Sağlık Çalışanlarının Etik Kodlarının Etik İklim ve Kişi-Örgüt Uyumu Üzerine Etkisi: Sağlık Sektörü Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma

Öz

Küreselleşme, yoğun rekabet, iş ortamındaki belirsizlikler, merkezi yapıların terk edilmesi, kurumların aldıkları stratejik kararlar ve daha birçok olgu iş dünyasında etik kodların önemini her geçen gün artırmaktadır. İş dünyasında etik kodların dikkate alınması sadece çevre ve toplumsal yaşamda değil, kurumların sürdürülebilir olmalarında da önem arz etmektedir. Bu önemin anlaşılması amaçlanan bu çalışmada sağlık çalışanları etik kodlarının etik iklim ve kişi- örgüt uyumuna etkisinin araştırılmasıdır. Bu amaçla İstanbul ili Avcılar ve Beylikdüzü ilçesindeki 401 sağlık sektörü çalışanına kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılarak veriler elde edilmiştir. Bu veriler ile yapılan korelasyon analizi neticesinde Etik Kodlar ile Etik İklim arasında r=0,246 kuvveti p<0,05 anlam düzeyinde zayıf düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Etik Kodlar ile Kişi-Örgüt Uyumu arasında r=0,272 kuvveti p<0,05 anlam düzeyinde zayıf düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Regresyon analizinin sonucunda sağlık çalışanları etik kodlarının etik iklim üzerinde istatistiksel olarak (F=25,593; p<0,05) anlamlı bir etkisi saptanmıştır. Ayrıca sağlık çalışanları etik kodlarının kişi-örgüt uyumu üzerinde istatistikse olarak (F=31,849; p<0,05) anlamlı etkisi saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Etik Kodlar
• Etik İklim
• Kişi-Örgüt Uyumu
• Sağlık Sektörü Çalışanları

The Impact of Healthcare Workers' Ethical Codes on Ethical Climate and Person-Organization Fit: A Study Focused on Healthcare Sector Employees

Öz

Globalization, intense competition, uncertainties in the business environment, abandonment of centralized structures, strategic decisions taken by institutions and many other phenomena increase the importance of ethical codes in the business world day by day. Consideration of ethical codes in the business world is important not only in the environment and social life, but also in the sustainability of organizations. In this study, which aims to understand this importance, it is aimed to investigate the effect of health workers' ethical codes on ethical climate and person-organization fit. For this purpose, 401 health sector employees in Avcılar and Beylikdüzü district of Istanbul province were reached by convenience sampling method and data were obtained. In the correlation analysis performed with these data, a weak positive significant relationship was found between Codes of Ethics and Ethical Climate with r=0.246 at p<0.05 level of significance. There was a weak positive significant relationship between Code of Ethics and Person-Organization Fit with r=0.272 at p<0.05 level of significance. As a result of the regression analysis, a statistically significant (F=25,593; p<0.05) effect of health workers' codes of ethics on ethical climate was found. In addition, statistically (F=31,849; p<0,05) significant effect of health care workers' codes of ethics on person-organization fit was found.

Anahtar Kelimeler

• Ethical Codes
• Ethical Climate
• Person-Oganization Fit
• Health Sector Employees

Kaynakça

1. Akbaş, T. T. (2010). Örgütsel etik iklimin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: mobilya sanayi büyük ölçekli işletmelerinde görgül bir araştırma. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 12(19). 121-137.
2. Aksay, K., & Yasım, Y. K. (2016). Kişi-örgüt uyumunun örgütsel sinizm üzerindeki etkisi: kamu çalışanları örneği. Journal of International Social Research, 9(43). 1602-1611.
3. Aksu, B. Ç. (2024). Çatışma yönetimi stratejilerinin kariyer değerleri ve kişilik tiplerine göre farklılığının irdelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(47), 1085- 1114.
4. Aydın, İ. (2012). Yönetsel, Mesleki ve Örgütsel Etik. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Aytürk, N. (2019). Örgütsel davranış örgütsel kuramlar ve uygulamalar. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
6. Barnett, T., & Schubert, E. (2002). Perceptions of the ethical work climate and covenantal relationships. Journal Of Business Ethics 36(3): 279-290.
7. Baş, M., & Alagöz, G. (2022). Çalışan motivasyonu ve işyeri mutluluğu arasındaki ilişkide kişi-örgüt uyumunun aracı rolü. Verimlilik Dergisi, (4), 693-706.
8. Başpınar, N. Ö., & Çakıroğlu, D. (2012). Meslek etiği. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

