Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında İlk Okuma Yazma Öğretiminin Sınıf Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Araştırması

Öz

Bu araştırmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında güncellenen ilk okuma yazma öğretim süreci hakkında sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırma karma yöntem desenlerinden keşfedici ardışık desene uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma grubu amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Bu örnekleme türünde araştırma problemi hakkında bilgi ve tecrübe sahibi olanlar örnekleme alınmaktadır. Bu yaklaşımla araştırmanın örneklemi 2024-2025 eğitim öğretim yılında 1. sınıf seviyesinde görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel çalışma grubu üç ilkokulda çalışan 12 sınıf öğretmeni; nicel çalışma grubu ise 36 ilkokulda çalışan 219 sınıf öğretmenidir. Araştırma sürecinde önce il millî eğitim müdürlüğü tarafından alt, orta ve üst sosyoekonomik bölgede bulunan birer okul belirlenmiştir. Her bir okulun öğretmenleriyle bir oturum şeklinde toplam üç odak grup görüşmesi yapılmış ve görüşmeler kayıt altına alınmıştır. Görüşme verilerinden, öğretim programından ve literatürden faydalanarak anket geliştirilmiş, anket nicel araştırma grubuna uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları öğretmenlerin bazı konularda fikir ayrılığı yaşadığını, hazırlık çalışmalarına daha fazla zaman ayırılmasını, ilk harf grubunda değişiklik yapılmasını, renkli hece kullanılmasını, ders kitabının zenginleştirilmesini, yuvarlağı olan harflerin yazımının değişmesini ve gelişim raporu uygulamasından vazgeçilmesini istediklerini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• ilkokul Türkçe dersi öğretim programı
• ilk okuma yazma
• sınıf öğretmeni

An Examination of Initial Literacy Instruction within the Scope of the Century of Türkiye Education Model Based on Classroom Teachers’ Perspectives: A Mixed Method Research

Öz

This study aimed to examine the opinions of classroom teachers regarding the updated first literacy teaching process within the scope of the Century of Türkiye Education Model. The research was conducted using an exploratory sequential design, a type of mixed-methods approach. The research group was determined through purposive sampling, a method in which individuals who possess knowledge and experience related to the research problem are intentionally selected. In this context, the study sample consisted of first-grade teachers working during the 2024–2025 academic year. The qualitative study group consisted of 12 classroom teachers employed in three primary schools, while the quantitative study group consisted of 219 classroom teachers working in 36 primary schools. During the research process, the Provincial Directorate of National Education selected one school each from low, middle, and high socioeconomic regions. A total of three focus group interviews were conducted—one with teachers from each school—and all interviews were recorded. Based on the interview data, the curriculum, and the relevant literature, a questionnaire was developed and then administered to the quantitative study group. The findings of the study indicate that teachers hold differing opinions on several issues. They expressed the need for more time to be allocated to preparatory activities, changes in the first letter group, the use of colored syllables, the enrichment of the textbook, modifications to the spelling of rounded letters, and the discontinuation of the development report practice.

Anahtar Kelimeler

• The Century of Türkiye Education Model
• primary school Turkish language curriculum
• initial literacy
• primary school teacher

Kaynakça

1. Akınoğlu, O. (2005). Türkiye’de uygulanan ve değişen eğitim programlarının psikolojik temelleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(22), 31-45.
2. Akpınar, B. & Köksalan, B. (2024). Eğitimde maarif ve müfredat yenileme ihtiyacı: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli üzerinden teorik bir analiz. Tarih Okulu Dergisi, 17(68), 27-48. http://dx.doi.org/10.29228/joh.74735
3. Aktaş-Usta, P. & Şahin, A. E. (2023). İlkokul birinci sınıfta okuma yazmaya hazırlık dönemi uygulamalarının nitel bir analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(3), 1952-1974. https://doi.org/10.37217/tebd.1340688
4. Altay, G. & Baş, Ö. (2023). Cumhuriyet dönemi Türkçe dersi öğretim programlarında ilk okuma ve yazma öğretimi. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 530-558. https://doi.org/10.29000/ rumelide.1342148 Arslantaş, H. İ. & Cinoğlu, M. (2010). İlk okuma yazma öğretiminde ses temelli cümle yöntemiyle çözümleme yönteminin karşılaştırılması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 81-92.
5. Aydın, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi ilk okuma yazma sürecinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
6. Aydın, H. & Kartal, H. (2017). Sınıf öğretmenlerinin okuma-yazma öğretiminde karşılaştıkları güçlüklerin hizmet içi eğitim yoluyla giderilmesi. Academy Journal of Educational Sciences, 1(1), 34-54. https://doi.org/10.31805/acjes.347649
7. Aykaç, N. (2011). Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze sosyal bilgiler programının eğitim programı öğeleri açısından değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 10(2), 406-420.
8. Başar, M. & Tanış Gürbüz, H. M. (2020). İlk okuma ve yazma öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 8(1), 1-20. https://doi.org/10.35233/oyea.666563

