Investigation of Attitude, Motivation and Anxiety of Secondary School Students towards Writing

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 3, 948 - 972, 22.12.2025

Şefika Gül Kasapoğlu Konya , Üzeyir Süğümlü

https://doi.org/10.17860/mersinefd.1706204

Öz

Writing skill is one of the language skills based on narration. Writing skill is considered as a language skill that students have the most difficulty and is difficult to develop compared to other language skills. In the development of writing skills, students' affective states can directly affect their writing success. For this reason, students' attitudes towards writing, motivation and anxiety are important variables in the development of writing skills. In this context, the aim of the research is to determine the attitudes, motivation and anxiety of secondary school students towards writing. Convergent parallel design, one of the mixed research methods, was used in the study. Therefore, there are two study groups in the research. The quantitative study group of the research consists of 687 secondary school students and the qualitative study group consists of 24 students. Quantitative data were collected using the Writing Attitude Scale for Secondary School Students, Writing Motivation Scale and Writing Anxiety Scale; qualitative data were collected using a semi-structured interview form. Quantitative data were analysed using inferential analysis techniques and qualitative data were analysed using content analysis technique. It was determined that secondary school students' attitudes towards writing were at a good level (quantitative) and mostly positive (qualitative), differed in terms of gender and grade level; attitude towards writing had a positive relationship with writing motivation and a negative relationship with writing anxiety. It was determined that the students' motivation for writing was moderate (quantitative) and mostly positive (qualitative), differed in terms of gender and grade level; writing motivation had a positive relationship with attitude towards writing and a negative relationship with writing anxiety. It was determined that the students' writing anxiety was at a moderate level (quantitative) and the majority of them had writing anxiety (qualitative), that there was a difference in terms of gender and grade level, and that writing anxiety had a negative relationship with attitude towards writing and writing motivation. Various suggestions were developed to increase students' attitudes and motivation towards writing and to reduce their writing anxiety.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish , writing skills , attitude towards writing , writing motivation , writing anxiety

Ortaokul Öğrencilerinin Yazmaya Yönelik Tutum, Motivasyon ve Kaygı Durumlarının İncelenmesi

Öz

Yazma becerisi, anlatmaya dayalı dil becerilerinden birisidir. Diğer dil becerilerine göre yazma becerisi, öğrencilerin en fazla zorlandığı ve geliştirilmesi zor olan bir dil becerisi olarak değerlendirilir. Öğrencilerin duyuşsal durumları, yazma becerisinin gelişimini ve başarısını doğrudan etkileyebilmektedir. Bu nedenle öğrencilerin yazmaya yönelik tutumları, motivasyonları ve kaygıları yazma becerisinin gelişiminde önemli değişkenlerdendir. Bu bağlamda araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin yazmaya yönelik tutum, motivasyon ve kaygı durumlarını incelemektir. Araştırmada, karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmada iki çalışma grubu bulunmaktadır. Nicel çalışma grubunu 687 ortaokul öğrencisi; nitel çalışma grubunu ise 24 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazma Tutum Ölçeği, Yazma Motivasyonu Ölçeği ve Yazma Kaygısı Ölçeği; nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler, çıkarımsal analiz teknikleri; nitel veriler ise içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Ortaokul öğrencilerinin yazmaya yönelik tutumlarının iyi düzeyde (nicel) ve çoğunlukla olumlu (nitel) olduğu, cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından ise farklılık gösterdiği; yazmaya yönelik tutumun yazma motivasyonu ile pozitif yönlü, yazma kaygısı ile negatif yönlü ilişkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin yazma motivasyonlarının orta düzeyde (nicel) ve çoğunlukla olumlu (nitel) olduğu, cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından farklılık gösterdiği; yazma motivasyonunun yazmaya yönelik tutum ile pozitif yönlü, yazma kaygısı ile negatif yönlü ilişkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Öğrencilerinin yazma kaygılarının orta düzeyde (nicel) ve çoğunluğunun yazma kaygısı yaşadığı (nitel), cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından farklılık gösterdiği; yazma kaygısının yazmaya yönelik tutum ve yazma motivasyonu ile negatif yönlü ilişkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Öğrencilerinin yazmaya yönelik tutumlarını, motivasyonlarını artırmak ve yazma kaygılarını azaltmak için çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkçe öğretimi , yazma becerisi , yazmaya yönelik tutum , yazma motivasyonu , yazma kaygısı

Etik Beyan

Araştırma, Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulunun 29/12/2023 tarihli 2023-08 karar sayılı izni ile yürütülmüştür.

