Öğretim Elemanlarının Açık Ders Malzemelerinin Üretim ve Kullanımına İlişkin Görüşleri ve Katkı Motivasyonları

Öz

Öğretim elemanlarının açık eğitim hareketine aktif katılımının temini, bu alanda öne çıkmak isteyen yükseköğretim kurumları için bir öncelik olmalıdır. Bu araştırma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (MSKÜ) öğretim elemanlarının ders materyallerini ücretsiz olarak erişime açmalarına ilişkin algılarını ve kurumsal bir uygulamanın içerisinde yer almaya ilişkin motivasyonlarını belirlemek üzere tasarlanmıştır. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen bir proje kapsamında gerçekleştirilen bu çalışmada öğretim elemanlarının açık eğitim kaynaklarına ilişkin algı ve motivasyonlarının tespiti amaçlanmıştır. Durum çalışması olarak gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubunu, proje kapsamında veri toplanan 230 öğretim elemanından gönüllü olan 21 kişi oluşturmaktadır. MSKÜ merkez kampüsünde yer alan 11 fakültede görev yapan öğretim elemanları ile yarı yapılandırılmış̧ görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme yapılan katılımcılar, açık ders malzemelerinin geliştirilmesi ve kullanıma açılmasında profesyonel desteğe, iş birliğine ve zamana ihtiyaç duyduklarını belirtmiştir. Telif hakları konusunda çekinceli olan katılımcılar, teknolojik ve kurumsal desteğin yanı sıra, teşvik ve ekip çalışmasının önemine vurgu yapmaktadır. Açık eğitim kaynakları ve uygulamalarının yaygınlaştırılması ve niteliğini artırılması anlamında, bilgiyi üretme ve yayma misyonu taşımalarından dolayı yüksek öğretim kurumlarına büyük görev düşmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Açık Ders
• Açık Eğitim Kaynakları
• Açık Erişim
• Yükseköğretim

Destekleyen Kurum

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ

Proje Numarası

20/104/02/5

Etik Beyan

Bu araştırma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu 15/01/22 tarihli 30112/11-07 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür. Araştırmada çıkar çatışması yoktur ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Yazarlar makaleye eşit katkı sağlamış olduklarını beyan ederler.

Teşekkür

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nin Açık Eğitim Kaynağı platformunun hayata geçirilmesine temel oluşturmak üzere üniversite bünyesinde görev yapan öğretim elemanlarının ders materyallerini ücretsiz olarak erişime açmalarına ilişkin algılarını ve Açık Ders Malzemeleri ile ilgili kurumsal bir uygulamanın içerisinde aktif olarak yer almaya ilişkin motivasyonlarını belirlemek üzere tasarlanmış olan bu projeyi destekleyerek hayata geçirilmesini sağlayan MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ'ne teşekkür ederiz.

Perceptions and Contribution Motivation of Instructors on Their Production and Use of Open Course Materials

Öz

Ensuring the active participation of faculty members in the open education movement should be a clear priority for higher education institutions aiming to stand out in the area of Open Education. This research was designed to determine the perceptions of Muğla Sıtkı Koçman University (MSKÜ) faculty members regarding making their course materials freely accessible, and their motivation to participate in the associated institutional practices. Formed as part of a project supported by Muğla Sıtkı Koçman University Scientific Research Projects Coordination Unit, the study aimed to assess faculty members’ perceptions and motivations related to open education and open educational resources. Conducted as a case study, the research involved 21 voluntary participants from a group of 230 faculty members from whom data were collected. Semi-structured interviews were conducted with the participant faculty members who worked within 11 different faculties located at MSKÜ’s central campus. The interviewed participants emphasised their need for professional support, collaboration, and the necessary time to develop and disseminate open course materials. Participants who were cautious about copyright issues also stressed the importance of technological and institutional support, along with incentives and teamwork. Higher education institutions were considered to play a significant role in the dissemination and improvement of open educational resources and practices due to their mission to produce and spread knowledge.

