CEZA MAHKEMESİ KARARLARINDA MEŞRU SAVUNMA VE ZORUNLULUK HÂLİNİN HUKUK MAHKEMESİ KARARLARINA ETKİSİ

Öz

    Kişiler, hukuka aykırı fiillerinden sorumludur. Hukuka aykırı fiil, borçlar hukuku bağlamında tazminat sorumluluğu gerektiren haksız fiilin unsurlarından biridir. Ceza hukuku bağlamında ise suçun unsurlarından biri hukuka aykırılık olmaktadır. Bu itibarla hukuka aykırı filler, diğer gerekli unsurları da taşıdığı takdirde, ceza hukukunda suç, borçlar hukukunda ise haksız fiil teşkil edebilmektedir. Ancak fiili hukuka uygun kılan nedenlerin varlığı halinde, kişi bundan sorumlu tutulmamaktadır. Hukuka uygunluk nedenleri ise hukuk düzeninin bütününden kaynaklanabilmektedir. Öte yandan, hukuka aykırı fiil işleyen kişilerin kusuru da sorumluluk bağlamında önem arz etmektedir.

    Haksız fiil ve/veya suç teşkil eden fiili işleyen kişinin ceza ve hukuk mahkemeleri aracılığıyla sorumluluğuna gidildiği hallerde ceza mahkemesinin vermiş olduğu kararın hukuk mahkemesine etkisi konusunda Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi gündeme gelmektedir.  Bu çalışmada, bir fiile ilişkin olarak ceza mahkemesinin vermiş olduğu kararın hukuk mahkemesine ne şekilde etki edeceği meşru savunma ve zorunluluk hâlleri özelinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Meşru Savunma,Zorunluluk Hâli,Ceza Mahkemesi,Hukuk Mahkemesi,Sorumluluk

EFFECTS OF CRIMINAL COURTS’ DECISIONS ON SELF-DEFENSE AND NECESSITY ON CIVIL COURTS’ DECISIONS

Öz

    Individuals are liable from their unlawful acts. Within the scope of law of obligation, unlawful act is one of the elements of tort that requires compensation. Unlawfulness is, also, one of the elements of crime within the scope of penal law. Because of that, unlawful acts may constitute crime in penal law and  tort in law of obligations. However, individuals are not  liable from their acts in the presence of the justification. On the other hand, fault is also a key element for the liability of individuals who contradicts against law.

    Article 74 of Turkish Code of Obligations will be applied in the case  criminal court decisions  affect civil court decisions when the individual whose act constitutes tort and/or crime . In this article, how criminal courts decision about an act, affects civil courts decision will be discussed especially in the scope of self-defense and necessity.

Anahtar Kelimeler

• Self-defense,Necessity,Criminal Court,Civil Court,Liability

Kaynakça

1. AKBULUT, Berrin. (2016). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Gözden Geçirilmiş Ve Genişletilmiş 2. Baskı, Ankara
2. APAYDIN, Cengiz. (2016). Meşru Savunma,1. Baskı, İstanbul
3. ARTUK, M. Emin/GÖKCEN, Ahmet/YENİDÜNYA, A. Caner. (2016). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Yenilenmiş Gözden Geçirilmiş 10. Baskı, Ankara
4. ATALI, Murat. (2017). Pekcanıtez Usûl Medeni Usûl Hukuku, (Editörler: PEKCANITEZ, Hakan/ÖZEKES, Muhammet/AKKAN, Mine/KORKMAZ, Hülya Taş), Cilt: III, 15. Bası, İstanbul
5. DEMİRBAŞ, Timur. (2014). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Güncellenmiş 10. Baskı, Ankara
6. DÖNMEZER, Sulhi/ERMAN, Sahir. (1994). Nazarî Ve Tatbikî Ceza Hukuku Genel Kısım, Cilt: II, Yeniden Gözden Geçirilmiş 10. Bası, İstanbul
7. EREN, Fikret. (2017). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Baskı, Ankara
8. KAPANCI, Kadir Berk. (2016). “Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Mahkemesi Kararlarına Etkisi (TBK m. 74)”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:7, Sayı:1, Yıl: 2016, s. 511-552

9. KILIÇOĞLU, Ahmet. (2013). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yeni Borçlar Kanunu’na Göre Hazırlanmış Genişletilmiş 20. Bası, Ankara
10. KOCA, Mahmut/ÜZÜLMEZ, İlhan. (2017). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 10. Baskı, Ankara, 2017
11. KURU, Baki/ ARSLAN, Ramazan/YILMAZ, Ejder. (2014). Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 25. Baskı, Ankara
12. OĞUZMAN, M. Kemal/ÖZ, M. Turgut. (2017). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu’na Göre Güncellenip Genişletilmiş 13. Bası, Cilt: II, İstanbul
13. ÖZBEK, Veli Özer/DOĞAN, Koray/BACAKSIZ, Pınar/ TEPE, İlker. (2016). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Güncellenmiş ve Gözden Geçirilmiş 7. Baskı, Ankara
14. ÖZBEK, Veli Özer/ DOĞAN, Koray. (2007). “Zorunluluk Halinin (TCK m. 25/2) Hukuki Niteliği”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 2, s. 195-222
15. ÖZGENÇ, İzzet. (2018). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 14. Bası, Ankara
16. ÖZGENÇ, İzzet. (2005). Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi (Genel Hükümler), 2. Bası, Ankara
17. SOYASLAN, Doğan. (2016). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Güncelleştirilmiş 7. Baskı, Ankara
18. TOROSLU, Nevzat. (2010). Ceza Hukuku Genel Kısım, 15. Baskı, Ankara, 2010