Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde İstem Hatalarını Azaltmaya Yönelik Teknoloji Destekli Öğretim: Karma Yöntemli Bir Müdahale Çalışması

Yıl 2026, Cilt: 22 Sayı: 1 , 196 - 213 , 28.04.2026

Seda Kaya , Halit Karatay

https://doi.org/10.17860/mersinefd.1867396

https://izlik.org/JA76SB33BT

Öz

Bu çalışma, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen pre-A1 ve A1-A2 düzeyindeki 47 Macar öğrencinin dil becerilerinin teknoloji destekli öğretim yoluyla gelişip gelişmediğini incelemeyi ve yapılandırılmış bir öğretim müdahalesi kapsamında öğrencilerin istem hatalarındaki değişimi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde istem hatalarına yönelik müdahale temelli araştırmaların sınırlı olduğu bir alanda, teknoloji destekli bir öğretim modelini önerip ampirik olarak inceleyerek literatüre katkı sunmaktadır. Araştırma, tek grup ön test-son test desenine dayalı karma yöntemli bir müdahale çalışması olarak tasarlanmıştır. Katılımcılar, öğretici videolar, Lumi tabanlı web 2.0 etkinlikleri, sohbet ve canlı destek içeren araştırmacı tarafından geliştirilen hizliturkce.com adlı web sitesini kullanmıştır. Ayrıca, istem konularına odaklanan çevrim içi Türkçe dersleri on sekiz hafta boyunca yürütülmüştür. Nicel veriler, Türkçe başarı testi ile konuşma öz yeterliği, Türkçe öğrenmeye yönelik tutum ve yazma tutum ve kaygısını ölçen ölçekler aracılığıyla toplanmış ve SPSS programı ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise uygulayıcı-araştırmacı günlüğü ve yapılandırılmış öğrenci görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Bulgular, teknoloji destekli öğretim sonrasında öğrencilerin istem hatalarında azalma gözlendiğini ve yazılı anlatım becerileri, konuşma öz yeterliği ve yazmaya yönelik tutumlarında iyileşme olduğunu göstermektedir. Bulgular ayrıca, bu uygulama bağlamında öğrenme sürecinin daha verimli gerçekleşmiş olabileceğine işaret etmektedir; ancak kontrol grubu ya da deneysel karşılaştırma bulunmaması nedeniyle bu bulgular nedensel bir çıkarım olarak değerlendirilmemelidir. Bununla birlikte, uygulama sürecinde zaman zaman teknik sorunlar yaşandığı ve bazı öğrencilerin web sitesi kullanımına başlangıçta uyum sağlamakta zorlandıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çevrim içi , istem , teknoloji , Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi , web 2.0

Etik Beyan

“Teknoloji Destekli Eğitimin Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Üretici Dil Becerilerine Etkisi” adlı İnsan Araştırmaları Etik Kuruluna yapmış olduğunuz başvurunuz (Protokol NO. 2022/244) kurulumuzun 27.06.2022 tarihli ve 2022/07toplantısında değerlendirilerek etik olarak uygun bulunmuştur.

Technology-Supported Instruction for Reducing Valency Errors in Teaching Turkish as a Foreign Language: A Mixed-Methods Intervention Study

https://izlik.org/JA76SB33BT

Öz

This study aimed to examine whether technology-supported instruction improves the language skills of 47 Hungarian learners of Turkish at pre-A1 and A1-A2 levels and to explore changes in their valency errors within a structured instructional intervention. The study contributes to the literature by proposing and empirically examining a technology-supported instructional model specifically designed to reduce valency errors, an area that has received limited attention in intervention-based research in teaching Turkish as a foreign language. The research was designed as a mixed-methods intervention study employing a single-group pretest-posttest design. Participants used the researcher-developed website (hizliturkce.com), which includes instructional videos, Lumi-based Web 2.0 activities, chat, and live support. In addition, online Turkish lessons focusing on valency topics were conducted over eighteen weeks. Quantitative data were collected using a Turkish achievement test and standardized scales measuring speaking self-efficacy, learning attitudes, and writing attitudes and anxiety, and were analyzed using SPSS. Qualitative data were obtained from a practitioner-researcher diary and structured student interviews and analyzed through content analysis. Findings indicate that, following the technology-supported instruction, a decrease in students’ valency errors was observed, along with improvements in written expression skills, speaking self-efficacy, and attitudes toward writing. The findings may also suggest increased learning efficiency within the scope of this implementation; however, no causal inference can be made due to the absence of a control group or experimental comparison. In addition, occasional technical problems and initial difficulties in using the website interface were reported.

Anahtar Kelimeler

Online , Teaching Turkish as a foreign language , technology , valency , web 2.0

Etik Beyan

This study was approved by the Human Research Ethics Committee (Protocol No. 2022/244). Ethical approval was granted at the committee meeting held on June 27, 2022 (Meeting No. 2022/07).

