Üniversite Öğrencilerinin Gelişim Özteorilerinin Dijital Bağımlılıklarını Yordayıcılığı

Öz

Çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin gelişim özteorilerinin dijital bağımlılıklarını yordayıcılığını araştırmaktır. Araştırma, nicel araştırmanın korelasyonel desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni, üniversite öğrencilerinin Zihniyet Teorileri, bağımlı değişkeni dijital bağımlılıklarıdır. Araştırma sürecinde, üniversite içerisinde uygun olan üniversite öğrencilerine ulaşılarak örneklem oluşturulmuştur. Bu yaklaşımla belirlenen 517 öğrenci, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışma grubunun %61,9’unu kadın, %38,10’unu erkekler oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki üniversite öğrencilerinin %48,7’si birinci sınıf, %46,6’sı ikinci sınıf, %4,6’sı üçüncü sınıftır. Araştırma kapsamında üç tane veri toplama aracı kullanılmıştır. Bunlar; “Dijital Bağımlılık Ölçeği”, Zihniyet Teorisi (Growht Mindset) Ölçeği” ve “Kişisel Bilgi Formu”’dur. Araştırma soruları kapsamında bağımsız ile bağımlı değişken arasındaki ilişki Pearson Çarpım Moment Korelasyon Katsayısı, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni yordayıcılığı çoklu regresyon istatistik teknikleri ile sınanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre. öğrencilerinin Zihniyet Teorileri, Gayret ve Gelişime İnanç alt boyut puanları ile Dijital Bağımlılıkları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardır Öğrencilerin Zihniyet Teorileri, Atalet ve Değişmezlik İnancı alt boyut puanları ile Dijital Bağımlılıkları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki vardır. Üniversite öğrencilerinin gelişim özteorileri, Dijital Bağımlılığı değişkenliğinin %7,9’unu yordamaktadır. Üniversite öğrencilerinin Sabit Özteorileri, Dijital Bağımlılığı değişkenliğinin %4,9’unu yordamaktadır. Bu sonuçları dayalı bir şekilde dijital bağımlılıkla ilgili önleyici uygulamaların gelişim özteoriside ilişkili olduğu farkına varılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Gelişim Özteorisi
• Dijital Bağımlılık
• Üniversite Öğrencileri

The Predictive Role of University Students Developmental Mindsets in Digital Addiction

Öz

This study aims to investigate the predictive power of university students’ developmental self-theories on their digital addiction levels. The research adopts a correlational design within the framework of quantitative methodology. The independent variable in this study is the students’ theories of mindset, while the dependent variable is their level of digital addiction. The sample of the study consists of 517 university students selected through convenience sampling. Among the participants, 61.9% are female and 38.1% are male. In terms of academic year distribution, 48.7% are first-year students, 46.6% are second-year students, and 4.6% are in their third year. Three data collection instruments were used in the study: the Digital Addiction Scale, the Growth Mindset Scale, and a Personal Information Form. The relationship between the independent and dependent variables was analyzed using Pearson’s Product-Moment Correlation Coefficient, while multiple regression analysis was employed to examine the predictive power of the independent variables on the dependent variable. The results revealed a significant negative correlation between students’ scores on the “Striving” and “Belief in Development” sub-dimensions of mindset and their levels of digital addiction. Conversely, a significant positive correlation was found between scores on the “Inertia” and “Immutability Belief” sub-dimensions and digital addiction. Furthermore, students’ developmental self-theories explained 7.9% of the variance in digital addiction. Specifically, fixed mindset beliefs accounted for 4.9% of the variance. Based on these findings, it can be recommended that preventive interventions targeting digital addiction consider the role of students’ developmental self-theories.

Anahtar Kelimeler

• Growth Mindset Theory
• Digital Addiction
• University Students

Kaynakça

1. Andreassen. C. S.. Billieux. J.. Griffiths. M. D.. Kuss. D. J.. Demetrovics. Z.. Mazzoni. E.. & Pallesen. S. (2016). The relationship between addictive use of social media and video games and symptoms of psychiatric disorders: A large-scale cross-sectional study. Psychology of Addictive Behaviors. 30(2). 252–262.
2. Arslan. A. (2019). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International E-Journal of Educational Studies. 4(7). 27-41.
3. Avcı. Ü.. & Çulha. V. (2024). 21.Yüzyılda Profesyonelleşen Öğretmenlerin Teknoloji Yeterliliği Öz Değerlendirmesi ve Metaverse Farkındalık Düzeyleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi. 6(1). 25-45.
4. Ayhan. B.. ve Çavuş. S. (2015). Online Game Addiction Among High School Students. C. Daba-Buzoianu & H. Arslan (Dü) içinde. Contextual Approaches in Communication. (s. 85-93). Frankfurt: Peterlang Academic Research.
5. Baard. P. P.. Deci. E. L.. & Ryan. R. M. (2004). Intrinsic need satisfaction: A motivational basis of performance and well-being in two work settings. Journal of Applied Social Psychology. 34(10). 2045–2068.
6. Bağatarhan. T. (2023). Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği: Türkçeye Uyarlama. Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 23(3). 1376-1397. doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1218692
7. Balcı. A. (2004). Sosyal bilimlerde araştırma. Ankara: Pegem Yayıncılık.
8. Bayrakçeken. S.. Samancı. O.. & Gökbulut. N. (2021). Zihniyet kuramı ve öğrenme motivasyonu. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi. 2(2). 153-162.

