Gündelik Yaşamın Durağanlığı: Zeki Demirkubuz’un Hayat Filmi Üzerine Bir İnceleme

Öz

Gündelik yaşam, günümüz dünyasında ekonomik, kültürel ve siyasal ilişkiler açısından çok katmanlı ve bütünleşik yapısı ile insan yaşamını derinden etkileyen önemli bir faktördür. Toplumsal yapı, bireyi kuşatarak iktidarların etkili hegemonik alanına dönüşmekte; gündelik yaşamı yeniden üreterek rutin ve sıradan bir hale getirmektedir. Bu durum insan yaşamında birtakım sosyal, psikolojik ve bilişsel sorunlara neden olmakta; yabancılaşma, yalnızlaşma, melankoli, sessizleşme, duyarsızlaşma ve sorumsuzluk gibi bazı duygusal durumları ifade eden içsel çatışmalara ve problemlere yol açmaktadır. Böylece gündelik yaşamın öznesi olan birey, ilişkiler ağında duyarsızlaştırılarak nesneleştirilmek suretiyle hem öz dünyasıyla hem de toplumsal bağları zayıflatılarak derin bir krizin içine sürüklenmektedir. Bu nedenle yapılan çalışmada gündelik yaşamın sıradanlığını-durağanlığını yansıtan ve örneklem olarak seçilen Zeki Demirkubuz’un Hayat filmi, tematik analiz yöntemi kullanılarak belirlenen temalar çerçevesinde derinlemesine analiz edilmektedir. Bu bağlamda gündelik yaşam, rutin, sıradanlık, yabancılaşma ve minimalist sinemada zaman ve mekân kurgusu çerçevesinde gündelik yaşamın tekdüzeliği, iletişimsizlik, sessizlik, mekânsal sıkışmışlık, umutsuzluk ve melankoli temaları analize tabi tutulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gündelik Yaşam
• Zeki Demirkubuz
• Hayat
• Minimalist Sinema
• Tematik Analiz

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kamu kurumu, özel kuruluş, vakıf veya araştırma fonu tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulmuştur. Çalışmada kullanılan tüm kaynaklar uygun biçimde atıf yapılarak belirtilmiştir. Makale daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış ve yayımlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir. Bu çalışmada araştırma ve yayın etiğine aykırı herhangi bir eylemde bulunulmamıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya yazarlar dışında katkı sağlayan kişi veya kurum bulunmamaktadır.

The Stagnation of Daily Life: An Analysis of Zeki Demirkubuz's Hayat (Life)

Öz

Daily life is a significant dimension that profoundly affects human life in today’s world with its multi-layered and integrated structure in terms of economic, cultural, and political relations. Social structure surrounds the individual, transforming into an effective hegemonic sphere of power; it reproduces daily life, rendering it routine and ordinary. This situation causes a number of social, psychological, and cognitive problems in human life, leading to internal conflicts and problems that express certain emotional states such as alienation, isolation, melancholy, silence, insensitivity, and irresponsibility. Thus, the individual, who is the subject of daily life, is desensitized within the network of relationships and objectified, thereby being drawn into a deep crisis as both their inner world and their social bonds are weakened. For this reason, Zeki Demirkubuz's film, Hayat (Life), which reflects the ordinariness and stagnation of everyday life and was selected as a sample, has been analyzed in depth within the framework of themes determined using the thematic analysis method. In this context, themes such as the monotony of everyday life, lack of communication, silence, spatial confinement, hopelessness, and melancholy have been examined within the framework of everyday life, routine, ordinariness, alienation, and the construction of time and space in minimalist cinema.

Anahtar Kelimeler

• Daily Life
• Zeki Demirkubuz
• Hayat
• Minimalist Cinema
• Thematic Analysis

Destekleyen Kurum

This study was not supported by any public institution, private organization, foundation, or research funding body.

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. All sources used in the study have been properly cited. The article has not been previously published in any venue and has not been submitted to another journal for publication. No actions contrary to research and publication ethics were undertaken in the preparation of this study.

Teşekkür

No individuals or institutions other than the authors contributed to this study.

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2011). Kültür endüstrisi: Kültür yönetimi (Çev. Nihat Ülner, Mustafa Tüzel & Elçin Gen). İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Althusser, L. (2010). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (Çev. Alp Tümertekin). İstanbul: İthaki Yayınları.
3. Aristoteles. (2014). Nikomakhos’a etik (Çev. Furkan Akderin). İstanbul: Say Yayınları.
4. Aşit, E., Uluç, M., & Yaşar, İ. H. (2025). Representation of loneliness in cinema films: My Favorite Cake movie sample. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 8(2), 396-421. https://doi.org/10.33464/mediaj.1741995
5. Aydoğan, E. (2015). Marx ve öncüllerinde yabancılaşma kavramı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 54, 273-281. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/31852
6. Braun, V., & Clarke, V. (2012). Thematic analysis. In H. Cooper, P. M. Camic, D. L. Long, A. T. Panter, D. Rindskopf, & K. J. Sher (Eds.), APA handbook of research methods in psychology (Vol. 2, pp. 57-71). American Psychological Association.
7. Camus, A. (2016). Yabancı (Çev. Samih Tiryakioğlu). İstanbul: Can Sanat Yayınları
8. Certeau, M.D. (2008). Gündelik hayatın keşfi-1: Eylem, uygulama, üretim sanatları (Çev. Lale Arslan Özcan). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları

