The Development of the Children’s University Awareness Scale: A Validity and Reliability Study

Yıl 2025, Sayı: Ö3 - Eğitim Bilimlerinde Yeni Yaklaşımlar, 313 - 350

İsmail Satmaz , Derya Girgin

Öz

The aim of this study is to develop a valid and reliable scale to measure teachers’ awareness of children’s universities. Children’s universities are innovative out-of-school learning environments that provide opportunities for children to engage with science, arts, sports, and culture at an early age, supporting their metacognitive skills and lifelong learning motivation. Although the pedagogical contributions of these institutions are frequently emphasized in the literature, there is a lack of systematic measurement tools to assess teachers’ awareness. The study was designed as quantitative research based on the scale development model. The sample consisted of 472 teachers working in the Marmara Region of Türkiye. Two separate groups were formed for the analyses: 200 teachers for exploratory factor analysis (EFA) and 272 teachers for confirmatory factor analysis (CFA). A literature review, expert opinions, and pilot studies were conducted during the development process, leading to the creation of an initial item pool of 36 items. Following content validation and item refinement, the final version of the scale included 22 items. Validity analyses revealed a KMO coefficient of .961 and a significant Bartlett’s test, confirming the suitability of the data for factor analysis. EFA results indicated a three-factor structure (Scientific Interest Awareness, Applied Learning Motivation, and Metacognitive Skills). CFA results supported the construct validity of this structure with acceptable model fit indices (χ²/df=2.029, CFI=.957, RMSEA=.062). Reliability analyses showed high internal consistency, with Cronbach’s alpha coefficients ranging between .928 and .936 for the subscales and .964 for the overall scale. In conclusion, the Children’s University Awareness Scale provides a valid and reliable measurement tool to evaluate teachers’ perceptions of the pedagogical contributions of children’s universities.

Anahtar Kelimeler

Children’s university , teacher awareness , scale development , validity , reliabillity

Etik Beyan

Çanakkale Onsekiz Mart University Graduate Education Institute Ethics Committee Scientific Research Ethics Committee's decision dated 21.06.2023 and numbered 08/32 regarding your project numbered 2023-YÖNP-0472

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart University

Proje Numarası

Bu çalışma “Dünyadaki ve Türkiye’deki Çocuk Üniversitelerinin İncelenmesi” isimli Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri koordinasyon birimi tarafından desteklenen SBA-2019-2871 numaralı projeden üretilmiştir

Teşekkür

We would like to thank the Çanakkale Onsekiz Mart University Scientific Research Projects coordination unit for their support of the project titled “Analysis of Children's Universities in the World and in Turkey.”

Çocuk Üniversitesi Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin çocuk üniversitelerine yönelik farkındalık düzeylerini geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilecek bir ölçek ge-liştirmektir. Çocuk üniversiteleri, çocukların erken yaşta bilim, sanat, spor ve kültürle tanışmalarına imkân tanıyan, üstbilişsel beceri ve yaşam boyu öğrenme motivasyonlarını destekleyen önemli okul dışı öğrenme ortamları-dır. Literatürde bu kurumların pedagojik katkıları sıkça vurgulanmasına rağmen, öğretmen farkındalıklarını sistematik olarak değerlendirecek ölçme araçlarının sınırlı olduğu görülmektedir. Araştırma, ölçek geliştirme modeli-ne dayalı nicel bir desende yürütülmüştür. Çalışma grubunu Türkiye’nin Marmara Bölgesi’nde görev yapan toplam 472 öğretmen oluşturmuştur. Açımlayıcı faktör analizi (n=200) ve doğrulayıcı faktör analizi (n=272) için iki ayrı örneklem kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde literatür tarama-sı, uzman görüşleri ve pilot uygulamalar doğrultusunda 36 maddeden olu-şan madde havuzu oluşturulmuş, kapsam geçerliği sağlanmış ve nihai ölçek 22 maddeye indirgenmiştir. Geçerlik analizlerinde KMO katsayısı (.961) ve Bartlett testi anlamlı çıkmış, açımlayıcı faktör analizi sonucunda üç boyutlu yapı (Bilimsel İlgi Farkındalığı, Uygulamalı Öğrenme Motivasyonu, Üstbiliş-sel Beceriler) elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi, modelin verilerle kabul edilebilir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (χ²/df=2.029, CFI=.957, RMSEA=.062). Güvenirlik analizlerinde Cronbach alfa katsayıları alt boyut-larda .928 ile .936 arasında, ölçeğin geneli için .964 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak geliştirilen Çocuk Üniversitesi Farkındalık Ölçeği, öğretmenle-rin çocuk üniversitelerinin pedagojik katkılarına ilişkin algılarını değerlen-dirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk üniversitesi , öğretmen farkındalığı , ölçek geliştirme , geçerlik , güvenirlik

