Ortaokul Öğrencilerinin Bilişim Teknolojileri Kullanım Profilleri ve Öğrenci Üretimi Eğitsel Videoların Performans Özellikleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanım durumlarını betimsel olarak incelemek ve öğrenciler tarafından üretilen eğitsel videoların performans özelliklerini dereceli değerlendirme anahtarı temelinde değerlendirmektir. Dijital çağda öğrenciler mobil cihazlar aracılığıyla video temelli içeriklerle yoğun biçimde etkileşim kurmakta; ancak içerik üreticisi olarak konumları sınırlı düzeyde incelenmektedir. Bu doğrultuda çalışma, öğrencilerin bilişim teknolojilerine erişim ve kullanım örüntülerini ile ürettikleri videoların performans düzeylerini bütüncül bir betimsel çerçevede ele almaktadır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde betimsel tarama deseni ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, bir devlet ortaokulunda öğrenim gören dört farklı 6. sınıf şubesindeki toplam 110 öğrenciden Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Durumu Anketi kullanılarak toplanmıştır. Ayrıca öğrenciler tarafından hazırlanan 32 eğitsel video, içerik yapılandırma, teknik yapı ve çoklu ortam düzenleme boyutlarını kapsayan dereceli değerlendirme anahtarı ile puanlanmıştır. Betimsel istatistikler hesaplanmış; iki bağımsız uzmanın değerlendirmeleri arasındaki uyum Cohen’s Kappa katsayısı ile belirlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin dijital teknolojilere yaygın biçimde erişim sağladıklarını ve video platformlarını hem akademik hem eğlence temelli amaçlarla kullandıklarını göstermektedir. Video izleme deneyimi oldukça yaygınken, video üretim deneyiminin daha sınırlı olduğu belirlenmiştir. Dereceli değerlendirme sonuçları, öğrenci videolarının genel olarak orta ve üzeri performans düzeyinde olduğunu (𝑥̄ = 19.80; SS = 4.69) ve uzmanlar arası uyumun önemli düzeyde olduğunu (Kappa = 0.57–0.93) ortaya koymaktadır. Teknik ve çoklu ortam boyutlarında görece daha güçlü performans sergilenirken, planlama ve düzenleme boyutlarında farklılaşmalar gözlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, üretim temelli video görevlerinin ortaokul düzeyinde uygulanabilir olduğunu; ancak sürecin yapılandırılmış pedagojik rehberlik ile desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, video üretim süreçlerinin açık ve yapılandırılmış biçimde tasarlanması, öğrencilere içerik planlama ve çoklu ortam tasarımı konularında rehberlik sağlanması ve dereceli değerlendirme anahtarı temelli geri bildirim süreçlerinin öğretim sürecine entegre edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Okuryazarlık
• Öğrenci Üretimi Video
• Video Temelli Öğrenme
• Üretici Öğrenme

Information Technology Usage Profiles of Middle School Students and Performance Characteristics of Student-Generated Educational Videos

Öz

This study aims to descriptively examine middle school students’ information technology use and to evaluate the performance characteristics of student-produced educational videos based on a rubric. In the digital era, students increasingly interact with video-based content through mobile devices; however, their roles as content producers remain relatively underexplored. In this context, the study addresses students’ access to and patterns of information technology use together with the performance levels of the videos they produce within a holistic descriptive framework. The research was conducted using a quantitative approach and a descriptive survey design. Data were collected from 110 students enrolled in four different sixth-grade classes at a public middle school through the Information Technologies (IT) Usage Status Questionnaire. In addition, 32 educational videos produced by the students were evaluated using a rubric that included the dimensions of content structuring, technical structure, and multimedia organization. Descriptive statistics were calculated, and the agreement between the evaluations of two independent experts was determined using Cohen’s Kappa coefficient. The findings indicate that students have widespread access to information technologies and use video platforms for both academic and entertainment purposes. While video viewing experience is highly common, video production experience appears to be more limited. Rubric evaluation results reveal that student-produced videos generally demonstrate moderate to above-average performance levels (M = 19.80, SD = 4.69), and the level of inter-rater agreement is substantial (Kappa = 0.57–0.93). While relatively stronger performance is observed in the technical and multimedia dimensions, variations emerge in the planning and editing aspects. Overall, the findings suggest that production-based video tasks are feasible at the middle school level; however, the process needs to be supported with structured pedagogical guidance. Accordingly, it is recommended that video production processes be designed in a clear and structured manner, that students be guided in content planning and multimedia design, and that rubric-based feedback processes be integrated into instruction.