9. Başaran, Y. K. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.12368
10. Bilir, A. (2005). Characteristics of students in the first grade of primary school and initial teaching of reading and writing. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 38(1), 87-100. https://doi.org/10.1501/ Egifak_0000000103
11. Büyükalan Filiz, S. & Yıldırım, N. (2019). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre analizi. İlkogretim Online, 18(4), 1550-1573. https://doi:10.17051/ ilkonline.2019.632521
12. Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 133-151. Case, A. & Ardington, C. (2006). The impact of parental death on school outcomes: Longitudinal evidence from South Africa. Demography, 43(3), 401-420.
13. Cremin, T. & Scholes, L. (2024). Reading for pleasure: Scrutinising the evidence base– benefits, tensions and recommendations. Language and Education, 38(4), 537-559. https://doi.org/10.1080/09500782.2024.2324948
14. Creswell, J. W. (2015). A concise introduction to mixed methods research. Sage Publications.
15. Çelenk, S. (2002). İlkokuma-yazma öğretiminde karşılaşılan sorunlara ilişkin öğretmen görüşleri. İlköğretim Online, 1(2), 40-47.
16. Dağtaş, A. & Tanrıverdi, T. (2020). Ortaokullarda dağıtılan öğrenci karneleri hakkında öğretmenlerin görüşlerinin değerlendirilmesi. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 82-100.
17. Demir, S. & Kale, M. (2023). Okul öncesi eğitim durumlarına göre öğrencilerin ilkokula hazırbulunuşluk düzeylerinin belirlenmesi. TEBD, 21(1), 78-96. https://doi.org/10.37217/tebd.1187736
18. Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M. & Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli konusunda öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 1-19.
19. Gürbüz, B. & Duran, E. (2025). 2019 ve 2024 ilkokul 1. sınıf Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(1), 235- 248. https://doi.org/10.16916/aded.1588643
20. Heileman, G. L., Abdallah, C. T., Slim, A. & Hickman, M. (2018). Curricular analytics: A framework for quantifying the impact of curricularreforms and pedagogical innovations. arXiv preprint arXiv:1811.09676. https:// arxiv.org/abs/1811.09676
21. Hines, S. J. (2009). The effectiveness of a color–coded, onset–rime decoding intervention with first–grade students at serious risk for reading disabilities. Learning Disabilities Research & Practice, 24(1), 21-32.
22. Ilgar, R. (2023). Türkiye’de eğitimde yaşanan bölgesel farklılıklar. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 9(2), 20-44. https://doi.org/10.47615/ issej.1329419
23. Kabaş, İ. & Yıldız, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretimi öz yeterlik algıları ile Türkçe dersi ilk okuma yazma öğretim programına bağlılıkları. Researcher, 8(1), 105-134.
24. Kailaheimo-Lönnqvist, S. & Erola, J. (2020). Child’s age at parental death and university education. European Societies, 22(4), 433-455. https://doi.org /10.1080/14616696.2020.1719179
25. Kalaycı, N. & Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262. https://doi.org/10.24315/tred.580427
26. Kandır, A. & Yazıcı, E. (2016). MEB 2013 okul öncesi eğitim programının okuma yazma becerilerinin gelişimi yönünden değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 451-458.
27. Karabacak, K. & Öztunç, M. (2024). Öğrenci karnelerinin aile görüşmeleri ile dağıtılması. The Journal of Academic Social Science, 7(7), 287- 300. https://doi.org/10.16992/ASOS.384
28. Khan, R. A., Spruijt, A., Mahboob, U. & van Merrienboer, J. J. (2019). Determining ‘curriculum viability’through standards and inhibitors of curriculum quality: a scoping review. BMC medical education, 19(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12909-019-1759-8
29. Kocayiğit, A. & Aykaç, N. (2019). İlkokul Türkçe öğretim programının eğitim programı ögeleri açisindan değerlendirilmesi (1923-2017). Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 251-279.
30. Kultas, E. (2024). 2024 İlkokul Türkçe dersi öğretim programına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Journal of Elementary Education: Theory and Practice, 2(2), 105-134. https://doi.org/10.5281/zenodo.14018008
31. Kurtuluş Çalışkan, G. & Canbulat, T. (2023). İlkokul 1. sınıf öğrencilerinin okula uyum ve okula hazır bulunuşluklarının değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 254-280. https://doi. org/10.33711/yyuefd.1114797
