TR
EN
Arap Dili Öğretiminde Derlem Dilbilim Tabanlı Pedagojik Yaklaşımların Geliştirilmesi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Uygulama Önerileri
Öz
Bu makale, Arapçanın yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan so-runlara, özellikle diglossia (işlevsel dil ikiliği) ve doğal dil verilerine dayalı öğretim materyallerinin sınırlılığına bir çözüm olarak derlem dilbilim tabanlı pedagojik yaklaşımların potansiyelini incelemektedir. Çalışma, Arapçanın küresel önemine rağmen öğretiminde yaşanan zorlukları vurgulayarak baş-lamakta, ardından derlem dilbilimin dilin gerçek kullanım verilerine dayalı ampirik bir metodoloji olarak dil eğitimine getirdiği yenilikleri açıklamakta-dır. Geleneksel gramer-çeviri yönteminin iletişimsel yetersizliği ve modern yaklaşımların Arapçanın özgün yapısı karşısındaki sınırları, kanıta dayalı yeni modellere olan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu ihtiyaca bir cevap ola-rak makale, Arapçanın doğasına uygun, çok katmanlı (Modern Standart Arapça, lehçeler, özel amaçlı metinler ve öğrenci metinleri) bir derlem mi-marisi üzerine kurulu kuramsal bir çerçeve sunmaktadır. Bu çerçeve, derlem verilerinin sıklık listeleri, eşdizimlilik analizleri ve Veri Güdümlü Öğrenme (VGÖ) gibi tekniklerle sözcük bilgisi, dilbilgisi, telaffuz ve kültürel yeterlilik öğretiminde nasıl kullanılabileceğini detaylandırmaktadır. Teoriyi pratiğe dökmek amacıyla, öğretmenler için ders materyali geliştirme ve ispata dayalı geri bildirim verme; öğrenciler için özerk öğrenme ve kendi dilsel gelişimle-rini analiz etme; müfredat geliştiriciler için ise sıklık temelli ve doğal dil veri-lerine dayalı materyallere dayalı programlar tasarlama gibi somut uygulama önerileri sunulmaktadır. Sonuç olarak çalışma, derlem dilbilimin Arapça öğretimini öğreticinin sezgilerine dayalı bir uygulama alanından, ampirik verilere dayalı bir bilimsel sürece dönüştürme potansiyelini vurgulamakta ve alanda gelecekteki araştırmalar için Arapça öğrenci derlemlerinin oluştu-rulması, deneysel çalışmaların yapılması ve öğretmen eğitim programlarının geliştirilmesi gibi yönelimlere işaret etmektedir. Bu yaklaşım, Arapça öğreti-mini daha otantik, etkili ve öğrenci merkezli bir sürece dönüştürmek için bütüncül bir yol haritası sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abuhakema, Ghazi vd. “Annotating an Arabic Learner Corpus for Error”. Proceedings of the International Conference on Language Resources and Eva-luation (LREC 2008). Marrakech, 2008. https://msuweb.montclair.edu/~feldmana/publications/2008-LREC-ARIDA.pdf
- Alfaifi, Abdullah vd. “Arabic Learner Corpus (ALC) v2: A New Written and Spoken Corpus of Arabic Learners”. Learner Corpus Studies in Asia and the World 2 (2014). https://catalog.ldc.upenn.edu/docs/LDC2015S10/ALFAIFI_LCSAW2014.pdf
- Al-Wer, Enam. “The Arabic-Speaking Middle East”. The Routledge Handbook of Sociolinguistics Around the World. ed. Martin J. Ball. 191-203. London: Routledge, 2010.
- Badawi, El-Said - Hinds, Martin. A Dictionary of Egyptian Arabic: Arabic-English. Beyrut: Librairie du Liban, 1986.
- Bassiouney, Reem. Arabic Sociolinguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2. Basım, 2020.
- Biber, Douglas vd. Corpus Linguistics: Investigating Language Structure and Use. Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
- Biber, Douglas. Longman Grammar of Spoken and Written English. Harlow: Pearson Education, 1999.
- Brustad, Kristen vd. Al-Kitaab fii Ta‘allum al-‘Arabiyya: A Textbook for Begin-ning Arabic, Part One. Washington, D.C.: Georgetown University Press, 3. Basım, 2010.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
8 Eylül 2025
Kabul Tarihi
18 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: Ö3 - Eğitimde Yeni Yaklaşımlar
ISNAD
Kayapınar, Mustafa. “Arap Dili Öğretiminde Derlem Dilbilim Tabanlı Pedagojik Yaklaşımların Geliştirilmesi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Uygulama Önerileri”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. Ö3 - Eğitimde Yeni Yaklaşımlar (01 Aralık 2025): 203-244. https://doi.org/10.56720/mevzu.1779748.