Anahtar Kelimeler

• Digital Literacy
• Student-Generated Video
• Video-Based Learning
• Generative Learning

Kaynakça

1. Akkanat, Ç. (2020). TÜBİTAK 4007 bilim şenlikleri destekleme programı kapsamında gerçekleştirilen Merzifon bilim şenliğinin farklı yaş gruplarına göre değerlendirilmesi. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 2(2), 102–122. https://doi.org/10.47157/jietp.803230
2. Başar, M., Gürkan, H., Avcı, A., Sökmen Bedel, N., Aktaş, A., Gündüz, M., & Soylu, A. (2021). Özel/minik mucitler 4007 TÜBİTAK bilim şenliği programının öğrenci görüşlerine göre incelenmesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 6(2), 122–138. https://doi.org/10.47214/adeder.1026808
3. Başaran, H., & Karakoc-Topal, O. (2022). Evaluation of the change in the scientific attitudes of the students participating in the science festival. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 24(2), 645-671.
4. Bencze, J. L., & Bowen, G. M. (2009). A national science fair: Exhibiting support for the knowledge economy. International Journal of Science Education, 31(18), 2459–2483. https://doi.org/10.1080/09500690802398127
5. Bozdemir, V. A., Kilci, A. K., & Özdayı, N. (2021). Bilim şenlikleri kapsamında spor ve teknoloji ilişkisinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. International Journal of Sport, Exercise & Training Sciences, 7(2), 40–50. https://doi.org/10.18826/useeabd.934579
6. Bultitude, K., McDonald, D., & Custead, S. (2011). The rise and rise of science festivals: An international review of organised events to celebrate science. International Journal of Science Education, Part B, 1(2), 165–188. https://doi.org/10.1080/21548455.2011.588851
7. Bultitude, K., & Sardo, A. M. (2012). Leisure and Pleasure: Science events in unusual locations. International Journal of Science Education, 34(18), 2775–2795. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.664293
8. Bulut, B., Öksüzoğlu, M. K., & Öksüzoğlu, İ. E. (2024). “Birlikte aşacağız, bilimle başaracağız!” TÜBİTAK 4007 bilim şenliğinin depremzede öğrencilerin bilimsel tutum ve bilim şenliğine yönelik tutumlarına etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 414–429. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1456554

