011). Self-compassion, self-esteem, and well-being. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 1–12. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2010.00330.x
• Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2010). Cyberbullying and self-esteem. Journal of School Health, 80(12), 614–621. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2010.00548.x
• Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE.
• Salman, G. (2023). Sosyal medyadaki yanlış bilgiye yönelik kullanıcı doğrulama davranışlarının incelenmesi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (44), 148–168. https://doi.org/10.17829/turcom.1196015
• Silverman, D. (2016). Qualitative research (4th ed.). SAGE.
• Stone, C. B., & Wang, Q. (2019). From conversations to digital communication: The mnemonic consequences of consuming and producing information via social media. Topics in Cognitive Science, 11(4), 774–793. https://doi.org/10.1111/tops.12369
• Korkmaz, Y., & Tümtaş, M. S. (2025). Sosyal medyanın yarattığı farkındalığın göçe etkisi üzerine bir tartışma. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 421–446.
• Uyar, M., & Hasdemir, T. A. (2023). Dijitalleşme ve medya okuryazarlığı üzerine incelemeler: Türkiye’deki akademik çalışmalar. İletişim Araştırmaları Dergisi, (62), 66–83. https://doi.org/10.47998/ikad.1240616
• Yiğiter, A., & Ata, F. (2022). Dijital medya okuryazarlığı becerisi: İletişim öğrencilerine yönelik karşılaştırmalı bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (53), 1–19.
• Yüksel, M. Y., Çini, A., & Yasak, B. (2020). Genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, yalnızlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (40), 66–85. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.676402