9. Billieux. J.. Maurage. P.. Lopez-Fernandez. O.. Kuss. D. J.. & Griffiths. M. D. (2015). Can disordered mobile phone use be considered a behavioral addiction? An update on current evidence and a comprehensive model for future research. Current Addiction Reports. 2(2). 156-162.
10. Billieux. J.. Schimmenti. A.. Khazaal. Y.. Maurage. P.. & Heeren. A. (2015). Are we overpathologizing everyday life? A tenable blueprint for behavioral addiction research. Journal of Behavioral Addictions. 4(3). 119–123.
11. Blackwell. L. S.. Trzesniewski. K. H.. & Dweck. C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition: A longitudinal study and an intervention. Child Development. 78(1). 246–263.
12. Bogdány. E.. Kiglics. K.. & Obermayer. N. (2024). Evaluating Digital Intelligence on Growth Mindset Focus: Q-Methodology Study on Students' Openness. In European Conference on Knowledge Management (pp. 86-93). Academic Conferences International Limited.
13. Burnette. J. L.. Knouse. L. E.. Vavra. D. T.. O'Boyle. E.. & Brooks. M. A. (2020). Growth mindsets and psychological distress: A meta-analysis. Clinical Psychology Review. 77. 101816.
14. Burnette. J. L.. O'boyle. E. H.. VanEpps. E. M.. Pollack. J. M.. & Finkel. E. J. (2013). Mind-sets matter: a meta-analytic review of implicit theories and self-regulation. Psychological bulletin. 139(3). 655.
15. Busch. P. A.. & McCarthy. S. (2021). Antecedents and consequences of problematic smartphone use: A systematic literature review of an emerging research area. Computers in human behavior. 114. 106414.
16. Çavuş. S.. Ayhan. B.. & Tuncer. M. (2016). Bilgisayar Oyunları ve Bağımlılık: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Alan Araştırması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. 2016(43). 265-289.
17. Caplan. S. E. (2007). Relations among loneliness. social anxiety. and problematic Internet use. Cyber Psychology & Behavior. 10(2). 234–242.
18. Creswell. J. W. (2013). Araştırma deseni (Çev Edt Demir. S. B.). Ankara: Eğiten Kitap. Kitap.
19. Çankaya. İ. H. (2010). İlköğretim okul yöneticilerinin vicdan odaklı yaklaşım düzeyleri ile atalet algıları arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 11(2). 65-74.
20. Çelik. E.. & Çelik. O. T. (2023). Çocuklarda dijital bağımlılığın öncülleri ve ardılları: Bir metasentez çalışması. Millî Eğitim Dergisi. 52(239). 1913-1944.
21. Dawson. B.. & Trapp. R. G. (2001). Probability & related topics for making inferences about data. In Basic & Clinical Biostatistics. New York: Lange Medical Books /McGraw-Hill.(3). 69-72.
22. Deci. E. L.. & Ryan. R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum Press.
23. Dweck CS. Yeager DS. (2019). Mindsets: a view from two eras. Persp Psychol Sci, 14(3):481-496. doi:10.1177/1745691618804166
24. Dweck CS. (2010). Mind-sets. Principal Leadership, 10(5), 26-29.
25. Dweck CS. Motivational processes affecting learning. Am Psychol. 1986;41(10):1040-1048. doi:10.1037/0003-066X.41.10.1040
26. Dweck. C. M. (2017). Changing the way you think to fulfil your potential. UK: Robinson.
27. Dweck. C. S.. & Leggett. E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review.95. 256–273.
28. Dweck. C. S.. & Yeager. D. S. (2019). Mindsets: A view from two eras. Perspectives on Psychological Science. 14(3). 481–496. https://doi.org/10.1177/1745691618804166
29. Dweck. C.S.(2012). Mindsets and human nature: Promoting change in the Middle East. the school yard. the racial divide. and willpower. American Psychologist. 67(8). 614.
30. Ertural. G.. & Altay. B. (2023). Üniversitede Okuyan Ebelik Ve Hemşirelik Öğrencilerinin Dijital Bağımlılıklarının Ve Akademik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. The Journal of Academic Social Sciences.(ASOS) Haziran 2023; 11 (141): 34-49. I. (141).
31. George. D.. & Mallery. P. (2016). 2a IBM SPSS Statistics Processes for PC. In IBM SPSS Statistics 23 Step by Step (pp. 22-39). Routledge.
32. Gollwitzer. P. M.. & Keller. L. (2016). Mindset theory. Encyclopedia of personality and individual differences. 1-8.