Anahtar Kelimeler

• Open Educational Resources
• Open Access
• Higher Education
• open course

Proje Numarası

20/104/02/5

Kaynakça

1. Al, U., & Madran, O. (2013). Açık ders malzemelerine genel bakış: Türkiye bilimler akademisi örneği [An Overview to Open Courseware: An Example of the Turkish Academy of Sciences]. Bilgi Dünyası, 14(1), 1-16. https://doi.org/10.15612/BD.2013.132
2. Albright, P. (2005). Open Educational Resources Open Content for Higher Education (Final forum report). UNESCO International Institute for Educational Planning Internet Discussion Forum. https://www.ifap.ru/library/book064.pdf
3. Altıntaş, S. (2024). Akademisyenlerin açık eğitim kaynaklarına yönelik görüşlerinin incelenmesi [Investigation of academics' views on open educational resources]. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 10(1), 92-131. https://doi.org/10.51948/auad.1345849
4. Atılgan, D., & Bulut, B. (2008, June 5-7). Açık erişim olgusu ve Ankara Üniversitesi [Open Access Facts & Ankara University] [Conference presentation]. Information-Documentation Management and Cooperation among the Libraries in the Balkan Countries Symposium Papers, Edirne, Türkiye.
5. Bal, H. (2013). Nitel araştırma yöntemi. Fakülte Kitabevi. Barneva, R. P., Brimkov, V. E., Gelsomini, F., Kanev, K., & Walters, L. (2019). Integrating open educational resources into undergraduate business courses. Journal of Educational Technology Systems, 47(3), 337-358. https://doi.org/10.1177/0047239518818406
6. Bates, A. W. (2022). Teaching in digital age: guidelines for designing teaching and learning. Tony Bates Associates Ltd. https://www.tonybates.ca/teaching-in-a-digital-age/ adresinden 05.10. 2023 tarihinde erişildi.
7. Bonidis, K. (2004). To periechómeno tou scholikoú biblíou ōs antikeímeno éreunas [The content of the school textbook as the object of research: Longitudinal examination of related research and methodological approaches]. Metaihmio.
8. Brown, M., McCormack, M., Reeves, J., Brook, D. C., Grajek, S., Alexander, B., Bali, M., Bulger, S., Dark, S., Engelbert, N., Gannon, K., Gauthier, A., Gibson, D., Gibson, R., Lundin, B., Veletsianos, G., & Weber, N. (2020). 2020 Educause Horizon Report (Teaching and Learning Edition). EDUCAUSE. https://library.educause.edu/resources/2020/3/2020-educause-horizon-report-teaching-and-learning-edition