9. Cevizci, A. (2005). Paradigma felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
10. Dağaş, T. (2018). Stranger Than Paradise filmi üzerine minimalist bir bakış. SDÜ İFADE, 1(2), 36-65. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduifade/issue/45431/569820
11. Dalkılıç, B. (2024). Platon’un felsefesinde yabancılaş(tır)ılma sorununa giriş denemesi. Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 11(21), 9-27. https://doi.org/10.17540/hy.v11i21.404
12. Deleuze, G. (2014). Sinema 1: Hareket-imge (Çev. Soner Özdemir). İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
13. Deleuze, G. (2021). Sinema 2: Zaman-imge (Çev. Emre Koyuncu & Burcu Yalım). İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
14. Feuerbach, L. (2008). Hristiyanlığın özü (Çev. Oğuz Özügül). İstanbul: Say Yayınları.
15. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu (Çev. Mehmet Ali Kılıçbay). Ankara: İmge Kitabevi.
16. Fuchs, C. (2021). Dijital kapitalizm çağında Marx’ı yeniden okumak (Çev. Diyar Saraçoğlu). İstanbul: NotaBene Yayınları.
17. Gezer, E. E., & Gezer, S. (2024). Sinemada neoformalist yaklaşım doğrultusunda Hayat filminin anlatı yapısı ve biçim analizi. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(1), 121-136. https://doi.org/10.59534/jcss.1409936
18. Han, B.-C. (2019). Yorgunluk toplumu (Çev. Samet Yalçın). İstanbul: Açılım Kitap.
19. Hegel, G. W. F. (1986). Tinin görüngübilimi (Çev. Aziz Yardımlı). İstanbul: İdea Yayınları.
20. Kaçar, F. (2022). Anaakım Türk komedi sinemasında stereotip olgusu: Mahsun Kırmızıgül’ün filmlerinde stereotip ve klişelerin analizi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 685-698. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1034724
21. Kılınç, B., & Kılınç, E. P. (2025). Zeki Demirkubuz as a creator of meaning: A critique of the film Hayat. CINEJ Cinema Journal, 13(2), 773-811. https://doi.org/10.5195/cinej.2025.834
22. Kovács, A. B. (2010). Modernizmi seyretmek: Avrupa sanat sineması 1950-1980 (Çev. Ertan Yılmaz). Ankara: De Ki Basım Yayım.
23. Lefebvre, H. (2015). Gündelik hayatın eleştirisi 3: Moderniteden modernizme (Çev. Işık Ergüden). İstanbul: Sel Yayıncılık.
24. Lewis, C. T., & Short, C. (1879). A Latin dictionary. Oxford: Clarendon Press.
25. Lukács, G. (1998). Tarih ve sınıf bilinci (Çev. Yılmaz Öner). İstanbul: Belge Yayınları.
26. Marx, K. (2013). 1844 el yazmaları (Çev. Murat Belge). İstanbul: Birikim Yayınları.
27. Neuendorf, K. A. (2018). Content analysis and thematic analysis. In P. Brough (Ed.), Advanced research methods for applied psychology (pp. 211-223). Routledge.
28. Öztürk, B. (2024). The reflection of minimalism on cinematic spaces and a Yasujiro Ozu film: Tokyo Story. Journal of Interior Design and Academy, 4(2), 157-171. https://doi.org/10.53463/inda.20240292
29. Platon. (2010). Devlet (Çev.: Sabahattin Eyüboğlu & M. Ali Cimcoz). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
30. Püsküllüoğlu, A. (2004). Türkçe sözlük. İstanbul: Doğan Kitapçılık.
31. Riger, S., & Sigurvinsdottir, R. (2016). Thematic analysis. In L. A. Jason & D. S. Glenwick (Eds.), Handbook of Methodological Approaches to Community-Based Research: Qualitative, quantitative, and mixed methods (pp. 33-41). Oxford University Press.
32. Sartre, J.-P. (2011). Varlık ve hiçlik: Fenomenolojik ontoloji denemesi (Çev. Turhan Ilgaz & Gaye Çankaya Eksen). İstanbul: İthaki Yayınları.
33. Schmid, M. (2010). Chantal Akerman. Manchester, UK: Manchester University Press.
34. Simmel, G. (2006). Modern kültürde çatışma (Çev. Tanıl Bora, Nazile Kalaycı & Elçin Gen). İstanbul: İletişim Yayınları.
35. Standing, G. (2014). Prekarya: Yeni tehlikeli sınıf (Çev. Ergin Bulut). İstanbul: İletişim Yayınları.
36. Şahin, Z. G., & Küçükerdoğan, B. B. (2025). Erkeklik labirenti: Zeki Demirkubuz’un Hayat filminde toksik ve hegemonik erkeklik temsili. Selçuk İletişim, 18(Sinema Özel Sayısı), 206-229. https://doi.org/10.18094/josc.1678652
37. Tokatlıoğlu, A. (2025). Zeki Demirkubuz sinemasında tasarım dili: Görsel anlatım (Yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi.
38. Weber, M. (2015). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu (Çev. Milay Köktürk). Ankara: Bilgesu Yayıncılık.
39. Yenel, A. (2024). Zeki Demirkubuz sinemasında yabancılaşma (Yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi.
40. Yaşar, İ. H. (2020). İletişim tarihine kısa bir bakış: Analogdan dijitale iletişim araçlarının gelişimi ve bireye yansıması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20 (1), 183-207. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1418792
41. Yılmaz Altun, Ö. (2023). Gündelik hayat ve gündelik hayatın sosyolojisi: Bir literatür çalışması. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 142-172. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1228885
42. Yurt, C. (2020). Postmodernite ve ironi: Nietzsche & Rorty. İstanbul: Urzeni Yayınevi.