Kaynakça

• Akbaba, S. (2006). Eğitimde motivasyon. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 343-361. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/31512 adresinden erişilmiştir.
• Akın, E. (2016). Ortaokul öğrencilerinin okuma alışkanlığı ve yazma tutumları ile Türkçe dersi akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi (54), 469-483. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/383330 adresinden erişilmiştir.
• Akpınar, Ş., Ercan Güven, A. N., & Yiğit, Z. (2024). Ortaokul öğrencilerinin günlük tutma alışkanlıkları ile yazmaya karşı tutum ve yazma kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Millî Eğitim, 53(242), 997-1022. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1236608
• Akyol, H., & Aktas, N. (2018). The relation ship between fourth-grade primary school students' story-writing skills and their motivation to write. Universal Journal of Educational Research, 6(12), 2772-2779. https://doi.org/10.13189/ujer.2018.061211
• Aşılıoğlu, B., & Özkan, E. (2013). Ortaokul öğrencilerinin yazma kaygılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi: Diyarbakır örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(6), 83‐111. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS1527
• Ateş, A., & Akaydın, Ş. (2015). Ortaokul öğrencilerinin yazma kaygılarının incelenmesi: Malatya ili örneği. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 16, 24‐38.
• Aytan, N., & Tunçel, H. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe yazma kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(30), 50-62.
• Baş, G., & Şahin, C. (2013). İlköğretim öğrencilerinin yazma eğilimlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 3(1), 32-42. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/192294 adresinden erişilmiştir.
• Bozgün, K. (2022). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yazma kaygıları üzerine bir araştırma. Temel Eğitim Dergisi, (16), 6-15. https://doi.org/10.52105/temelegitim.16.1
• Bozgün, K., & Akın Kösterelioğlu, M. (2022). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yazma motivasyonu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 119-135. https://doi.org/10.16916/aded.1009797
• Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2022). Bilimsel araştırma yöntemleri (32. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Can, E., & Topçuoğlu Ünal, F. (2017). Ortaokul öğrencilerine yönelik yazma tutum ölçeği. International Journal of Languages Education and Teaching, 5(3), 203-212. http://dx.doi.org/10.18298/ijlet.2026
• Canıtezer, A. (2014). 8.sınıf öğrencilerinin yazma motivasyonu ile yazılı anlatım beceri düzeyleri üzerine bir araştırma (Tez No: 373629) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi].
• Cansoy, R., & Türkoğlu, M. E. (2020). Verilerden anlam inşa etme süreci. S. Turan (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (2. b.) içinde (s. 129-160). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Cohen, J. (1988). Statistical poweranalysisforthebehavioralsciences (2nd ed.). Erlbaum.
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6thed.). Routledge.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni. Nicel, nitel ve karma yöntem yaklaşımları (3. b.) (Çev. Ed., S. B. Demir). Eğiten Kitap.
• Cüceloğlu, D. (2017). İnsan ve davranışı. Remzi Kitabevi.
• Çakır, Z. (2019). Küçürek öykü temelli yazma eğitiminin 6. sınıf öğrencilerinin küçürek öykü yazma becerilerine ve yazma tutumlarına etkisi (Tez No: 601399) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi].
• Çocuk, H. E., Yelken, T. Y., & Özer, Ö. (2016). The relationship between writing anxiety and writing disposition among secondary school students. Eurasian Journal of Educational Research, 16(63). https://doi.org/10.14689/ejer.2016.63.19
• Deniz, H. (2023). Yazma motivasyonu, özerkliği ve öz düzenleme yetkinliği ile yaratıcı düşünme eğilimine ilişkin yapısal eşitlik modeli [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Deniz, H., & Demir, S. (2020a). Yazma Motivasyonu Ölçeği’nin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(2), 593-616. http://dx.doi.org/10.30703/cije.640584
• Deniz, H., & Demir, S. (2020b). Öğrencilerin yazma kaygılarının yazma eğilimleriyle ilişkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 124-144. https://doi.org/10.17556/erziefd.520894
• Elçi, Z. A. (2018). Yansıtıcı düşünmeye dayalı yazma etkinliklerinin 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri, yazma tutumları ve yazma kaygıları. [Yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Engin, A. S., & Tayşi, E. K. (2024). Çoklu değerlendirme yaklaşımının ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin yazma beceri ve kaygısına etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(1), 211-234. https://doi.org/10.16916/aded.1349587
• Erbilen, M., & Temizkan, M. (2021). Yazma öncesi etkinliklerinin yazma motivasyonuna ve yazma başarısına etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(48), 170-201. https://dergipark.org.tr/en/pub/mkusbed/issue/65621/947204 adresinden erişilmiştir.