32. Kuşdemir, Y., Katrancı, M. & Arslan, F. (2018). Analysis of the primary school students’legibility. International Online Journal of Educational Sciences, 10(3), 116-132. https://doi.org/10.15345/iojes.2018.03.008
33. Martinez-Caballero, M., Melero, A., Silio-Garcia, T., Aparicio-Sanz, M. & Ortego-Mate, C. (2023). Grief in children’s story books. A systematic integrative review. Journal of pediatric nursing, 69, 88-96. https://doi. org/10.1016/j.pedn.2022.12.012
34. MEB (2024). İlkokul Türkçe dersi öğretim programı. https://tymm.meb.gov.tr/ ogretim-programlari/ilkokul-turkce-dersi
35. Morse, J. M., Barrett, M., Mayan, M., Olson, K., & Spiers, J. (2002). Verification strategies for establishing reliability and validity in qualitative research. International journal of qualitative methods, 1(2), 13-22.
36. Okatan, Ö. & Özer, D. A. (2020). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin yazma becerilerinin betimlenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 720-731.
37. https://doi.org/10.16916/aded.681425 Öncül, V. & Üstünel, Ö. Y. (2022). Türkçe ediniminde ses bilgisi gelişimi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(4), 1632-1646.
38. Özenç, E. G. (2018). 2015 ile 2017 İlkokul Türkçe öğretim programının karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 38-50.
39. Özcan, A. O., & Özcan, A. F. (2014). Türk çocuklarının ses gelişim özellikleri ve ilk okuma yazma öğrenme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 67-86. https://doi.org/10.17336/igusbd.99559
40. Özcan, A. F. & Yıldız, S. (2017). Türkçe dersi ilk okuma yazma öğretim programı ve uygulamaya ilişkin öğretmen görüşleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 217-255.
41. Pinna, B., & Deiana, K. (2018). On the role of color in reading and comprehension tasks in dyslexic children and adults. i-Perception, 9(3), 1-22. https:// doi.org/10.1177/2041669518779098
42. Sağırlı, M. & Atik, U. (2022). Öğretmen görüşlerine göre ses esaslı ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan güçlükler. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 376-389. https://doi.org/10.17556/erziefd.1057284
43. Taşkaya, S. M. (2010). Okuma problemlerinin giderilmesinde renkli metinlerin etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(2), 21-36.
44. Topbaş, S. (2006).Türkçe sesletim-ses bilgisi testi: Geçerlilik-güvenirlik ve standardizasyon çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 21(58), 39-56.
45. Tosunoğlu, M., Tosunoğlu, N. & Arslan, F. (2008). 2005 ilköğretim Türkçe dersi öğretim programına göre yapılan ilk okuma ve yazma öğretiminin okuma becerisi açısından değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 117-133.
46. Ulu, H. (2019). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin dik temel yazılarının okunaklılık ve yazım hataları açısından incelenmesi. International Journal of Field Education, 5(2), 195-211. https://doi.org/10.32570/ijofe.626430
47. Uludağ Kırçıl, R. & Uluçınar Sağır, Ş. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin sınıf içi yansımaları: Öğretmen görüşleri. Erciyes Journal of Education, 9(1), 24-46. https://doi.org/10.32433/eje.1673094
48. Ünal, F. & Ünal, M. (2010). Türkiye’de ortaöğretim programlarının gelişimi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(1), 110-125.
49. Webber, C., Patel, H., Cunningham, A., Fox, A., Vousden, J., Castles, A. & Shapiro, L. (2024). An experimental comparison of additional training in phoneme awareness, letter‐sound knowledge and decoding for struggling beginner readers. British Journal of Educational Psychology, 94(1), 282- 305. https://doi.org/10.1111/bjep.12641
50. Yağar, F. & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
51. Yıldırım, Y. & Çalışkan, A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
52. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
53. Yurdakal, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programının (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) incelenmesi, Temel Eğitim Dergisi, 24, 76-88. https://doi.org/10.52105/temelegitim
54. Zolfaghari, M. (2015). The effect of dialogic reading on young learners’ reading comprehension and vocabulary development. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 192, 115–121. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.06.017