Kaynakça

• Akdoğan, G. (1993). Yabancıların Türkçe öğreniminde ad durumu ve çekim açısından sık rastlanan yanlışlar ve nedenleri [Unpublished master thesis]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
• Aksayan, S., & Gözüm, S. (2002). Kültürlerarası ölçek uyarlaması için rehber I: Ölçek uyarlama aşamaları ve dil uyarlaması. Hemşirelik Araştırma Dergisi, 4(1), 9-14.
• Aksoğan, M., & Özdemir, O. (2022). Tutum ve motivasyonun akademik başarı üzerindeki etkilerinin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 207-222.
• Aktay, S., & Keskin, T. (2016). Eğitim bilişim ağı incelemesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırma Dergisi, 2(3), 27-44.
• Ali, M. A. (2018). Computer-based instruction: How a web-based course facilitates English grammar instruction. Computer Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 19 (1), 43-59.
• Al-Obaydi., L.H., Pikhart, M., &Tawafak, R. M. (2023). Online assessment in language teaching environment through essays, oral discussion, and multiple-choice questions. Computer-Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 24(2), 175-197. 2023
• Altaş Özkan, A. (1992). Yabancıların Türkçeyi öğrenmeleri esnasında yaptıkları isim hâl ekleri yanlışları ve bu konunun değerlendirilmesi [Unpublished master thesis]. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
• Arıcı, N., & Karacı, A. (2013). Türkçe öğrenimi için web tabanlı zeki öğretim sistemi (Türkzös) ve değerlendirmesi. Electronic Turkish Studies, 8(8), 65-87. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4878
• Aydın, E. (2019). Yabancılara Türkçe öğretiminde dijital hikâye anlatımının yaratıcı yazma becerisine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya
• Aydın, Ö. (1997). Türkçede belirtme durumu ekinin öğretimi üzerine bir gözlem. Dil Dergisi, (52), 5-17.
• Baki, Y. (2015). Dijital öykülerin altıncı sınıf öğrencilerinin yazma sürecine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum
• Baş, B., & Yıldırım, T. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde teknoloji entegrasyonu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 827-839. http://dx.doi.org/10.16916/aded.415059
• Başutku, S., Kaya, S., & Tomak, E. (2016). Macaristan’da Türkçe öğretimi, karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. H. Develi, Ş. Ateş, Ş.Çobanoğlu, M. Balcı, İ.Gültekin, N. Temur, R. Ademi, M.Kurt, İ.Erdem, H.Karatay, D. Melanlıoğlu, Mert, S. Bilav, M. Ülker (Ed.) Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yöntem ve Uygulamalar (169-210). Kültür Sanat Basımevi
• Bayık, M.E., & Gürbüz, S. (2016). Ölçek uyarlamada metodoloji sorunu: yönetim ve örgüt alanında uyarlanan ölçekler üzerinden bir araştırma. The Journal of Human and Work, 3(1), 1-20.
• Birinci, F. G. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan bilişim teknolojileri üzerine bir inceleme. Sakarya University Journal of Education, 10(2), 350-371. https://doi.org/10.19126/suje.685534
• Boonmoh, A., Jumpakate, T., & Karpklon, S. (2021). Teachers' perceptions and experience in using technology for the classroom. Computer Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 22(1), 2021, 1-24.
• Çangal, Ö. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde sosyal medya kullanımının yazma becerisine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ankara
• Çangal, Ö., & Başar, U. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde ad durum eklerinin yan işlevlerinin öğretilmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Dergisi, 7(19), 155-189.
• Ceylan, M. (2017). Bilgisayarda yazma çalışmaları sonrasında verilen geri bildirimin dördüncü sınıf öğrencilerinin yazma becerilerine etkisi [Unpublished master thesis]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
• Chang, W. C., & Kalenderoğlu, İ. (2017). Tayvanlı öğrencilerin Türkçe öğrenirken karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri. Turkish Journal of Social Research/Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(2), 497-511. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/355969
• Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (Fifth edition). SAGE Publication
• Dumanlı Kadızade, E. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde akıllı telefon uygulamaları üzerine inceleme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 742-752. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.574
• Enser, R. K. (2021) Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde belirtme durum ekinin öğretimi üzerine bir tasnif önerisi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 4(1), 127-144.
• Gök, V., & Karademir, F. (2020). Yabancılara Türkçe öğretimi için oluşturulmuş eğitsel web sitelerinin kullanılabilirlik ve öğretici görüşleri açısından değerlendirilmesi, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 300-317.
• Göker, M. (2019). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde uzaktan eğitim web sitelerinin kullanılabilirlik açısından incelenmesi (3 dakikada Türkçe örneği) [Unpublished master thesis]. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya
• Güler, E. B., & Eyüp, B. (2016). Hâl eklerinin ikinci dil olarak Türkçe öğrenen öğrenciler tarafından kullanılması. Electronic Turkish Studies. 11(14). http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9902
• Gün, S. (2015). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde web 2. 0 sesli ve görüntülü görüşme (skype) uygulamalarının konuşma becerisine etkisi [Unpublished master thesis]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale
