Teknolojik Yabancılaşmanın Dramaturjisi ve Gian Carlo Menotti’nin The Telephone Operasına Çağdaş Bir Reji Önerisi

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 2, 293 - 308, 31.12.2025

Melih Can Toygu , Furkan Aktakka

https://doi.org/10.29228/sanat.66

Öz

Bu çalışma, Gian Carlo Menotti’nin The Telephone (Telefon) operasında sabit hatlı telefonun akıllı telefonla ikame edildiği ve eserin teknolojik dolayım eleştirisinin güncel pratikler üzerinden yeniden tasarlandığı çağdaş bir reji uyarlaması önermektedir. Araştırma sorusu, eserin özgün dramaturjisi korunarak phubbing ve nomofobi benzeri güncel olgularla yeni bir anlam katmanı üretilip üretilemeyeceği şeklinde formüle edilmiştir. Nitel araştırma olarak tasarlanan çalışmada, doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda operanın librettosu, partisyonu, sahne yönergeleri ve ilgili psiko-sosyal literatür titizlikle incelenmiştir. Tasarlanan uyarlama önerisinde Lucy, nomofobik bir phubber, Ben karakteri ise partner- phubbing’in mağduru olarak yapılandırılmaktadır. Telefon, eserin alt başlığının da (L’amour à trois) ima ettiği biçimde üçüncü karakter işlevini akıllı telefonun çoklu arayüzleri (bildirim, mesajlaşma, selfie, sosyal medya dolaşımı, uygulama temelli fallar vb.) aracılığıyla güçlendirmektedir. Bu güncelleme, 1940’ların özel/kamusal mekân diyalektiğini (daire/telefon kulübesi) kişisel, taşınabilir ve sürekli erişilebilir bir cihaz etrafında yeniden kodlamaktadır. Öneri kapsamında iletişimin kesintiye uğraması, öz-açımlama süreçlerinin aşınması ve finalde Ben karakterinin teklifini görüntülü arama aracılığıyla yapmasıyla eserin ironik/teslimiyetçi bir tona bürünmesi gibi unsurlar kuramsal göstergeler ışığında yeniden ele alınmıştır. Bulgular, komik opera doğasının korunduğunu ve seyirciye kendi ekran ritüellerini sorgulatan eleştirel bir izleme konumu sunulabileceğini işaret etmektedir. Çalışma, mevcut modern uyarlama örneklerinden farklı olarak, teknolojik bağımlılık sorununu ele alan ve uygulamaya yönelik bir reji konsepti ve bu konsepti somutlaştıran sahneleme önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

The Telephone Operası , Phubbing , Nomofobi , Opera Rejisi , Uyarlama

The Dramaturgy of Technological Alienation and a Contemporary Directorial Proposal for Gian Carlo Menotti’s The Telephone Opera

Öz

This study proposes a contemporary directorial adaptation for Gian Carlo Menotti's opera, The Telephone, wherein the landline telephone is substituted with a smartphone, and the work's critique of technological mediation is redesigned through the lens of current practices. The research question is formulated as whether a new semantic layer can be created by incorporating contemporary phenomena such as phubbing and nomophobia, while preserving the opera's original dramaturgy. The study employs a document analysis method within a qualitative research design; in this context, the opera's libretto, musical score, stage directions, and relevant psycho-social literature were meticulously examined. In the proposed adaptation, Lucy is constructed as a nomophobic phubber, while the character of Ben is framed as a victim of partner-phubbing. The telephone, as implied by the work's subtitle (L'amour à trois), reinforces its function as a third character through the multifaceted interfaces of the smartphone (e.g., notifications, messaging, selfies, social media browsing, app-based fortune-telling). This update recodes the 1940s dialectic of private/public space (the apartment vs. the telephone booth) around a personal, portable, and perpetually accessible device. Within the scope of this proposal, elements such as the interruption of communication, the erosion of self-disclosure processes, and the opera’s ironic/submissive turn culminating in Ben’s video-call marriage proposal are re-evaluated in light of theoretical indicators. The findings suggest that while the comedic nature of the opera is maintained, a critical spectatorial position can be offered to the audience, prompting them to question their own screen rituals. Diverging from existing modern adaptations, this study presents an applicable directorial concept that addresses the problem of technological addiction and offers staging proposals to substantiate this concept.