9. Canovan, C. (2020). More than a grand day out? Learning on school trips to science festivals from the perspectives of teachers, pupils and organisers. International Journal of Science Education, Part B, 10(1), 1–16. https://doi.org/10.1080/21548455.2019.1680904
10. Christidou, V., Bonoti, F., & Hatzinikita, V. (2023). Drawing a scientist: Using the Emo-DAST to explore emotional aspects of children’s images of scientists. Research in Science & Technological Education, 41(4), 1287–1308. https://doi.org/10.1080/02635143.2021.1998770
11. Demiral, G. (2022). TÜBİTAK (4007) tarafından desteklenen ‘Teknolojiye Dokun’ adlı bilim şenliği etkinliğinin değerlendirilmesi. Social Sciences Research Journal, 11(1), 132–142.
12. Durant, J. (2013). The role of science festivals. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(8), 2681.
13. Fogg-Rogers, L., Bay, J. L., Burgess, H., & Purdy, S. C. (2015). “Knowledge is power”: A mixed-methods study exploring adult audience preferences for engagement and learning formats over 3 years of a health science festival. Science Communication, 37(4), 419–451. https://doi.org/10.1177/1075547015585006
14. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, E. (2012). How to design and evaluate research in education (8. baskı). McGraw-Hill.
15. Gathings, M. J., & Peterman, K. (2021). Science festivals and the cultivation of science capital: A retrospective study of science capital. International Journal of Science Education, Part B, 11(4), 293–307. https://doi.org/10.1080/21548455.2021.1971320
16. Gülgün, C., Yılmaz, A., Avan, Ç., Ertuğrul Akyol, B., & Doğanay, K. (2019). TÜBİTAK tarafından desteklenen bilim şenliklerine (4007) yönelik ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin ve atölye liderlerinin görüşlerinin belirlenmesi. Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik ve Sanat (J-STEAM) Eğitim Dergisi, 2(1), 52–67.
17. Güneş Koç, R. S., & Kayacan, K. (2022). Bilim şenlikleri ve bilim fuarları ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi: Bir meta-sentez çalışması. e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 50–78. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.956767
18. Ilgın, H. Ö. (2024). Analysis of the attitudes of participants in “A Pinch of Science, A World of Festival 2024”. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 15(1), 93–102. https://doi.org/10.7456/tojdac.1562230
19. Jensen, E., & Buckley, N. (2014). Why people attend science festivals: Interests, motivations and self-reported benefits of public engagement with research. Public Understanding of Science, 23(5), 557–573. https://doi.org/10.1177/0963662512458624
20. Karataş, F. Ö., Cengiz, C., & Arslan, Z. (2020). Öğrenmenin eğlenceli yolu: Bilim ve teknoloji şenliğinin etkililiği. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 5(1), 95–119.
21. Kaya, G., Şardağ, M., & Cakmakci, G. (2025). Navigating school science fairs in the artificial intelligence age: A local fair transformed. Research in Science & Technological Education. https://doi.org/10.1080/02635143.2025.2567910
22. Kennedy, E. B., Jensen, E. A., & Verbeke, M. (2018). Preaching to the scientifically converted: Evaluating inclusivity in science festival audiences. International Journal of Science Education, Part B, 8(1), 14–21. https://doi.org/10.1080/21548455.2017.1371356 Nolin, J., Bragesjö, F., & Kasperowski, D. (2003). Science festivals and weeks as spaces for OPUS. E. Felt (Ed.), O.P.U.S: Optimising public understanding of science and technology—Final report içinde (s. 271–282). University of Vienna.
23. Özalp, K., Çobandere, Z., Torun, N. K., & Akın, E. (2025). TÜBİTAK 4007 Türkiye Yüzyılı Işığında Bilecik Bilim Şenliği kapsamında katılımcı ve atölye liderleri ile rehberlerin etkinlik değerlendirmeleri üzerine bir inceleme. Toplum, Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 4(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.15460395
24. Özhan, M. M., & Yalçıntaş, E. (2023). Dezavantajlı bölgelerde görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin bilim şenliklerine ilişkin görüşleri: Bursa 4007 bilim şenliği örneği. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 669–691. https://doi.org/10.19171/uefad.1293395
25. Öztürk, N., Bozkurt Altan, E., Üçüncüoğlu, İ., Kara, E., & Şerbetcioğlu, Ö. (2023). Bilim şenliğinin öğrencilere katkılarına bütüncül bir bakış: Öğretmenlerin, öğrencilerin ve atölye liderlerinin görüşleri. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 11(2), 467–488. https://doi.org/10.56423/fbod.1374736
26. Pappa, E., & Koliopoulos, D. (2021). Attempts to categorize and evaluate science festivals, a 30-year-old science communication event: The case of Greece. B. Schiele, X. Liu, ve M. W. Bauer (Eds.), Science cultures in a diverse world: Knowing, sharing, caring içinde. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-5379-7_4
27. Rose, K. M., Korzekwa, K., Brossard, D., Scheufele, D. A., & Heisler, L. (2017). Engaging the public at a science festival: Findings from a panel on human gene editing. Science Communication, 39(2), 250–277. https://doi.org/10.1177/1075547017697981
28. tom Dieck, M. C., Jung, T. H., & Rauschnabel, P. A. (2018). Determining visitor engagement through augmented reality at science festivals: An experience economy perspective. Computers in Human Behavior, 82, 44–53. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.12.043
29. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. (2016). 2015 yılı faaliyet raporu. https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2023-09/1tubitak_2015_faaliyet_raporu_1.pdf
30. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. (2024). 2023 yılı faaliyet raporu. https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2024-04/tubitak_2023_yili_faaliyet_raporu.pdf
31. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. (2025a). 4006-A TÜBİTAK bilim fuarları destekleme programı kılavuzu. https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2025-09/12_BF_4006-A_kilavuz.pdf
32. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. (2025b). 4007 bilim şenlikleri destekleme programı çağrı metni (2025). https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2025-01/4007_cagri_metni_2025.pdf
33. Yazar [Tarih Gizlenmiştir]. [Başlık ve künye bilgileri kör hakemlik süreci için gizlenmiştir].
34. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
35. Yılmaz İnce, E., Kabul, A., & Diler, İ. (2022). The effect of science festival on participants’ attitudes towards science. Journal of STEAM Education, 5(1), 88–99.