• Gürbüz, N.E. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortam materyali olarak geliştirilen zenginleştirilmiş kitabın öğrenme üzerinde etkileri [Unpublished master thesis]. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum
• Hosseini, S. A., Rajabi, P., & Mahmoodi, K. (2021). Flipped classroom model and its impact on Iranian EFL learners' classroom anxiety and listening performance, Computer-Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 22 (3), 1-16
• Kan, M. O., & Utlu, G. (2017). Errors in case markers made by Syrian students who learn Turkish in temporary education center. Journal of Education and Training Studies, 5 (9), 205-216.
• Karakoç Öztürk, B. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin yazma kaygılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 59-72.
• Karatay, H. (2011). 4+1 Planlı yazma ve değerlendirme modelinin öğretmen adaylarının yazılı anlatım tutumlarını ve yazma becerilerini geliştirmeye etkisi. Turkish Studies, 6(3), 1029-1047. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.2622
• Karatay, H., & Tezel, K. V. (2023). How many hours are needed to learn Turkish as a foreign language? International Journal of Language Academy, 11(2), 320-330.
• Kaya, S. (2023). Teknoloji destekli eğitimin Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dil becerilerine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Bolu Abant İzzet Baysal University, Bolu.
• Korkmaz, C. B. (2021). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kullanılan temel seviye fiillerin istem(valenz) görünümleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 91-107. https://doi.org/10.35675/befdergi.847267
• Kurudayıoğlu, M., & Güngör, H. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin konuşma öz yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(2), 1105-1121. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/30306/327518
• Melanlıoğlu, D. (2012). Yabancılara Türkçe öğretenlerin hâl eklerinin öğretimine ilişkin görüşleri: nitel bir araştırma. Turkish Studies, 7(4), 2401-2411. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4121
• Mistler Jackson, M., & Songer, N. B. (2000). Student motivation and internet technology: Are students empowered to learn science? Journal of Research in Science Teaching, 37(5), 459-479.
• Msakhuradze, M. (2019). Türkçe ad durum eklerinin Gürcü öğrencilere öğretiminde karşılaşılan sorunlar [Unpublished master thesis]. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ankara
• Nokelainen, P. (2006). An empirical assessment of pedagogical usability criteria for digital learning material with elementary school students. Educational Technology & Society, 9(2), 178-197. https://www.jstor.org/stable/10.2307/jeductechsoci.9.2.178
• Orehovački, T., & Žajdela Hrustek, N. (2013). Development and validation of an instrument to measure the usability of educational artifacts created with web 2.0 applications. In: Marcus, A. (ed.) DUXU, Part I, HCII 2013. LNCS, 8012, 369-378. Springer, Heidelberg.
• Özbal, A. (2017). Yazma becerisinin geliştirilmesinde web 2.0 araçlarının kullanılması [Unpublished master thesis]. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya
• Parlak, E. (2016). Web tabanlı eğitim platformlarının kullanılabilirliklerinin değerlendirilmesi: Khan Academy örneği. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(1). 137-146.
• Raine, P., (2018). Developing Web-based English learning applications: Principles and practice. Computer Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 19(2), 125-138.
• Sandelowski, M. (1996). Using qualitative methods in intervention studies. Research in Nursing & Health, 19(4), 359-364. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-240X(199608)19:4%3C359::AID-NUR9%3E3.0.CO;2-H
• Şenol Ebren, Z. (2022). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dijital materyal destekli özgün doküman kullanımının başarı ve tutuma etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum
• Shak, P., Hiew, W., & Tobi, B. (2022). Challenges in technology integration for online teaching and learning for English sessional academics. Computer Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 23(1), 233-258.
• Tüm, G. (2014) Çok uluslu sınıflarda yabancı dil Türkçe öğretiminde karşılaşılan sesletim sorunları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education), 29(2), 255-266.
• Tunçel, H. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde bulunma eklerinin görsel materyal kullanarak öğretiminin başarıya etkisi. JASSS, 6(7), 1109-1125. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS1767
• Turhan, H. (2016). Çok uyaranlı eğitim ortamlarının öğrencilerin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
• Van de Vijver, F. J. R., & Hambleton, R. K. (1996). Translating tests. European Psychologist, 1(2), 89-99.
• Yavuz, A. (2014). Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde ağ günlüklerinin (blog) yazma becerisine etkisi [Unpublished master thesis]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık
• Yılmaz, F., & Temiz, Ç. (2015). İsim hâl eklerinin yabancı öğrencilere etkinliklerle öğretimi. The Journal of Academic Social Science Studies, 36, 139-155. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2914
• Yorgancı, O. K. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisi [Unpublished doctoral thesis]. Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
• Zarei, M. J., & Navidinia, H. (2024). Improving EFL students' writing skills through digital storytelling. Computer Assisted Language Learning Electronic Journal (CALL-EJ), 25(1), 2024, 108-128.