• Eskimen, D. (2019). Lise öğrencilerinin yazmaya yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 7(27), 252-260. https://doi.org/10.18033/ijla.4104
• Hidi, S., & Boscolo, P. (2006). Motivation and writing. In Macarthur, C., Graham, S. & Fitzgerald, J., Research (Eds.). Handbook of writing. The Guil ford Press.
• İşeri, K., & Ünal, E. (2010). Yazma eğilimi ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Eğitim ve Bilim, 35(155), 104-117. http://eb.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/564 adresinden erişilmiştir.
• İşeri, K., & Ünal, E. (2012). Türkçe öğretmen adaylarının yazma kaygı durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 68-76. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/160804adresinden erişilmiştir.
• James, K. H. (2017). The importance of hand writing experience on the development of the literate brain. Current Directions in Psychological Science, 26(6), 502–508. https://doi.org/10.1177/0963721417709821
• Kaplan, K. (2022). Yazma eğitiminde dikkat edilmesi gereken hususlar. İ.Y. Öztürk & M. Memiş (Ed.ler), Yazma eğitimi içinde (s. 261-290). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Karaçay, B. (2021). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazma kaygılarının incelenmesi (Tez No: 689766) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi].
• Karadağ, R., & Kayabaşı, B. (2013). "Neden yazı yazmıyoruz?": Sınıf öğretmeni adaylarının yazmayı engelleyen etmenlere ilişkin görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-32. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/67905 adresinden erişilmiştir.
• Karakaş Yıldırım, Ö. (2020). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki yazma etkinliklerinin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 315-325. https://doi.org/10.16916/aded.675304
• Karakuş Tayşi, E., & Taşkın, Y. (2018). Ortaokul öğrencileri için yazma kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi,7(2), 1172-1189. https://doi.org/10.7884/teke.4169
• Karatay, H. (2011). 4+ 1 planlı yazma ve değerlendirme modelinin öğretmen adaylarının yazılı anlatım tutumlarını ve yazma becerilerini geliştirmeye etkisi. Electronic Turkish Studies, 6(3), 1029-1047. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.2622
• Karatay, H., & Demirel, A. (2023). Süreç ve tür temelli yazma eğitiminde ölçme ve değerlendirme. H. Karatay (Ed.), Süreç ve tür temelli yazma eğitimi içinde (s. 369-396). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Keser Özmantar, Z. (2020) Eğitim çalışmalarında sık kullanılan araştırma türleri. S. Turan (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (2. b.) içinde (s.49-78). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kılınç, A., Aytan, N., & Ünlü, S. (2016). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin yazma kaygılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Literature and History of Turkish or Turkic, 11(3), 1511-1526. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9252
• Knudson, R. E. (1993). Development of a writing attitude survey for grades 9 to 12: Effects of gender, grade, and ethnicity. Psychological Reports, 73, 587-594. https://doi.org/10.2466/pr0.1993.73.2.587
• Kuşdemir, Y. (2018). Yazma güçlüğü. H. Akyol & M. Yıldız (Ed.ler), Kuramdan uygulamaya yazma öğretimi içinde (s. 241-284). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Kutlu, Ö. (2001). Ergenlerin üniversite sınavına ilişkin kaygıları. Eğitim ve Bilim, 26(121), 12-23. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5241/1415 adresinden erişilmiştir.
• Maden, S. (2021). Yazma kaygısı. M. N. Kardaş (Ed.), Yazma eğitimi içinde (s. 343-364). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Mandal, A. E. (2020). Özet çıkarma, seçerek yazma ve dikte yöntemlerinin ortaokul Türkçe dersinde öğrencilerin yazma becerilerine etkisi (Tez No: 642623) [Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi].
• Sever, S. (2015). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
• Susar Kırmızı, F. (2009). Türkçe dersinde yaratıcı drama yöntemine dayalı yaratıcı yazma çalışmalarının yazmaya yönelik tutuma etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 4(7), 51-68. https://doi.org/10.21612/yader.2009.005
• Susar Kırmızı, F., & Beydemir, A. (2012). İlköğretim 5. sınıf Türkçe dersinde yaratıcı yazma yaklaşımının yazmaya yönelik tutumlara etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 319-337. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1491712adresinden erişilmiştir.
• Süğümlü, Ü., Mutlu, H. H., & Çinpolat, E. (2019). Relationship between writing motivation levels and writing skills among secondary school students. International Electronic Journal of Elementary Education, 11(5), 487-492. https://doi.org/10.26822/iejee.2019553345
