Dar Mükellef Kurumlar Tarafından İnternet Ortamında Verilen Reklam Hizmetinin Tevkifat Yoluyla Vergilendirilmesi

Öz

İnternet teknolojilerindeki gelişmelerle dijital ekonominin büyümesi hız kazanmış ve bu alandaki ekonomik faaliyetler artmıştır. Dijital ekonomi, yalnızca ürün ticareti değil, aynı zamanda ürünlerin tanıtımı açısından da önemli bir yer tutmaktadır. Sosyal medya kullanımının yaygınlaşması, dijital platformlarda reklam ve tanıtım faaliyetlerinin yoğunlaşmasına yol açmıştır. Teknolojik imkânlar sayesinde internet üzerinden hizmet veren işletmeler, fiziken bir ülkede bulunmaksızın küresel ölçekte faaliyet gösterebilmektedir. Ancak bu durum, hizmetin verildiği ülkelerde vergi dışı alanların oluşmasına neden olmuş ve uluslararası kuruluşlar, özellikle OECD, dijital platformlardaki vergilendirme sorunlarına yönelik düzenlemeler geliştirmeye başlamıştır. Türkiye'de, 476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında internet üzerinden reklam hizmeti sağlayanlara yapılan ödemeler üzerinden vergi kesintisi (tevkifat) uygulanması kararlaştırılmıştır. Bu çalışma, dijital ekonomideki vergilendirme süreçlerini, ilkelerini ve yargı kararlarını ele alarak dar mükellef kurumlar açısından tevkifat uygulamasının hukuki, vergisel ve uluslararası boyutlarını incelemektedir. Çalışma, Türkiye’deki tevkifat uygulamasının hukuki dayanağının tartışmalı olduğunu, çifte vergilendirme anlaşmalarıyla çelişebileceğini ve vergi yükünün esasen yerli firmalar üzerinde kaldığını göstermektedir. Bu bağlamda, araştırma dijital platformlardaki vergilendirme süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Ekonomi
• Reklam Hizmetleri
• Dar Mükellef
• Vergi Tevkifatı
• Çifte Vergilendirme

Withholding Taxation of Advertising Services Provided by Narrow Taxpayer Corporations via Internet

Öz

With the developments in internet technologies, the growth of the digital economy has accelerated, and economic activities in this field have increased. The digital economy plays an important role not only in product trade but also in product promotion. The widespread use of social media has intensified advertising and promotional activities on digital platforms. Thanks to technological advances, businesses that provide services over the internet can operate globally without being physically located in a country. However, this situation has led to the emergence of non-tax areas in the countries where the service is provided, and international organizations, especially the OECD, have begun developing regulations addressing taxation issues on digital platforms. In Turkey, under Presidential Decree No. 476, it has been decided to impose tax withholding on payments made to providers of advertising services over the internet. This study examines the legal, tax and international dimensions of withholding tax for limited taxpayer corporations by addressing the taxation processes, principles and judicial decisions in the digital economy. The study shows that the legal basis of the withholding tax practice in Turkey is controversial, may conflict with double taxation agreements, and the tax burden remains mainly on domestic firms. In this context, the study offers suggestions for improving taxation processes on digital platforms.

Anahtar Kelimeler

• Digital Economy
• Advertising Services
• Narrow Taxpayer
• Tax Withholding
• Double Taxation

Kaynakça

1. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu. (1961, 12 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 10700).
2. 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu. (1961, 4 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 10703).
3. 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu. (2006, 21 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 26205).
4. 5651 Sayılı Internet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun. (2007, 23 Mayıs). Resmî Gazete (Sayı: 26530).
5. 6745 Sayılı Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (2016, 7 Eylül). Resmî Gazete (Sayı: 29824).
6. 7194 Sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. (2019, 7 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 30971).
7. 7253 Sayılı Internet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (2020, 31 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 31202).
8. 7254 Sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (2024, 2 Ağustos). Resmî Gazete (Sayı: 32620).