Etik Beyan

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Etik Kurulu Bilimsel Araştırma Etik Kurulu 2023-YÖNP-0472 nolu projeniz ile ilgili Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'nun almış olduğu 21.06.2023 tarih ve 08/32 sayılı kararı

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart Üniveristesi

Proje Numarası

Bu çalışma “Dünyadaki ve Türkiye’deki Çocuk Üniversitelerinin İncelenmesi” isimli Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri koordinasyon birimi tarafından desteklenen SBA-2019-2871 numaralı projeden üretilmiştir

Teşekkür

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri koordinasyon birimine “Dünyadaki ve Türkiye’deki Çocuk Üniversitelerinin İncelenmesi” isimli projeye verdikleri destekten dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Abdelghani, Rania - Murayama, Kazuo - Kidd, Celeste - Sauzéon, Hervé - Oudeyer, Pierre-Yves. “Investigating Middle School Students’ Question-Asking and Answer-Evaluation Skills When Using ChatGPT for Science Investigation”. arXiv Preprint arXiv:2505.01106 (2025). https://doi.org/10.48550/arXiv.2505.01106
• Abdelghani, Rania - Oudeyer, Pierre-Yves - Law, Elizabeth - de Vulpillières, Clément - Sauzéon, Hervé. “Conversational Agents for Fostering Curiosity-Driven Learning in Children”. International Journal of Human- Computer Studies 167 (2022): 102887. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2022.102887
• Altun, Tutku Didem. “Bahçenin Ötesinde: Çocuklar İçin Doğayla Bütünleşik Öğrenme Mekânları.” Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi (J-CUBE) 1/2 (2025): 36-57.
• An, Da - Chunfeng Ye - Shiqin Liu. “The Influence of Metacognition on Learning Engagement: The Mediating Effect of Learning Strategy and Learning Behavior.” Current Psychology 43/40 (2024): 31241-31253. https://doi.org/10.1007/s12144-024-06400-y.
• Aral, Neriman - Kadan, Gül. “Çocukların Yer Aldığı Bilimsel Süreç Becerilerine Yönelik Türkiye’de Yapılan Lisansüstü Tezlerinin İncelenmesi.” Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22/1 (2022): 436- 464.
• Aral, Neriman, Kartal Metin - Gülleroğlu, Hande Deniz, Aslan, Burcu- Özdoğan Özbal, Esra – Aydos, Sibel Aydos – Kadan, Gül – Dinçer, Ahmet. “Children’s University: How Does It Make a Difference?” SAGE Open 12/1 (2022): https://doi.org/10.1177/21582440211068514
• Beier, J. Marshall. “Rights Education and the Children’s University.” Journal of Human Rights 24/4 (2025): 389– 405.
• Bulut Öngen, Merve – Ersay, Ebru. “Erken Çocuklukta Bilime Yönelik Motivasyonun Ölçülmesi: Bir Uyarlama Çalışması.” Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi 8/1 (2022): 45-61.
• Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. 28. bs. Ankara: Pegem Akademi, 2022.
• Byrne, Barbara M. Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming. 3. bs. New York: Routledge, 2016.
• Chang, Shu-Hsuan - Yang, Lee-Jen - Chen, Ching-Huei - Shih, Chun-Chao - Shu, Yung-Ming - Chen, Ying- Tsung. “STEM Education in Academic Achievement: A Meta-Analysis of Its Moderating Effects”. Interactive Learning Environments 32/6 (2022): 2401-2423. https://doi.org/10.1080/10494820.2020.1855212
• Chang, Yu Shan - Wang, Yen-Yin - Ku, Yu-Te. “Influence of Online STEAM Hands-On Learning on AI Learning, Creativity, and Creative Emotions”. Interactive Learning Environments 32/1 (2023): 1-20.
• Comrey, Andrew L. – Lee, Howard B.. A First Course in Factor Analysis. New York: Psychology Press, 2013.
• Costello, Anna B. – Osborne, Jason W. “Best Practices in Exploratory Factor Analysis: Four Recommendations for Getting the Most from Your Analysis.” Practical Assessment, Research, and Evaluation 10/7 (2005): 1-9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868.
• Creswell, John W. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. 4. bs. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2014.
• Dere, Filiz - Çifçi, Taner. “Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okul Dışı Öğrenme Ortamlarının Pedagojik Katkılarına İlişkin Görüşleri.” Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 11/4 (2022): 681-695.
