Doğrudan ve Dolaylı Yabancı Yatırımların E7 Ülkelerinde Ekonomik Büyümeye Etkisi: Panel Nedensellik Analizinden Kanıtlar
Öz
Doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımlar, tüm ekonomilerde kalkınma ve ekonomik büyüme adına ehemmiyet gösterilmesi gereken konulardır. Çünkü doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımlar ekonomiye; istihdam olanaklarının arttırılması, sanayi ve teknolojik gelişmelerin teşvik edilmesi, sermaye piyasalarının hacminin arttırılması ve finansal ürün yelpazesinin genişlemesi gibi konularda olumlu katkılar sağlamaktadır. Bu katkılar tüm ülke ekonomileri için özellikle de gelişmekte ve sanayileşmekte olan ekonomiler için önem taşımaktadır. Çünkü bu ekonomilerde doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımlar sermaye birikimi sağlamanın en etkili yöntemleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda çalışmada, E7 ülkelerinde ekonomik büyüme ile doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımların arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada bağımlı değişken, ekonomik büyüme; bağımsız değişkenler ise doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımlar, işsizlik ve enflasyondur. Doğrudan ve dolaylı yabancı yatırımlar, analizin temel değişkenlerini oluştururken, enflasyon ve işsizlik ise ampirik modele kontrol değişken olarak ilave edilmiştir. Yapılan analizler çerçevesinde ampirik modelde birimler arası korelasyon ve heterojenliğin varlığı tespit edilmiştir. Bundan dolayı çalışmanın analizinde birimler arası korelasyon ve heterojenliği dikkate alan “Judois, Karavias ve Sarafidis” (2021) heterojen panel nedensellik analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde doğrudan yabancı yatırımlardan ekonomik büyümeye doğru tek taraflı bir nedensellik, dolaylı yabacı yatırımlar ve ekonomik büyümeye arasında ise çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu sonuçlara ek olarak işsizlik ve ekonomik büyüme arasında çift yönlü bir nedenselliğin varlığı ortaya koyulurken, enflasyon ve ekonomik büyüme arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanamamıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Abduvaliev, M. (2023). The Impact of Investments on Economic Growth: Evidence from Tajikistan, MPRA Paper, No: 116635.
- Agrawal, G. (2015). Foreign Direct Investment and Economic Growth in BRICS Economies: A Panel Data Analysis. Journal of Economics, Business and Management, 3(4), 421-424.
- Ai-jun, G., Mohsin, AKM., Ahmed SF., Shumshunnahar, M., Rahman, A. ve Amer EAAA. (2024). Exploring the Nexus Between FDI İnflows and Economic Growth: A Sectoral Level Analysis. Plos One, 19(5), 1-14.
- Alagöz, M., Erdoğan, S., ve Topallı, N. (2008). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Deneyimi 1992-2007, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1),79-89.
- Albulescu, C.T. (2015). Do Foreign Direct and Portfolio Investments Affect Long-Term Economic Growth in Central and Eastern Europe? Procedia Economics and Finance 23, 507 – 512.
- Antwı, S., Mılls, E.F.E.A., Mılls, G.A. ve Zhao, X. (2013). Impact of Foreign Direct İnvestment on Economic Growth: Empirical Evidence from Ghana. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 3(1), 18–25.
- Arslan, Z. ve Karadaş, H.A. (2024). Farklı Sektörlere Yönelik Doğrudan Yabancı Yatırımların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Journal of Academic Opinion, 4(2), 42-51.
- Aydıngülü Sakalsız, S. ve Şahin, S. (2023). The Lınkage Between Foreıgn Dırect Investment And Economıc Growth in E7 Countrıes: The Moderatıng Role of World Uncertaınty. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 7(2), 360-378.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Büyüme, Makro İktisat (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
15 Mart 2025
Kabul Tarihi
16 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 2