• Şahin, A. (2016). Yaratıcı yazma. F. Susar Kırmızı (Ed.), İlk ve ortaokullarda Türkçe öğretimi içinde (s. 273-308). Anı Yayıncılık.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
• Takımcıgil Özcan, S. (2014). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazma motivasyonları ile hikaye yazma becerilerinin değerlendirilmesi (Tez No: 363453) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
• Tekşan, K. (2012). Analysis of writing anxiety of secondary school students according to several variables. Educational Research and Reviews, 7(22), 487-493. https://doi.org/10.5897/err12.065
• Tekşan, K., & Süğümlü, Ü. (2018). Yazma özerkliği ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2591-2607. https://doi.org/10.7884/teke.4379
• Temel, S., & Katrancı, M. (2019). İlkokul öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri, yazmaya yönelik tutumları ve yazma kaygıları arasındaki ilişki. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(17), 322-356. https://doi.org/10.33692/avrasyad.590688
• Temizyürek, F. & Çevik, A. (2017). 5. sınıf öğrencilerinin zihinsel tasarıma dayalı yazma modelini metin oluşturma sürecinde kullanma becerileri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 114-138. https://doi.org/10.14686/buefad.281379
• Tiryaki, E. N. (2012). Üniversite öğrencilerinin yazma kaygısının çeşitli değişkenler açısından belirlenmesi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 14-21. https://www.arastirmax.com/en/publication/dil-edebiyat-egitimi-dergisi/1/1/universite-ogrencilerinin-yazma-kaygisinin-cesitli-degiskenler-acisindan-belirlenmesi/arid/1e8c351a-ded6-4274-8f3b-dea34a88b958 adresinden erişilmiştir.
• Topuzkanamış, E. (2022). Yazma eğitiminde tutum, kaygı ve algı tespiti. İ. Y. Öztürk & M. Memiş (Ed.ler), Yazma eğitimi içinde (s. 333-347). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Tunagür, M., & Kardaş, M.N (2021). Yazmanın fiziksel ve zihinsel süreçleri. M. N. Kardaş (Ed.), Yazma eğitimi içinde (s. 59-81). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Tüfekçioğlu, B. (2010). Yazma becerisinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Dil Dergisi, (149), 30-45. https://doi.org/10.1501/dilder_0000000132 Türk Dil Kurumu (TDK). (2025). Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/
• Türkben, T. (2021). Ortaokul öğrencilerinin yazma becerileri, yazmaya yönelik tutumları ve yazma motivasyonları arasındaki ilişki. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 900-922. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-788146
• Uçgun, D. (2011). The study on the writing anxiety levels of primary school 6, 7 and 8th year students in terms of several variables. Educational Research and Reviews, 6 (7), 542-547.https://academicjournals.org/article/article1379767162_U%C3%A7gun.pdf adresinden erişilmiştir.
• Ulu, H. (2018). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yazma eğilimleri, tutumları ile yazma başarıları arasındaki ilişki. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1601-1611. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2171
• Ulusoy, A. (2013). Güdülenme. A. Ulusoy (Ed.), Gelişim ve öğrenme psikolojisi (7. b.) içinde (s. 307-326). Anı Yayıncılık.
• Yalçın, A. (2018). Son bilimsel gelişmeler ışığında Türkçenin öğretimi yöntemleri. Akçağ Yayınları.
• Yaman, H. (2010). Türk öğrencilerinin yazma kaygısı: Ölçek geliştirme ve çeşitli değişkenler açısından yordama çalışması. International Online Journal of Educational Sciences, 2(1), 267- 289.
• Yıldırım, İ. (2021). Karma araştırma yöntemi. S. Şen & İ. Yıldırım (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (2. b.) içinde (s. 317- 322). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Yıldız, M., Günaydın, C., & Alp, C. D. (2024). Yazma stratejileri geleneksel ve dijital etkinlik örnekleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Yıldız, M. & Kaman, Ş. (2016). İlköğretim (2-6. sınıf) öğrencilerinin okuma ve yazma tutumlarının incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 507-522.
• Yılmaz, N. (2019). Ortaokul öğrencilerinin yazma kaygısı düzeyleri ve nedenlerinin belirlenmesi (Elazığ örneği) (Tez No: 552028) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi].
• Yiğit Günay, H. (2023). İlkokul öğrencilerinin farklı yazı türlerinde yaptıkları yazma hatalarının belirlenmesi: Bir durum çalışması (Tez No: 813419) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]
• Zorbaz, K. Z. (2010). İlköğretim okulu öğrencilerinin yazma kaygı ve tutukluğunun yazılı anlatım becerileriyle ilişkisi (Tez No: 278202) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
• Zorbaz, K. Z. (2011). Yazma kaygısı ve yazma kaygısının ölçülmesi. e-Journal of New World Sciences Academy, 6(3), 2271-2280. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/185554 adresinden erişilmiştir.
• Zorbaz, K., & Kayatürk, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinin yazmaya yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11(4), 1415-1435. https://doi.org/10.17244/eku.74250