Adana Sinemalarının Haritalanması: Yeni/Yerel Sinema Tarihi Çalışmalarında Çoklu Yöntemlerin ve Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Kullanımı

Adana was transformed into an industrial city in the early 1900’s with its economy dependent on cotton production. In the same era, the social and cultural field of the city, which is also at the centre of human mobility, is as dynamic as its economical field. Halls and open-air cinema venues were at the centre of the social and cultural life of the city, especially in the 1960–1980 period. During this period, there were almost 110 cinema venues in the city. However just as the city’s economical collapse, the economic structure of the film industry in Adana region had been weakened and the fall had begun by the late 1970’s. In the following years, with the transformation of the urban space, cinema venues become history. Apart from the cinema complexes that are active today, there are very few ruins of more than a hundred cinema venues. The loss of cinema places to this extent causes the loss of the memory of the city. The aim this study is to search the locations of cinema venues operating in Adana since the early 1900’s and to map them through the geographical information system. Within the scope of this study, geographical location data of almost 125 cinema venues since 1900 compiled from the local film bulletins and newspapers, local and national archives, oral history studies especially with the employees of the cinema venues, and the neighbourhood middlemen, and by a Datathon workshop. Consequently, this data is transferred to the digital map through the ArcGIS Desktop geographic information system application, and a digital map that may allow new researches is exported.

Adana, 1900’lerin başından itibaren, pamuğa bağlı ekonomisiyle bir sanayi kentine dönüşmüştür. Aynı dönemde, insan hareketliliğinin de merkezinde olan şehrin, toplumsal ve kültürel alanı da ekonomik alanı kadar dinamiktir. Salon ve açık hava sinemaları özellikle 1960–1980 döneminde şehrin toplumsal ve kültürel yaşamının merkezindedir; bu dönemde şehirde 110 sinema mekânı faaliyettedir. Ne var ki, 1970’lerin sonundan itibaren şehrin ekonomisi çökmeye başlar ve sinema da bu çöküşe eşlik eder. Takip eden yıllarda kentsel mekânın da dönüşümüyle birlikte sinema mekânları tarihe karışır. Bugün faaliyette olan sinema kompleksleri dışında, yüzün üzerindeki sinema mekânından çok azının kalıntıları mevcuttur. Sinema mekânlarının bu ölçüdeki yitirilişi, şehrin hafızasının yitirilişine neden olmaktadır. Bu çalışmada Adana’da 1900’lerin başından itibaren faaliyet gösteren sinema mekânlarının konumlarının araştırılması, bulunması ve coğrafi bilgi sistemi aracılığıyla haritalanması aktarılmaktadır. Çalışmada, 1900’den bugüne değin şehirde faaliyet gösteren 125 açık hava ve salon sineması ile sinema kompleksinin konumlarına dair veri, yerel yayınlar ile yerel ve ulusal arşivlerin taranmasıyla, özellikle geçmişte sinema mekânlarında çalışanların ve mahalle muhtarlarının katıldığı sözlü tarih çalışmaları ve alan ziyaretleriyle ve Datathon çalışması gibi yöntemlerin bir araya gelmesiyle oluşan çoklu yöntemle derlenmiştir. Araştırma sonunda, bu veri ArcGIS Desktop coğrafi bilgi sistemi uygulaması aracılığıyla haritaya aktarılmış ve yeni araştırmalara olanak sağlayacak bir sayısal harita üretilmiştir.