9. Caro, E. T., & Lesko, I. (2014). Analysis of successful modes for the implementation and use of open course ware (OCW) & open educational resources (OER) in higher education: The virtual mobility case. Revista Iberoamericana de Educación a Distancia, 17(1), 131-148. https://doi.org/10.5944/ried.17.1.11577
10. Cinel, İ., & Özdemir Şahin, L. (2023). Açık eğitim kaynaklarına yönelik bakış açılarının incelenmesi: Bilgi ve belge yönetimi örneği [Examining Perspectives on Open Educational Resources: Example of Information and Records Management]. Bilgi Dünyası, 24(1), 1-24. https://doi.org/10.15612/BD.2023.690
11. Creswell, J.W. (2003). Research design: qualitative, quantitative, and mixed method approaches. Sage Publications.
12. Çakmak, T., Özel, N., & Yılmaz, M. (2013). Evaluation of the Open Course Ware Initiatives within the scope of digital literacy skills: Turkish open courseware consortium case. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 83, 65-70. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.014
13. Johnstone, S. (2005). Open Educational Resources Serve the World. EDUCAUSE Review: The Voice of the Higher Education Technology Community. https://er.educause.edu/-/media/files/article-downloads/eqm0533.pdf
14. Kanwar, A., Kodhandaraman, B., & Umar, A. (2010). Toward sustainable open education resources: A perspective from the Global South. American Journal of Distance Education, 24(2), 65-80. https://doi.org/10.1080/08923641003696588
15. Knox, J. (2013). The limitations of access alone: Moving towards open processes in education technology. Open Praxis, 5(1), 21-29. https://doi.org/10.5944/openpraxis.5.1.36
16. Koçdar, S., Bozkurt, A., Uçar, H., Karadeniz, A., Erdoğdu, E., & Naidu, S. (2023). Openness in education as a living idea: A longitudinal investigation of its growth and development. Distance Education, 44(4), 745-764. https://doi.org/10.1080/01587919.2023.2268321
17. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (2016). Nitel veri analizi: genişletilmiş bir kaynak kitap (2. Baskı). (S. Akbaba Altun ve A. Ersoy Çev. Ed). Pagem Akademi.
18. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: desen ve uygulama için bir rehber (3. Baskıdan Çeviri, S. Turan Çeviri Ed). Nobel Yayın Dağıtım.
19. Mishra, S. (2017). Promoting use and contribution of open educational resources. CEMCA. Orta Doğu Teknik Üniversitesi. (2019). ODTÜ açık ders kaynakları [METU OCW]. Retrieved on September 30, 19 from https://its.metu.edu.tr/node/5
20. Pelletier, K., Brown, M., Brooks, D. C., McCormack, M., Reeves, J., Arbino, N., Bozkurt, A., Crawford, S., Czerniewicz, L., Gibson, R., Linder, K., Mason, J., & Mondelli, V. (2021). 2021 Educause Horizon Report (Teaching and Learning Edition). EDUCAUSE. https://library.educause.edu/resources/2021/4/2021-educause-horizon-report-teaching-and-learning-edition
21. Rodriguez, G., Perez, J., Cueva, S., & Torres, R. (2017). A framework for improving web accessibility and usability of Open Course Ware sites. Computers & Education, 109, 197-215. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2017.02.013
22. Sallan Gül, S., & Kahya Nizam, Ö. (2021). Content and discourse analysis in social sciences. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, 42(SI 1), 181-198. https://doi.org/10.30794/pausbed.803182
23. Şen Baysal, A., Çakır, H., & Toplu, M. (2015). Açık eğitim kaynaklarının gelişimi ve Türkiye’de uygulama alanları [The Evaluation of Open Educational Resources and the Application Areas of Turkey]. Türk Kütüphaneciliği, 29(3), 461-498. https://dergipark.org.tr/en/pub/tk/issue/48741/620087
24. Toplu, M., & Gökçearslan, Ş. (2012). E-öğrenmenin gelişimi ve internetin eğitim sürecine yansımaları: Gazi Üniversitesi örneği [Development of E-learning and Reflections of the Internet on the Process of Education: A Case Study at Gazi University]. Türk Kütüphaneciliği, 26(3), 501-535. https://dergipark.org.tr/en/pub/tk/issue/48846/622307
25. Türkiye Bilimler Akademisi. (2019). Açık ders malzemeleri projesi [Open course materials project]. https://www.tuba.gov.tr/tr/programlar-ve-projeler/akademi-program-ve-projeleri/acik-ders-malzemeleri-projesi
26. Yin, R.K. (2003). Case study research: design and methods. Sage.
27. Zawacki-Richter, O., Conrad, D., Bozkurt, A., Aydin, C. H., Bedenlier, S., Jung, I., Stöter, J., Veletsianos, G., Blaschke, L. M., Bond, M., Broens, A., Bruhn, E., Dolch, C., Kalz, M., Kerres, M., Kondakci, Y., Marin, V., Mayrberger, K., Müskens, W., Xiao, J. (2020). Elements of open education: An invitation to future research. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 21(3), 319-334. https://doi.org/10.19173/irrodl.v21i3.4659