9. Bektaş, Ç. (2008). Etik kodların otel endüstrisine katkıları ve bir alan araştırması. Gazi Üniversitesi Ticaret Ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-17.
10. Biçer, M. (2005). Satış elemanlarının iş tatmini, örgüt bağlılığı ve işten ayrılma niyetinin etik iklim ile ilişkisi: sigorta ve ilaç sektörlerinde bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü , Adana.
11. Biçer, M. (2017). Etik iklim, örgütsel öğrenme ve yenilikçi davranış ilişkisi üzerine bir araştırma. (Doktora Tezi). Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., Osmaniye.
12. Bilgen, A. (2014). Çalışanların etik liderlik ve etik iklim algılamalarının örgütsel bağlılıklarına etkisi: özel ve kamu sektöründe karşılaştırmalı bir uygulama. (Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., İstanbul.
13. Boz, D. (2022). Etik kodların etik iklimin oluşturulmasındaki önemi: muhasebe meslek mensuplarına yönelik bir araştırma. İçinde Duran, C., & Altınbay, A. (Edt.) Muhasebe meslek mensupları etik kodları saha araştırmaları (ss. 29-52). Konya: Eğitim Kitabevi
14. Bulutlar, F., & Öz, E. Ü. (2009). The effects of ethical climates on bullying behaviour in the workplace. Journal Of Business Ethics. 86(3). 273-295.
15. Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri el kitabı, istatistik, araştırma deseni, spss uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
16. Chatman, J. (1989). Improving interactional organizational research. a model of person-organization fit. Academy of Management Journal, 14(3): 333-349.
17. Cullen, J. B., Parboteeah, K. P. & Victor, B. (2003). The effects of ethical climates on organizational commitment: a two-study analysis. Journal Of Business Ethics, 46, 127–141.
18. Cullen, J. B., Victor, B. & Stephens, C. (1989). An ethical weather report: assessing the organization’s ethical climate. Organizational Dynamics, 18(2), 50–62.
19. Çağlayan, E., & Güriş, S. (2005). Ekonometri temel kavramlar. İstanbul: Der Yayınları.
20. Dahleez, K. A., Aboramadan, M., & Bansal, A. (2021). Servant leadership and affective commitment: the role of psychological ownership and person–organization fit. International Journal Of Organizational Analysis, 29(2), 493-511.
21. Dinç, L. (2009). Hemşirelik hizmetlerinde etik yükümlülükler. Hacettepe Tıp Dergisi, 40(2), 113-119.
22. Direk, H. (2018). Etik liderlik davranışının etik iklim ve örgütsel güvene etkisi. (Yüksek Lisans Tezi), Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
23. Duara, M., Khandelwal, V., Kumar, C. S., Chotia, V., & Sharma, P. (2024). Understanding the underlying knowledge structure in business ethics, governance and sustainability research. International Review of Management and Marketing, 15(1), 311–319.
24. Ertuğ N., Aktaş D., Faydalı S., Yalçın O. (2014). Ethical sensitivity and related factors of nurses working in the hospital settings. In Acta Bioethica, 20(2),265-270.
25. Fernández- Feijoo Souto, B. (2009). Crisis and corporate social responsibility: threat or opportunity? International Journal of Economic Sciences and Applied Research, 2(1), 36-50.
26. Frankel, M. S. (1989). Professional codes: why, how, and with what impact?. Journal Of Business Ethics, 8(2), 109-115.
27. Gençer, Ö., & Ülbeği, İ. D. (2024). Etik iklimin örgütsel güvene etkisinde örgütsel desteğin aracı rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(1), 69-85.
28. Gürbüz, S. & Şahin, F. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: felsefe yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
29. Harris, O. J., & Hartman, S. J. (2001). Organizational behavior. United Kingdom: Psychology Press.
30. Hayatoğlu, O. (2010). Etik iklimin; satış elemanlarının iş tutumlarına ve iş performanslarına etkisi: ilaç sektöründe bir uygulama. (Yüksek Lisans Tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., Bolu.
31. Iyer, P. V., Oostrom, J. K., Serlie, A. W. & Van Dam, A. (2019). The criterion-related validity of a short commensurate measure of personality-based person-organization fit. International Journal Of Selection and Assessment, 28(2), 143-162.
32. Kalaycı, Ş. (2010). Spss uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, Ankara: Asil Yayın Dağıtım
33. Karalinç, T. (2024). The effect of quiet quitting on job performance: a research on health sector employees. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi. 59(2), 1008-1024.
34. Kim, Y.S., Kang, S.W., & Ahn, J.A. (2013). Moral sensitivity relating to the application of the code of ethics. Nursing Ethics, 20(4), 470–478.