Anahtar Kelimeler

The Telephone Opera , Phubbing , Nomophobia , Opera Directing , Adaptation

Kaynakça

• Anshari, M., Alas, Y. & Sulaiman, E. (2019). Smartphone addictions and nomophobia among youth. Vulnerable Children and Youth Studies, 14(3), 242–247. https://doi.org/10.1080/17450128.2019.1614709
• Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Çev.). Hill and Wang. (Orijinal eser basım tarihi 1957)
• Clark, C., Hicks, S., Assaad, K., David, A.-J., Kasztenny, A., Kelly, P., Martin, D., McMurchy, E. & Wong, K. M. (2016). Seizing the Menotti moment: Opera meets McLuhan meets millennials. College Music Symposium, 56.
• Hutcheon, L. (2006). A Theory of Adaptation. Routledge Taylor & Francis Group.
• Karadağ, E., Tosuntaş, Ş. B., Erzen, E., Duru, P., Bostan, N., Mızrak Şahin, B., Çulha, İ. & Babadağ, B. (2016). Sanal Dünyanın Kronolojik Bağımlılığı: Sosyotelizm (Phubbing). Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 3(2), 223–269. https://doi.org/10.15805/addicta.2016.3.0013
• Li, D. (2024). Eclecticism and Unity in Diversity - Analysing the Integration and Application of Modern Technology in Theatre Arts. SHS Web of Conferences, 183, 03019. https://doi.org/10.1051/shsconf/202418303019
• Marriott, R. J. (1975). Gian-Carlo Menotti: Total Musical Theatre. A Study of His Operas. (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Illinois at Urbana-Champaign.
• McDaniel, B. T. & Drouin, M. (2019). Daily Technology Interruptions and Emotional and Relational Well-Being. Computers in Human Behavior, 99, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.04.027
• Menotti, G. C. (1947). The Telephone Libretto. Opera-Arias.com. https://www.opera-arias.com/menotti/the-telephone/libretto/
• Peterson, D. A. (1986). Reading Bodily Action from The Operatic Score: A New Approach to Operatic Criticism Demonstrated with Reference to Gian-Carlo Menotti’s “The Telephone”. (Yayımlanmamış doktora tezi). New York University.
• Roaché, D. J., Caughlin, J. P., Wang, N. & Pusateri, K. B. (2020). The Presence of a Mobile Phone Does Not (Necessarily) Change the Fundamental Processes of Face-To-Face Relational Conflict. Human Communication & Technology, 1(2), 36-59. https://doi.org/10.17161/hct.v1i2.13308
• Roberts, J. A. & David, M. E. (2016). My Life Has Become a Major Distraction from My Cell Phone: Partner Phubbing and Relationship Satisfaction Among Romantic Partners. Computers in Human Behavior, 54, 134-141. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.058
• Sbarra, D. A., Briskin, J. L. & Slatcher, R. B. (2019). Smartphones and Close Relationships. Perspectives on Psychological Science, 14(4), 596-618.
• Scottish Opera. (2020, 3 Ağustos). Scottish Opera Presents Digital Adaptation of Menotti’s The Telephone as Part of Edinburgh International Festival’s My Light Shines on Series. https://www.scottishopera.org.uk/news/scottish-opera-presents-digital-adaptation-of-menotti-s-the-telephone-as-part-of-edinburgh-international-festival-s-my-light-shines-on-series/
• Wang, X., Su, M., Wang, P., Liu, L., Yang, J., Wang, Y., Tao, R. & Oei, T. P. S. (2025). Partner Phubbing and Quality of Romantic Relationship in Emerging Adults: Testing the Mediation Role of Perceived Partner Responsiveness and Moderation Role of Received Social Support. BMC Psychology, 13(613), 1-11. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02942-3
• Yam, F. C. & İlhan, T. (2020). Modern Çağın Bütünsel Teknolojik Bağımlılığı: Phubbing. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar- Current Approaches in Psychiatry, 12(1), 1-15. https://doi.org/10.18863/pgy.551299