33. Gökçearslan. Ş.. & Erol Şahin. A. N. (2024). Sınıf Dışı Öğrenme Etkinliklerinde Siber Aylaklığın Modellenmesi: Ekran Süresi. İçsel Motivasyon. Öz Düzenleme ve Çoklu Görevin Rolü. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi. 6(2). 683-698.
34. Griffiths. M. (2000). Does Internet and computer “addiction” exist? Some case study evidence. Cyber Psychology and Behavior.3(2). 211-219. https://doi:10.1089/109493100316067
35. Griffiths. M. D. (2005). A 'components' model of addiction within a bio psychosocial framework. Journal of Substance Use. 10(4). 191–197.
36. Güven. Z. & Yılmaz. E. (2017). Üst düzey öğrenme (meta öğrenme) becerileri. E. Yılmaz ve H. Yılmaz (Ed.). Eğitimden Damlalar içinde (s. 105-107). Palet yayınları.
37. Horzum. M. B. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim. 36(159). 56–68.
38. Kardefelt-Winther. D. (2014). A conceptual and methodological critique of internet addiction research: Towards a model of compensatory internet use. Computers in human behavior. 31. 351-354.
39. Kaya. Z.. Vangölü. M. S.. Marufoğlu. M.. & Özdemir. M. (2023). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi. 14(1). 117 138. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1173642
40. Krok. D.. & Półtorak. M. (2025). Social Media Mindsets and Well-Being in Emerging Adults: A Serial Mediation of Facebook Addiction and Stress. Brain Sciences. 15(3). 301.
41. Kuss. D. J.. & Griffiths. M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health. 14(3). 311.
42. Lai. X.. Nie. C.. Huang. S.. Li. Y.. Xin. T.. Zhang. C.. & Wang. Y. (2022). Effect of growth mindset on mental health two years later: The role of smartphone use. International journal of environmental research and public health. 19(6). 3355.
43. Lai. X.. Nie. C.. Huang. S.. Li. Y.. Xin. T.. Zhang. C.. & Wang. Y. (2022). Effect of growth mindset on mental health two years later: The role of smartphone use. International journal of environmental research and public health. 19(6). 3355.
44. Marino. C.. Gini. G.. Vieno. A.. & Spada. M. M. (2021). A comprehensive meta-analysis on problematic Facebook use. Computers in Human Behavior. 83. 262–277.
45. Ng. B. (2018). The neuroscience of growth mindset and intrinsic motivation. Brain sciences. 8(2). 20.
46. Niemiec. C. P.. & Ryan. R. M. (2009). Autonomy. competence. and relatedness in the classroom: Applying self-determination theory to educational practice. Theory and Research in Education. 7(2). 133–144.
47. Öğüt. N.. & Karakoç. E. (2024). Dijital Bağımlılık ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişki. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. (46-Yapay Zekâ ve İletişim). 1-18.
48. Özkeçeci. Z.. & Alkın. R. C. (2022). Covid-19 Sürecinde Üniversite İdari Personellerinin İnternet Kullanim Pratikleri: Necmettin Erbakan Üniversitesi Örneğinde Nitel Bir Araştırma. Ekev Akademi Dergisi (91). 319-339. https://doi.org/10.17753/sosekev.1098768.
49. Park. Y. (2023). DQ Global Standards Microcredentials (GSM): A Global Interoperable Codification of Digital Skills for AI and Sustainability. DQ Institute.
50. Prakash Yadav. G.. & Rai. J. (2017). The Generation Z and their social media usage: A review and a research outline. Global journal of enterprise information system. 9(2). 110-116.
51. Przybylski. A. K.. & Weinstein. N. (2017). Digital screen time limits and young children's psychological well-being: Evidence from a population-based study. Child Development. 90(1). e1–e12.
52. Ryan. R. M.. & Deci. E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation. social development. and well-being. American Psychologist. 55(1). 68–78.
53. Ryan. R. M.. Rigby. C. S.. & Przybylski. A. (2006). The motivational pull of video games: A self-determination theory approach. Motivation and Emotion. 30(4). 344–360.
54. Schein. E. H. (1990). Organizational Culture. American Psychologist. 45. 109-119.
55. Schleider. J. L.. Abel. M. R.. & Weisz. J. R. (2015). Implicit theories and youth mental health problems: A random-effects meta-analysis. Clinical Psychology Review. 35. 1-9.
56. Seema. R.. Heidmets. M.. Konstabel. K.. & Varik-Maasik. E. (2022). Development and validation of the Digital Addiction Scale for Teenagers (DAST). Journal of Psychoeducational Assessment. 40(2). 293–304. https://doi.org/10.1177/07342829211056394.