9. Anayasa Mahkemesi, 12/11/2014 Tarih ve Türkiye İş Bankası A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, Sayılı Karar, https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2014/6192 (Erişim Tarihi: 10.03.2025).
10. Anayasa Mahkemesi, 25/10/2018 Tarih ve İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. [GK], B. No: 2015/941, Sayılı Karar, https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2015/941 (Erişim Tarihi: 10.03.2025).
11. Anayasa Mahkemesi, 29/01/2014 Tarih ve E.2013/66, K.2014/19, Sayılı Karar, https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/ND/2014/19 (Erişim Tarihi: 11.03.2025).
12. Anayasa Mahkemesi, 30/12/2015 Tarih ve E.2014/183, K.2015/122, Sayılı Karar, https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/Dosyalar/Kararlar/KararPDF/2015-122-nrm.pdf (Erişim Tarihi: 11.03.2025).
13. Anayasa Mahkemesi, 30/12/2015 Tarih ve E.2014/183, K.2015/122, Sayılı Karar, https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/Dosyalar/Kararlar/KararPDF/2015-122-nrm.pdf (Erişim Tarihi: 11.03.2025).
14. Arıkan, Z. (1997). Vergilendirme yetkisi ve kullanımı. İ.Ü. İktisat Fakültesi Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 37, 269-281.
15. Armağan, R., & Berkay, F. (2016). Vergilemenin Uluslararası Boyutlarından Çifte Vergilendirme Sorunsalının Türk Vergi Sistemine Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 3(5), 88-106.
16. Arslan. M. (2011). Vergi Hukuku. MKM Yayıncılık, Bursa.
17. Aslaner A. G. ve Aydın Aslaner D. (2020). Gelenekselden dijitale Türkiye’de reklamcılık. Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(21), 17-30.
18. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. (2024). Yurt Dışı Kaynaklı Sosyal Ağ Sağlayıcı Temsilcileri. https://internet.btk.gov.tr/sosyal-ag-temsilci-rehberi/ (Erişim Tarihi: 29.12.2024)
19. Bulut, S. ve Karlıdağ, S. (2015). Dijital gazetelerin ekonomi politiği, Akademia, 4(2), 18-38.
20. Çağan, N. (1984). Türk Anayasası Açısından Vergileme Yetkisi, Anayasa Yargısı. Anayasa Mahkemesinin 22. Kuruluş Yıldönümü Nedeniyle Düzenlenen Sempozyumda Sunulan Bildiri ve Yorumlar, Ankara: Anayasa Mahkemesi Yayını No: 4.
21. Çakır, H. (1996). Osmanlı dönemi ilk Türkçe gazetelerde reklam. Yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
22. Çakır, V. ve Çakır, V. (2023). Banner reklamların etkinliğinde yaratıcı metin özelliklerinin rolü. In Proceedings of the 2nd International Symposium on New Communication Technologies and Social Transformation (1043-1056). Bishkek, Kyrgyzstan.
23. Çaptuğ, M. (2021). Hukuki Güvenlik İlkesinin Kavramsal Gelişimi, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (17), 133-160
24. Çalıkuşu, Faruk. (2009). İnternet reklam çeşitlerinin tüketici tutumları açısından karşılaştırılması. Marmara Üniversitesi Hakemli Öneri Dergisi, 8(32), 16- 18.
25. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 29/11/2023 Tarih ve E:2021/3344, K:2023/4898 Sayılı Karar Danıştay Dördüncü Dairesi, 05/12/2022 Tarih ve E:2022/7148, K:7148, Sayılı Karar
26. Danıştay Üçüncü Dairesi, 04/06/2024 Tarih ve E:2022/798, K:2024/3761 Sayılı Karar
27. Demir, İ.C. ve Erdal, N. (2023). Türkiye’de internet reklamlarının vergilendirilmesi ve vergilendirilmesinde yaşanan sorunlar. Vergi Raporu, 281, 69-85.
28. Deniz, E. (2022). Türk televizyon reklamlarında toplumsal cinsiyet ve kadın stereotipleri bağlamında reklamlar ve tarihsel dönüşümü. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, Türkiye.
29. Deshwal, P. (2016). Online advertising and its ımpact on consumer behavior. International Journal of Applied Research, 2(2), 200-204.
30. Egeli, H. ve Diril, F. (2012). Türkiye’de yerel yönetimlerde mali özerklik ve vergilendirme yetkisi. Sayıştay Dergisi, 84, 25-44.
31. Erdem, M. N. (2014). Tüketime dayalı bilinç endüstrisi ve reklam bağlamında bir dijital reklam okuryazarlığı eğitim modeli önerisi. Yayınlanmamış doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli, Türkiye.