35. Koç, R.N. (2020). Çokuluslu işletmelerde sosyal sorumluluk ilkeleri, çocuk işçiliği ve etik kodlar (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., İstanbul.
36. Kristof, A.L., (1996). Person-organization fit,ss. An ıntegrative review of ıts conceptualizations, measurement, and ımplications. Personnel Psychology, 49(1), 1-49.
37. Misron, A., Hee, O. C., & Zandi, G. (2025). Emotional ıntelligence as a mediator between personality traits and digital literacy in enhancing customer-oriented behavior among nursing students in Malaysia. International Review of Management and Marketing, 15(2), 12–19.
38. Netemeyer, R. G., J. S. Boles, D. O. McKee & R. McMurrian: (1997). An investigation into the antecedents of organizational citizenship behaviors in a personal selling context, Journal of Marketing 61(3), 85–98.
39. Okur, Y., Aksu, B., Akçakanat, T. & Uzunbacak, H.H. (2021). Kişi-örgüt uyumu ve lider-üye etkileşiminin duygusal bağlılık üzerine etkisi: kolektif şükranın düzenleyici rolü. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(2), 78-98.
40. Özan, M. B., Polat, H., Gündüzalp, S., & Yaraş, Z. (2017). Etik kodlara ilişkin okul yöneticilerinin görüşleri ve etik kod önerileri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 43-52.
41. Özbek, A. (2022). Etik kodların kişi-örgüt uyumuna etkisi: muhasebe meslek mensupları üzerinde bir araştırma. İçinde Duran, C., & Altınbay, A. (Edt.) Muhasebe meslek mensupları etik kodları saha araştırmaları (ss. 87-104). Konya: Eğitim Kitabevi
42. Pater, A., & Van Gils, A. (2003). Stimulating ethical decision-making in a business context:: effects of ethical and professional codes. European Management Journal, 21(6), 762-772.
43. Schwepker Jr, C. H. (2001). Ethical climate's relationship to job satisfaction, organizational commitment, and turnover intention in the salesforce. Journal Of Business Research, 54(1), 39-52.
44. Sekiguchi, T. & Huber, V.L., (2011). The use of person–organization fit and person–job fit information in making selection decisions. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 116(2), 203-216.
45. Tamer, G., Jafarov, G. Ü., Boz, D., Tetik, G., & Oktay, S. (2024). Sağlık çalışanları etik kodlar ölçeği: bir ölçek geliştirme çalışması. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 23(2024), 468-488.
46. Trevino, L. K., & Nelson, K. A. (2011). Managing business ethics: straight talk about how to do it right. New York City: John Wiley and Sons.
47. Tufan, S. N. (2023). Ebelerin tükenmişlik durumları ile ahlaki duyarlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Medipol Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., İstanbul.
48. Ufacık, O. E. (2022). Aile işletmelerinde etik kodların kriz yönetimindeki etkisi üzerine bir araştırma. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., İstanbul.
49. Ulutaş, M. (2011). Birey-örgüt uyumunun iş stresi ve verimlilik üzerine etkisi: Dalaman havalimanı çalışanları üzerine bir alan araştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 14(1-2), 13-30.
50. Uncu, F., & Güneş, D. (2021). The importance of moral sensitivity in nursing education: a comparative study. Nursing Forum, 56(3), 635–639.
51. Valentine, S. R., Hanson, S. K., & Fleischman, G. M. (2019). The presence of ethics codes and employees’ internal locus of control, social aversion/malevolence, and ethical judgment of incivility: A study of smaller organizations. Journal of Business Ethics, 160(3), 657-674.
52. Van Vianen, A. E., Shen, C. T., & Chuang, A. (2011). Person–organization and person–supervisor fits: employee commitments in a chinese context. Journal of Organizational Behavior, 32(6), 906-926.
53. Wimbush, J.C., & Shepard, J. M. (1994). Toward an understanding of ethical climate: its relationship to ethical behavior and supervisory influence. Journal of Business Ethics 13(8), 637-647.
54. Yıldırım, G., & Kadıoğlu, S. (2007). Etik ve tıp etiği temel kavramları. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 29(2),79-82.
55. Yıldız, M. (2013). Algılanan kişi-örgüt uyumu, tanınırlık, imaj, örgütsel çekicilik ve işe başvurma niyeti arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(1), 153-173.
56. Yılmaz, K. (2024). The mediating role of staff empowerment in the effect of person-organization fit on employee motivation. Journal of Economics and Administrative Sciences, 25(2), 227-238.
57. Yücel, İ. & Çetinkaya, B. (2016). Birey örgüt uyumu ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide cinsiyetin rolü: Kayseri örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(3).17-30.
58. Yüksel, M. (2015). Etik kodlar, ahlak ve hukuk. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1), 9-26.