57. Sekman. M. (2007). Kişisel ataleti yenmek. Alfa Yayınları.
58. Sigmundsson. H.. Haga. M.. & Hermundsdottir. F. (2020a). The passion scale: Aspects of reliability and validity of a new 8-item scale assessing passion. New Ideas in Psychology. 56. Article 100745.
59. Solberg. E.. Traavik. L. E.. & Wong. S. I. (2020). Digital mindsets: Recognizing and leveraging individual beliefs for digital transformation. California management review. 62(4). 105-124.
60. Sridharan. V.. Shoda. Y.. Heffner. J. L.. & Bricker. J. (2019). Addiction mindsets and psychological processes of quitting smoking. Substance use & misuse. 54(7). 1086-1095.
61. Sridharan. V.. Shoda. Y.. Heffner. J. L.. & Bricker. J. (2019). Addiction mindsets and psychological processes of quitting smoking. Substance use & misuse. 54(7). 1086-1095.
62. Sridharan. V.. Shoda. Y.. Heffner. J.. & Bricker. J. (2019). A pilot randomized controlled trial of a web-based growth mindset intervention to enhance the effectiveness of a smartphone app for smoking cessation. JMIR mHealth and uHealth. 7(7). e14602.
63. Tangney. J. P.. Baumeister. R. F.. & Boone. A. L. (2004). High self-control predicts good adjustment. less pathology. better grades. and interpersonal success. Journal of Personality. 72(2). 271–324.
64. Vansteenkiste. M.. & Ryan. R. M. (2013). On psychological growth and vulnerability: Basic psychological need satisfaction and need frustration as a unifying principle. Journal of Psychotherapy Integration. 23(3). 263–280.
65. Wadley. G.. Smith. W.. Koval. P.. & Gross. J. J. (2020). Digital emotion regulation. Current Directions in Psychological Science. 29(4). 412-418.
66. Wang. C. W.. Chan. C. L. W.. Mak. K. K.. Ho. S. Y.. Wong. P. W. C.. & Ho. R. T. H. (2014). Prevalence and correlates of video and internet gaming addiction among Hong Kong adolescents: A pilot study. The Scientific World Journal. 2014. 874648.
67. Wang. C.. Luo. J.. Nie. P.. & Wang. D. (2019). Growth mindset can reduce the adverse effect of substance use on adolescent reasoning. Frontiers in psychology. 10. 1852.
68. Yeager. D. S.. and Dweck. C. S. (2012). Mindsets that promote resilience: when students believe that personal characteristics can be developed. Educ. Psychol. 47. 302–314. doi: 10.1080/00461520.2012.722805.
69. Yeager. D. S.. Hanselman. P.. Walton. G. M.. Murray. J. S.. Crosnoe. R.. Muller. C..... & Dweck. C. S. (2019). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature. 573(7774). 364–369.
70. Yeager. D. S.. Johnson. R.. Spitzer. B. J.. Trzesniewski. K. H.. Powers. J.. & Dweck. C. S. (2014). The far-reaching effects of believing people can change: implicit theories of personality shape stress. health. and achievement during adolescence. Journal of personality and social psychology. 106(6). 867.
71. Yeager. D. S.. Miu. A. S.. Powers. J.. & Dweck. C. S. (2013). Implicit theories of personality and attributions of hostile intent: A meta‐analysis. an experiment. and a longitudinal intervention. Child development. 84(5). 1651-1667.
72. Yılmaz. E. (2022). Development of Mindset Theory Scale (Growth and Fixed Mindset): A Validity and Reliability Study (Turkish Version). Research on Education and Psychology. Scale Development and Adaptation Studies. 1-26. DOI: 10.54535/rep.1054235.
73. Yılmaz. E. (2022). Development of mindset theory scale (growth and fixed mindset): A validity and reliability study (Turkish version). Research on Education and Psychology. 6(Special Issue). 1-26.
74. Yılmaz. E. (2022). Development of Mindset Theory Scale (Growth and Fixed Mindset): A Validity and Reliability Study (Turkish Version). Research on Education and Psychology. Scale Development and Adaptation Studies. 1-26. DOI: 10.54535/rep.1054235
75. Yılmaz. E. (2024). Zihniyet Teorisi Ölçeğinin İngilizce’ye Uyarlanması. The Journal of International Educational Sciences. 9(30). 1-19.
76. Yurdaöz. E.. & İletir. H. (2023). Eğitim Öğretim Sürecinde Dijital Oyun Kullanımı: Sistematik Bir Derleme Çalışması. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi. 5(2). 286-