İlkokul 4. Sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programı ‘‘Basit Elektrik Devreleri’’ Ünitesinin Tyler’ın Hedefe Dayalı Program Değerlendirme Modeline Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışma İlkokul 4. Sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan Basit Elektrik Devreleri ünitesinin Tyler’ın Hedefe Dayalı Program Değerlendirme Modeline göre değerlendirilmesidir. Araştırmada iç içe karma yöntem kullanılmış. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde bulunan bir ilkokulun 4. sınıfında öğrenim gören 238 öğrenci ve Şahinbey ilçesinde bulunan 7 farklı ilkokulda görevli, dördüncü sınıfı okutan 41 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma tüm aşamaları ile birlikte toplamda 6 haftalık bir süreçte tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen başarı testi, öğretmen anketi, gözlem formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımlı gruplar t-testi, Cohen’s d testi; nitel verilerin analizi için ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin ünite ile ilgili olarak yüksek hazır bulunuşluk düzeyine sahip oldukları, ön-test ve son-test puanları arasında son-test puanları lehine anlamlı bir farkın oluştuğu; sonuç olarak da öğrencilerin ünitedeki kazanımların tümüne ulaştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde öğretmenlere uygulanan anket sonucunda da, öğretmenlerin ünitenin kazanımları ve bu kazanımların programın diğer ögeleriyle ilgili olumlu bir bakış açısına sahip oldukları tespit edilmişse de ders gözlemleri esnasında öğretmen ve öğrencilerin ünite ile ilgili bazı kavram yanılgılarına sahip oldukları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Basit elektrik devreleri
• tyler modeli
• program değerlendirme
• kavram yanılgıları

Primary School 4th Grade Science Curriculum "Simple Electric Circuits Examining the Unit According to Tyler's Goal-Based Program Evaluation Model

Öz

This study evaluates the Simple Electrical Circuits unit of the 4th Grade Science Curriculum according to Tyler's Goal-Based Program Evaluation Model. A nested mixed-methods approach was employed in the research. The study group consisted of 238 students attending the 4th grade of a primary school located in the Şahinbey district of Gaziantep province during the 2021-2022 academic year, and 41 classroom teachers teaching the fourth grade in seven different primary schools in the Şahinbey district. The research was completed over a total period of 6 weeks, including all stages. Achievement tests, teacher questionnaires, observation forms, and semi-structured interview forms developed by the researchers were used as data collection tools. Descriptive statistics, dependent samples t-test, Cohen's d test were used for the analysis of quantitative data, and content analysis was used for the analysis of qualitative data. In the research, it was found that students had a high level of readiness regarding the unit, there was a significant difference in favor of post-test scores compared to pre-test scores, and as a result, it was concluded that students achieved all the gains in the unit. Similarly, in the questionnaire administered to the teachers, it was determined that teachers had a positive perspective on the achievements of the unit and its relation to other elements of the curriculum; however, during class observations, it was found that both teachers and students had some misconceptions regarding the unit's concepts.

Anahtar Kelimeler

• Simple electrical circuits
• tyler model
• program evaluation
• misconceptions

Kaynakça

1. Arslan, A., & Demirel, Ö. (2007). İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler dersi yeni öğretim programının değerlendirilmesi, Milli Eğitim, 36(175), 198-208. https://www.researchgate.net/publication/286918740_ILKOGRETIM_5_SINIF_SOSYAL_BILGILER_DERSI_YENI_OGRETIM_PROGRAMININ_DEGERLENDIRILMESI
2. Aslan, M., & Çökük, K. (2018). 2013 4. Sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı’nın ünite bazlı değerlendirilmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 156-192. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/491575
3. Aslan, M., & Erden, R. Z. (2018). Beşinci sınıf fen bilimleri öğretim programının değerlendirilmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 12(2), 508-537. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.506464
4. Aslanargun, E. (2007). Okul-aile işbirliği ve öğrenci başarısı üzerine bir tarama çalışma. Sosyal Bilgiler Dergisi, 18(18), 119-135. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/843643
5. Aydoğan, Ş., & Köksal, E. A. (2017). İlköğretim fen eğitiminde kavram yanılgıları konusunda yapılan çalışmaların içerik analizi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(2), 232-260. https://doi.org/10.17244/eku.310220
6. Berman, B. J. C., Brenman, J., & Vasquez, V. (2010). Using trained observer ratings. J. S. Wholey, H. P. Hatry, & K. E. Newcomer (Eds.). Handbook of Practical Program Evaluation içinde (s. 298-321). Wiley.
7. Carey, S. (1989). An experiment is when you try it and see if it works: A study of grade 7 students’ understanding of the construction of scientific knowledge, International Journal of Science Education, 11, 514-529. https://doi.org/10.1080/0950069890110504
8. Carlton, K. (1999). Teaching electric current and electrical potential. Physics Education, 34(6), 341-345 https://doi.org/10.1088/0031-9120/34/6/401

9. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (S. B. Demir, Çev. & Ed.). Eğiten Kitap Yayınları. https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_609332/objava_105202/fajlovi/Creswell.pdf Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. 2011. Designing and conducting mixed methods research. (2nd ed.). Sage Publications.
10. Çetinkaya, M., & Taş, E. (2016). “Vücudumuzda Sistemler” ünitesine yönelik üç aşamalı kavram tanı testi geliştirilmesi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(15), 317-330. https://dergipark.org.tr/tr/pub/odusobiad/issue/27575/290210
11. Çoban, A. (2003). Fen bilgisi dersinin ilköğretim programları ve liselere giriş sınavı açısından değerlendirilmesi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10, 60–65.
12. Çuhadaroğlu, E. O., & Yılmaz, K. (2007). Sınıf içi gözlem araç ve teknikleri: kavramsal bir çözümleme. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(1), 77-97. https://doi.org/10.19129/sbad.82
13. Demirel, Ö. (2015). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya (22. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık. https://depo.pegem.net/9786053180265.pdf
14. Duit, R., & Rhöneck, C. V. (1997). Learning and understanding key concepts of electricity.
15. Ercan, F., Taşdere, E., & Ercan, N. (2010) Kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla bilişsel yapının ve kavramsal değişimin gözlenmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(2), 136-154. https://www.tused.org/index.php/tused/article/view/515/443
16. Erden, M. (1998). Eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
17. Ergün, E. C. (2018). 4. sınıf basit elektrik devreleri konusunun öğretiminde bağlam temelli öğretim yönteminin öğrencilerin fene yönelik tutumlarına, başarılarına ve bilgilerinin kalıcılığına etkisi (Tez no. 488661) [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi].
18. Fitzpatrick, J. L., Sanders, J. M., & Worthen, B. R. (2004). Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. Pearson.
19. Harman, G., & Çökelez, A. (2016). Pnömatik sistem modeli ile basit elektrik devresinde lambanın hangi durumlarda işık vereceğinin öğretilmesi. İlköğretim Online, 15(4). https://doi.org/10.17051/io.2016.94785
20. Heller, M. P., & Finley, N. F. (1992). Variable uses of alternative conceptions, a case study in current electricity. Journal of Research in Science Teaching, 29(3), 259-275. https://doi.org/10.1002/tea.3660290306
21. Kılıç, A. (2015). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının yaşamımızdaki elektrik ünitesinde ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin kavramsal anlamalarına ve yazma becerilerine etkisi (Tez no. 421612) [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi].
22. Lee, Y., & Law, N. (2001). Explorations in Promoting Conceptual Change in electrical Concepts Via Ontological Category Shift. International Journal of Science Education, 23(2), 111-149. https://doi.org/10.1080/09500690119851
23. Leech, N. L., & Onwuegbuzie, A. J. (2009). A typology of mixed methods research designs. Quality & quantity, 43, 265-275. https://doi.org/10.1007/s11135-007-9105-3
24. Lewthwaite, B. (2005). ‘It’s more than knowing the science’: A case study in elementary science curriculum review. Canadian Journal of Math, Science & Technology Education, 5(2), 171-184. https://doi.org/10.1080/14926150509556651
25. Limiansi, K., & Pratama, A. T. (2023). The Application and modification of goal-based evaluation as a multifunctional evaluation method: a systematic review and meta-evaluation study. Journal of Elementary School Education, 122-128. https://journal.berpusi.co.id/index.php/joese/article/view/142
26. MEB (2017). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). MEB Yayınları.
27. Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (3.baskı). (S. Turan, Çev.). Nobel Yayın.
