Araştırma Makalesi

Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 7 Sayı: 2 27 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, üretken yapay zeka (ÜYZ) sistemlerinin eğitim bağlamında farklı dillerde ürettikleri içeriklerin benzerlik ve farklılıklarını çok metrikli biçimde incelemektir. ChatGPT ve Copilot adlı büyük dil modellerinin Türkçe, İngilizce, İspanyolca ve Arapça dillerinde verdikleri yanıtlar toksisite, duygu valansı, stereotip, olgusal doğruluk ve güvenlik/ret davranışları açısından karşılaştırmalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Her model ile dil kombinasyonu için sekiz istem türüyle toplam 192 yanıt toplanmış ve veriler hem nitel hem nicel yöntemlerle kodlanmıştır. Elde edilen bulgular, modellerin farklı dillerde anlamlı biçimde değişen yanıt stratejileri sergilediğini göstermektedir. Düşük/orta kaynaklı dillerde stereotip üretimi, toksisite eğilimi ve doğruluk sapmaları gibi riskli örüntüler dikkat çekmiştir. Ayrıca bazı dillerde güvenlik filtrelerinin daha kısıtlayıcı çalıştığı ve bunun da eğitsel eşitlik açısından önemli sonuçlar doğurabileceği belirlenmiştir. Sonuçlar, üretken yapay zeka araçlarının çok dilli ortamlarda adil, güvenilir ve pedagojik olarak uygun şekilde kullanılabilmesi için dil duyarlı tasarım ve yönetişim politikalarına ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Barocas, S., Hardt, M., & Narayanan, A. (2019). Fairness and machine learning. http://fairmlbook.org
  2. Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A., & Shmitchell, S. (2021). On the dangers of stochastic parrots: Can language models be too big? In Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT’21) (pp. 610–623). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3442188.3445922
  3. Blasi, D. E., Anastasopoulos, A., & Neubig, G. (2022). Systematic inequalities in language technology performance across the world’s languages. In Proceedings of the 60th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (pp. 5486–5510). https://doi.org/10.18653/v1/2022.acl-long.376
  4. Blodgett, S. L., Barocas, S., Daumé III, H., & Wallach, H. (2020). Language (technology) is power: A critical survey of “bias” in NLP. In Proceedings of the 58th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (pp. 5454–5476). https://doi.org/10.18653/v1/2020.acl-main.485
  5. Buolamwini, J., & Gebru, T. (2018). Gender shades: Intersectional accuracy disparities in commercial gender classification. Proceedings of Machine Learning Research, 81, 77–91. https://proceedings.mlr.press/v81/buolamwini18a/buolamwini18a.pdf
  6. Caliskan, A., Bryson, J. J., & Narayanan, A. (2017). Semantics derived automatically from language corpora contain human-like biases. Science, 356(6334), 183–186. https://doi.org/10.1126/science.aal4230
  7. Dhamala, J., Sun, T., Kumar, V., Krishna, S., Li, S., Pruksachatkun, Y., ... & Chang, K.-W. (2021). BOLD: Dataset and metrics for measuring biases in open-ended language generation. In Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (pp. 862–872). https://doi.org/10.1145/3442188.3445924
  8. Gehman, S., Gururangan, S., Sap, M., Choi, Y., & Smith, N. A. (2020). RealToxicityPrompts: Evaluating neural toxic degeneration in language models. In Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP 2020 (pp. 3356–3369). https://doi.org/10.18653/v1/2020.findings-emnlp.301

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Ekim 2025

Kabul Tarihi

17 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Arslankara, V. B., & Usta, E. (2025). Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 623-641. https://izlik.org/JA57WD24LR
AMA
1.Arslankara VB, Usta E. Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme. NEEEF. 2025;7(2):623-641. https://izlik.org/JA57WD24LR
Chicago
Arslankara, Veysel Bilal, ve Ertuğrul Usta. 2025. “Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 7 (2): 623-41. https://izlik.org/JA57WD24LR.
EndNote
Arslankara VB, Usta E (01 Aralık 2025) Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 7 2 623–641.
IEEE
[1]V. B. Arslankara ve E. Usta, “Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme”, NEEEF, c. 7, sy 2, ss. 623–641, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57WD24LR
ISNAD
Arslankara, Veysel Bilal - Usta, Ertuğrul. “Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 7/2 (01 Aralık 2025): 623-641. https://izlik.org/JA57WD24LR.
JAMA
1.Arslankara VB, Usta E. Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme. NEEEF. 2025;7:623–641.
MLA
Arslankara, Veysel Bilal, ve Ertuğrul Usta. “Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 623-41, https://izlik.org/JA57WD24LR.
Vancouver
1.Veysel Bilal Arslankara, Ertuğrul Usta. Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme. NEEEF [Internet]. 01 Aralık 2025;7(2):623-41. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57WD24LR