• DeVellis, Robert F. - Thorpe, Carolyn T. Scale Development: Theory and Applications. 4. Bs. Los Angeles: SAGE Publications, 2021.
• Dinsmore, Daniel L. - Alexander, Patricia A. - Loughlin, Stephanie M. “Focusing the Conceptual Lens on Metacognition, Self-Regulation, and Self-Regulated Learning”. Educational Psychology Review 20/4 (2008): 391-409. https://doi.org/10.1007/s10648-008-9083-6
• Dix, Katherine L. - Sniedze, Shani - Van Der Zant, Tamara. “Children’s University in Australia and New Zealand: Reach and Impact.” Australian Council for Educational Research (ACER) (2023). https://doi.org/10.37517/978- 1-74286-733-5.
• Eş, Hüseyin - Öztürk Geren, Nurhan – Bozkurt Altan, Esra. “Science, Art and Sports School at Sinop Children’s University: Its Effects on Children’s Perceptions.” Turkish Journal of Education 4/4 (2015): 30-44.
• Eş, Hüseyin - Öztürk Geren, Nurhan. “Öğrenci ve Velilerin Çocuk Üniversitesi Algısı.” Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2/3 (2014): 94-105.
• Fabrigar, Leandre R. - Wegener, Duane T. - MacCallum, Robert C. - Strahan, Erin J. “Evaluating the Use of Exploratory Factor Analysis in Psychological Research.” Psychological Methods 4/3 (1999): 272-299. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.3.272.
• Gardner, Howard. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York: Basic Books, 1983.
• Hair, Joseph F. - Black, William C. – Babin, Barry J. – Anderson, Rolph E. Multivariate Data Analysis. 8. bs. Andover: Cengage Learning, 2019.
• Hausfather, Zeke W. “Vygotsky and Schooling: Creating a Social Context for Learning.” Action in Teacher Education 18/2 (1996): 1-10. https://doi.org/10.1080/01626620.1996.10462828.
• Hu, Li-Tze - Bentler, Peter M. “Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria Versus New Alternatives.” Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal 6/1 (1999): 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118.
• Karakelle, Sema - Saraç, Seda. “Çocuklar İçin Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği (ÜBFÖ-Ç) A ve B Formları: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması.” Türk Psikoloji Yazıları 10/20 (2007): 87-103.
• Khalil, Nibal - Aljanazrah, Ahmad - Hamed, Ghadeer - Murtagh, Elaine M. “Exploring Teacher Educators’ Perspectives of Play-Based Learning: A Mixed Method Approach.” Education Sciences 12/2 (2022): 95. https://doi.org/10.3390/educsci12020095.
• Kline, Rex B. Principles and Practice of Structural Equation Modeling. 4. bs. New York: Guilford Press, 2016.
• Lamb, Richard L. – Annetta, A. Annetta - Meldrum, Jeanette – Vallet, David B. “Measuring Science Interest: Rasch Validation of the Science Interest Survey.” International Journal of Science and Mathematics Education 10/3 (2012): 643–668. https://doi.org/10.1007/s10763-011-9314-z.
• MacBeath, John. Evaluating Provision, Progress and Quality of Learning in the Children’s University. Cambridge: Leadership for Learning, University of Cambridge, 2012.
• Marić, Maja – Sakač, Milana. “Metacognition in Preschool Children – Indicators, Developmental and Socio- Educational Differences.” Československá Psychologie 64/1 (2020): 15-30.
• Markowitz, Dina G. “Evaluation of the Long-Term Impact of a University High School Summer Science Program on Students’ Interest and Perceived Abilities in Science.” Journal of Science Education and Technology 13/3 (2004): 395–407. https://doi.org/10.1023/B:JOST.0000045467.67907.7b.
• Nunnally, Jum C. – Bernstein, Ira H. Psychometric Theory. 3. bs. New York: McGraw-Hill, 1994.
• oltman, Penny - Warwick, J. - Wilmott, J. - Pino-Pasternak, Deborah - Whitebread, David. “Teachers Co- Constructing Pedagogical Practices to Support Children's Exploratory Talk and Self-Regulation: The Children Articulating Thinking (ChAT) Project”. Self-Regulation and Dialogue in Primary Classrooms. ed. Neil Mercer - Shirley Hodgkinson. 127-145. Leicester: British Psychological Society, 2013.
