Derleme

İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları

Cilt: 9 Sayı: 1 15 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları

Öz

İnsanlık tarihi kadar bir geçmişi olan buğday bitkisi, dünyada talebi artan stratejik öneme sahip sayılı gıdaların başında gelmektedir. Nişasta ve enerji kaynağı olmanın yanı sıra sağlık için gerekli protein, vitaminler, diyet lifi, fitokimyasallar ve antioksidan aktivitesi ile faydalı bir dizi bileşen muhtevasına sahip tam buğday danesi, insan metabolizması ve ihtiyacına göre yaratılmış en uygun gıda kaynağıdır. Yeşil devrim sonrası geliştirilen hexaploid buğday (Triticum aestivum L.) rafine edilmiş ürünlerinin diyabet, sindirim sistemi ve obezite gibi hastalıkların sebebi olarak gösterilmesi, kamuoyunda endişelere sebep olmuş bunun sonucu glutensiz ürünlere olan rağbet de artmıştır. Son yıllarda gelişitirilen çeşitlerde gluten oranı ve güçlülüğü bakımından genetik ilerleme oranlarında artış kaydedilmekle birlikte gluten ile indüklenen semptomların biyolojik esası yeterince izah edilememiş olup, glutenin çölyak dışı gluten hassasiyeti semptomlarını tetiklediği iddiaları da açık ve net değildir. Öte yandan tam buğday tüketiminin kardiyovasküler hastalık riski, tip-II diyabet ve bazı kanser türlerine yakalanma gibi kronik hastalıklarin gelişme riskindeki azalmayla ilişkilendirilmesi, toplumda ciddi talep oluşmasına paralel araştırıcıları da sağlık esaslı kalite özelliklerini belirlemeye itmiştir. Günümüzde kaba hacimli ekmek elde etmeye yönelik rafine unlarına ait belirlenmiş kalite özellikleri ile buna uygun geliştirilen çeşit zenginliği üretimin ihtiyacını karşılayabilmektedir. Ancak depo proteinlerinin belirleyici rol aldığı rafineri unlar için belirlenen kalite özelliklerinin kabuk/kepek (%13-17) ve embriyo (%2-3) kısmının dâhil edildiği tam buğday unlarının kalitelerinin belirlenmesine yönelik çalışmalarda ihtiyaca cevap vermede yetersiz kalacağı anlaşılmaktadır. Bu sebeple tam buğday ve mamüllerine ait kalite özelliklerinin belirlenmesi ile uygun işleme teknolojilerinin geliştirilmesi, uygun çeşit belirlemeye esas çalışmalarda ıslahçılara kolaylık sağlayacaktır. Yüksek tane verimine ek olarak insan sağlığına esas faydalı unsurların içerik ve kompozisyonları bakımından geniş bir varyasyona sahip ekmeklik buğdaylarda amaca uygun genotiplerin geliştirilmesi mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Braun H.J, Atlin G, Payne T. Multi-location testing as a tool to identify plant response to global climate change. In: Reynolds MP, editor. Climate change and crop production. Wallingford (UK): CABI Publishers, 2010.
  2. Tadesse W., Sanchez-Garcia M., Gizaw Assefa S., Amri A., Bishaw Z., Ogbonnaya FC., Baum M. Genetic Gains in Wheat Breeding and Its Role in Feeding the World. Crop Breed Genetics Genomics, 1 1-28, 2019.
  3. TMO. Toprak mahsulleri ofisi Genel müdürlüğü 2019 yılı hububat sektör raporu Ankara, http://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/sektorraporlari/hububat2019.pdf. (Erişim Tarihi:23.09.2020).
  4. Shahbandeh M., Per capita food use of wheat worldwide 2000-2019, https://www.statista.com/statistics/237890/global-wheat-per-capita-food-use-since-2000. (Erişim Tarihi:23.09.2020).
  5. OECD FAO 2018. Cereals. Agricultural Outlook 2018-2027, 2018. http://www.agri-outlook.org/commodities/Agricultural-Outlook-2018-Cereals.pdf. (Erişim Tarihi: 23.09.2020).
  6. Delcour J.A., Joye I.J., Pareyt B., Wilderjans E., Brijs K., Lagrain B. Wheat gluten functionality as a quality determinant in cereal-based food products. Ann Rev Food Sci Technol, 3:1 469-492, 2012.
  7. Wrigley C.W. Wheat: a unique grain for the world. See Khan Shewry 2009, p. 1-17, 2009.
  8. Delcour J.A, Hoseney R.C. Principles of Cereal Science and Technology. St. Paul, MN: AACC Int. p. 270, 2010.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Koruma ve Biyolojik Çeşitlilik, Mühendislik

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2021

Kabul Tarihi

18 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kılıç, H., Hatipoğlu, A., & Şahin, M. (2021). İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları. Mus Alparslan University Journal of Science, 9(1), 857-870. https://doi.org/10.18586/msufbd.881281
AMA
1.Kılıç H, Hatipoğlu A, Şahin M. İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları. MAUN Fen Bil. Dergi. 2021;9(1):857-870. doi:10.18586/msufbd.881281
Chicago
Kılıç, Hasan, Abdulkerim Hatipoğlu, ve Mehmet Şahin. 2021. “İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları”. Mus Alparslan University Journal of Science 9 (1): 857-70. https://doi.org/10.18586/msufbd.881281.
EndNote
Kılıç H, Hatipoğlu A, Şahin M (01 Haziran 2021) İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları. Mus Alparslan University Journal of Science 9 1 857–870.
IEEE
[1]H. Kılıç, A. Hatipoğlu, ve M. Şahin, “İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları”, MAUN Fen Bil. Dergi., c. 9, sy 1, ss. 857–870, Haz. 2021, doi: 10.18586/msufbd.881281.
ISNAD
Kılıç, Hasan - Hatipoğlu, Abdulkerim - Şahin, Mehmet. “İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları”. Mus Alparslan University Journal of Science 9/1 (01 Haziran 2021): 857-870. https://doi.org/10.18586/msufbd.881281.
JAMA
1.Kılıç H, Hatipoğlu A, Şahin M. İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları. MAUN Fen Bil. Dergi. 2021;9:857–870.
MLA
Kılıç, Hasan, vd. “İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları”. Mus Alparslan University Journal of Science, c. 9, sy 1, Haziran 2021, ss. 857-70, doi:10.18586/msufbd.881281.
Vancouver
1.Hasan Kılıç, Abdulkerim Hatipoğlu, Mehmet Şahin. İnsan Sağlığı Esaslı Ekmeklik Buğday Kalite Yaklaşımları. MAUN Fen Bil. Dergi. 01 Haziran 2021;9(1):857-70. doi:10.18586/msufbd.881281

Cited By