32. Erkin, G. (2012). Vergilendirme yetkisinin tabi olduğu anayasal ilkeler. Ankara Barosu Dergisi, 3, 237-246. Gözübüyük, A. Ş., ve Tan,T. (2003). İdare Hukuku, Ankara: Turan Kitabevi.
33. İstanbul 1. Vergi Mahkemesi, 21/12/2021 Tarih ve E:2021/2525, K:2021/2838 Sayılı Kararı
34. Kafadar, O., Oğuz, G. ve Karaca, Y. (2023). Banner reklam ve marka etkisi, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(139), 56-76.
35. Kaneti, S. (1989). Vergi Hukuku (2. Bası), İstanbul:Filiz Kitabevi.
36. Kızılot, Ş., Şenyüz, D., Taş, M. ve Dönmez, R. (2008). Vergi Hukuku. Yaklaşım Yayıncılık, Ankara.
37. Koçer, S. ve Yılmaz, A. (2019). İnternet reklamları yapım süreci: Google reklamları üzerine bir inceleme, Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 13, 10-37.
38. Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1). (2007, 3 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 26482).
39. Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 17) ile Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ. (2019, 15 Şubat). Resmî Gazete (Sayı: 30687).
40. Li, H. ve Leckenby, J. (2004). Internet advertising formats and effectiveness. Center for Interactive Advertising
41. Mehta, D., Sharma, K., J., Mehta, K., N. ve Jain, A. (2010). An empırıcal study on young executıves’ response towards Pop-Up and Banner advertısements. Serbian Journal of Management, 5(1), 51 – 58.
42. Mutluer, M.K. (2011). Vergi Hukuku. Turhan Kitabevi, Ankara.
43. NTV, (2021). Twitter'ın Türkiye temsilciliğine atanan isim belli oldu. https://www.ntv.com.tr/teknoloji/twitterin-turkiye-temsilciligine-atanan-isim-belli-oldu,Z3hU3mFOMEiwbjTC1LOslw (Erişim: 30.12. 2024)
44. Öncel M., Çağan N., Kumrulu A. ve Göker C. (2024). Vergi Hukuku. Turhan Kitabevi, Ankara.
45. Öner, E. (2015). Vergi Hukuku (5. baskı.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
46. Özen, Ü. ve Sarı, A. (2008). İnternet reklamcılığı: İnternet kullanıcılarının internet reklamcılığı konusundaki tutum ve davranışları, Bilişim Teknolojileri Dergisi, 1(3), 15-26.
47. Özpençe Ö. ve Özpençe A. (2007). Küreselleşme ve Uluslararası Kuruluşların Ulus-Devletin Vergilendirme Yetkisine Etkileri, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 4(1), 1-19.
48. Pehlivan, O. (2006). Vergi Hukuku (Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi). Derya Kitabevi, Trabzon.
49. Pehlivan, O. (2010). Vergi Hukuku (Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi). Celepler Matbaacılık, Trabzon.
50. Pehlivan, O. (2023). Vergi Hukuku (Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi). Celepler Matbaacılık Yayın ve Dağıtım, Trabzon.
51. Pektaş, H. (2014). Reklam nedir? İşlevi ve etkileri nelerdir? Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 222-231.
52. Reeves, B. ve Nass, C. I. (1996). The media equation: How people treat computers, television, and new media like real people and places. Center for the Study of Language and Information; Cambridge University Press.
53. Statista, (2024). Google'ın Reklam Geliri Rakiplerini Geride Bırakıyor. https://www.statista.com/chart/33017/annual-advertising-revenue-of-selected-tech-companies-offering-search-solutions/ (Erişim Tarihi: 28.12.2024).
54. Tosun, N. (2004). Kullanılan teknikler açısından internet reklamları. Selçuk İletişim, 3(2), 159-167.
55. Türkiye Büyük Millet Meclisi, (2016). Kanun Tasarı Bilgileri. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/WebOnergeMetni/e173cb51-9b60-4266-bd7b-b11cfa1abfb8.pdf (Erişim Tarihi: 18.03. 2025).
56. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982, 9 Kasım). Resmî Gazete (Sayı: 17863).
57. Türkiye Cumhuriyeti ile İrlanda Arasında Gelir ve Sermaye Değer Artış Kazançları Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması. (2010, 10 Ağustos). Resmî Gazete (Sayı: 27668).
58. Yaman, F. (2022). Dikkat et!!! Reklam var. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
59. Yaman, F. ve Erdaş, Y. (2021). Dijital bir reklam aracı olarak Pop-Up reklamlara bakış açılarının X, Y, Z kuşaklarına göre farklılaşması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1822-1838.