28. Meşeci, B., Tekin, S. & Karamustafaoğlu, S. (2013). Maddenin tanecikli yapısıyla ilgili kavram yanılgılarının tespiti. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 21-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/diclesosbed/issue/61616/920133
29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
30. Millar, R., & King, T. (1993). Students’ Understanding of Voltage in Simple Series Electric Circuits. International Journal of Science Education, 15(3), 339-349. https://doi.org/10.1080/0950069930150310
31. Özcan, H., Oran, Ş., & Arık, S. (2018). Fen bilimleri dersi 2013 ve 2017 öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre karşılaştırmalı incelenmesi. Başkent University Journal of Education, 5(2), 156-166. https://buje.baskent.edu.tr/index.php/buje/article/view/146
32. Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi 1. Kaan Kitabevi.
33. Özdemir, M. (2009). Eğitimde program değerlendirme ve Türkiye’de eğitim programlarını değerlendirme çalışmalarının incelenmesi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2). 126-149. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/issue/13712/166017
34. Psillos, D., Tiberghien, A. & Koumaras, P. (1988). Voltage Presented as a Primary Concept in an introductory teaching sequence on dc circuits. International Journal of Science Education, 10(1), 29-43. https://doi.org/10.1080/0950069880100104
35. Reinhardt, D., Theodore, L. A., Bray, M. A. & Kehle, T. J. (2009). Improving homework accuracy: Interdependent group contingencies and randomized components, Psychology in the Schools, 46(5), 471-488. https://doi.org/10.1002/pits.20391
36. Satır, S. (2007). Lise öğrencilerinin, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin basit elektrik devreleri ile ilgili kavram yanılgıları (Tez no. 176659) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi].
37. Şentürk, Ö., & Berk, Ş. (2019). İlkokul 3. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 49(49), 144-166. https://doi.org/10.15285/maruaebd.525249
38. Türkoğuz, S., & Merve, C. İ. N. (2013). Argümantasyona dayali kavram karikatürü etkinliklerinin öğrencilerin kavramsal anlama düzeylerine etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (35), 155-173. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deubefd/issue/25114/265153
39. Tyler, R. W. (2014). Eğitim programlarının ve öğretimin temel ilkeleri (ME Rüzgar ve B. Aslan, Çev.). Pegem Akademi Yayınları
40. Uşun, S. (2016). Eğitimde program değerlendirme: Süreçler-yaklaşımlar ve modeler. Anı Yayıncılık. Ünal, M., & Çavdar, L. (2022). Tyler modeli ile yapılan program değerlendirme çalışmalarının incelenmesi: Bir meta-değerlendirme çalışması. Eğitim Bilimlerinde Yeni Trendler, 1(19), 309-328. Platanus Yayınevi.
41. Yağbasan, R., & Gülçiçek, Ç. (2003). Fen öğretiminde kavram yanılgılarının karakteristiklerinin tanımlanması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(13), 102–120. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pauefd/issue/11130/133118
42. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
43. Yıldırım, H. İ., Yalçın, N., Şensoy, Ö., & Akçay, S. (2008). İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin elektrik akımı konusunda sahip oldukları kavram yanılgıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 67-82. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/49101/626576
44. Yılmaz, H., & Çavaş, P. H. (2006). 4-E öğrenme döngüsü yönteminin öğrencilerin elektrik konusunu anlamalarına olan etkisi. Journal of Turkish Science Education, 3(1), 2-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pauefd/issue/11130/133118
45. Yuladır, C. İ., & Doğan, S. (2009). Fen ve teknoloji dersinde öğrencilerin ev ödevi performansını arttırmaya yönelik bir eylem araştırması, Journal of Arts and Sciences, 12(2), 211-238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cankujlaw/issue/4026/53173
46. Yüksel, İ., & Sağlam. M. (2014). Eğitimde program değerlendirme. Pegem Akademi.