• Oppermann, Elisa – Brunner, Martin – Eccles, Jacquelynne S. – Anders, Yvonne. “Uncovering Young Children’s Motivational Beliefs about Learning Science.” Journal of Research in Science Teaching 55/3 (2018): 399–421. https://doi.org/10.1002/tea.21428.
• Orhan, Aynur - Demir, Berrin – Çil, Hayranur – Kölemen, Esra Betül. “MEB-UNICEF Ortaklığı ile Güncellenen Okul Öncesi Eğitim Programı ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Okul Dışı Öğrenme Ortamları Üzerine Bir Analiz.” Early Childhood Education Researches 3/1 (2025): 20-40.
• Öztürk, Nimet - Bozkurt Altan, Emine. “Bir Okul Dışı Öğrenme Ortamı: Sinop Çocuk Üniversitesi.” Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi 5/10 (2019): 370-381.
• Shelley, Becky - Ooi, Can-Seng - Brown, Natalie. “Playful Learning? An Extreme Comparison of the Children’s University in Malaysia and in Australia.” Journal of Applied Learning and Teaching 2/1 (2019): 16-23.
• Shelley, Becky- Sutton, Georgia – Eyles, Kare. “Learning with the Children’s University.” İçinde Harnessing the Transformative Power of Education, ed. B. Green ve N. Hopwood, 144-166. Leiden: Brill, 2019.
• Sönmez, Ömer Faruk – Gökbulut, Yasin – Sapsağlam, Özkan. “Okul Dışı Akademik İklim Çalışmalarına Bir Model ‘Çocuk Üniversitesi’.” Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, sy. 2 (2015): 96-109.
• Tavşancıl, Ezel. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 2002.
• Teng, Teng - Zhang, Zhihan - Yin, Bangmin - Guo, Tingting - Wang, Xiaoya - Hu, Jiayi - Ran, Xin - Dai, Qi - Zhou, Xinyu. “Effect of Antidepressants on Functioning and Quality of Life Outcomes in Children and Adolescents with Major Depressive Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Translational Psychiatry 12/1 (2022): 183. https://doi.org/10.1038/s41398-022-01951-9.
• Topaloğlu, Melike Yavuz. Sosyobilimsel Konulara Dayalı Okul Dışı Öğrenme Ortamlarının Öğrencilerin Kavramsal Anlamalarına ve Karar Verme Becerilerine Etkisi. Doktora tezi, Sakarya Üniversitesi, 2016.
• Topçu, Zuhal. Özel Yetenekli Öğrencilere Yönelik Çocuk Üniversitesi Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi, 2021.
• Tosolini, Kim E. - Damen, Saskia - Janssen, M. J. - Minnaert, Alexander. “A Piagetian Lens on Cognitive Development of Children and Youths with Congenital Deafblindness: A Scoping Review.” Frontiers in Education 10 (2025): 1479668. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1479668.
• Tsamago, Hodi – Bayaga, Anass. “The Effect of Self-Organized Learning Environments (SOLEs) Pedagogy on the Different Aspects of Learners’ Metacognitive Skills in the Physical Sciences Classroom.” Heliyon 9/23 (2023): e20896.
• Tungalag, Otgonchimeg. “Research on Metacognitive Strategies of Children’s Self-Regulated Learning.” Health Psychology Research 12 (2024): 120366.
• Veenman, Marcel V. J. - van Cleef, Dorit. “Measuring Metacognitive Skills for Mathematics: Students’ Self- Reports versus On-Line Assessment Methods.” ZDM – Mathematics Education 51/4 (2019): 691-701. https://doi.org/10.1007/s11858-018-1005-8.
• Whitebread, David - Kuvalja, Martina - O’Connor, Aileen. Quality in Early Childhood Education: An International Review and Guide for Policy Makers. Cambridge: University of Cambridge, 2015. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.20363.64804
• Xia, Xin - Bentley, Lillian R. - Fan, Xitao - Tai, Robert H. “STEM Outside of School: A Meta-Analysis of the Effects of Informal Science Education on Students' Interests and Attitudes for STEM.” International Journal of Science and Mathematics Education 23/4 (2025): 1153-1181.
• Yılmaz, Melek Merve – Bekirler, Aslı – Sığırtmaç, Ayperi. “Inspiring an Early Passion for Science: The Impact of Hands-on Activities on Children's Motivation.” ECNU Review of Education 7/4 (2024): 1033-1053. https://doi.org/10.1177/20965311241265413.
• Zhang, Lili – Zhang, Weiyu. “Integrating Large Language Models into Project-Based Learning Based on Self- Determination Theory.” Interactive Learning Environments 33/5 (2024): 3580-3592.