SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI

Ayşe Aslı Sezgin; Sevda Ünal

doi:10.30783/nevsosbilen.1121223

SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI

Öz

Sosyal ağların teknolojik ve metinsel olarak içeriklerini ve sosyal boyutlarını anlamak, yorumlamak, aynı zamanda bu ortamda etkileşim kurmak (Livingstone, 2014) şeklinde açıklanan “sosyal medya okuryazarlığı”, medya okuryazarlığı ana başlığı altında sosyal medya içeriğine yönelik farkındalığa dikkat çeker. Bugün, gündelik yaşamın hemen hemen tüm pratiklerinde karşımıza çıkan sosyal medya içeriğini, doğru okumak ve bu ortamda içerik üretmek için sosyal medya okuryazarı olmanın önemi vurgulanmalıdır. Bu konudaki farkındalık, sosyal medya ağlarındaki paylaşımlara ve hareketliliğe de bağlı olarak, literatürde yer almaya başlayan kimlik hırsızlığı, romantik dolandırıcılık (romance scams) ihbarcı (whistle-blower), siber taciz, siber zorbalık gibi ve daha birçok yeni kavram konusunda da bilgi sahibi olmayı sağlayacaktır. Bu çalışma, sosyal medya okuryazarlığına yönelik bir değerlendirmeyi, bu yeni kavramlar bağlamında yapmayı amaçlamıştır. Bu çerçevede, öncelikle sosyal medya okuryazarlığı kavramı açıklanmış, sosyal medyanın varlığı ile tartışılmaya başlanan kavramlar, ulusal ve uluslararası literatür taranarak tespit edilmiş, tespit edilen bu kavramlar, birbirleri ile ilişkilerini, toplumsal yaşamdaki kategorilerini ve tanımlamalarını daha net ortaya koyabilmek amacıyla, zihin haritalama yöntemi ile açıklanmıştır. Çalışmanın sonucunda, sosyal medya okuryazarlığı başlığı altında, bu ortama yönelik yapılan kavramsallaştırmaların haritalandırılarak genel bir görünümüne ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

boyd, d.m., Nicole, B.E., (2007). Social network sites: definition, history, and scholarship."Journal of Computer-Mediated Communication, 13:210-230.
Burnell, K., Ackerman, R.A. Meter, D. J., Ehrenreich, S. E., Underwood, M. K. (2020). Self-absorbed and socially (network) engaged: Narcissistic traits and social networking site use, Journal of Research in Personality, 84, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2019.103898.
Buzan, T. (1974). Using both sides of your brain. New York: E. P. Dutton.
Buzan, T., & Buzan, B. (2000). The mind map book. London: BBC Books.
Carpentier, N., Kim, C.S, Lawrie, H. (2014). Audience/Society transformations.” N. Carpentier, K.C. Schrøder ve L. Hallett (Ed.) Audience transformations: shifting audience positions in late modernity içinde (s.1–14). New York: Routledge.
Celik, I., Muukkonen, H., & Dogan, S. (2021). A model for understanding new media literacy: Epistemological beliefs and social media use. Library & Information Science Research, 43(4), 101125.
Chen, D. T., Wu, J., & Wang, Y. M. (2011). Unpacking new media literacy. Journal of Systemics, Cybernetics, and Informatics, 9(2), 84-88.
Cho, H., Cannon, J., Lopez, R., Li, W. (2022). Social media literacy: A conceptual framework. New Media and Society, 1-20.

Coyne, S. M., Schvaneveldt, E., Shawcroft, J. (2022). An overview of social media and mental health. D., Rosen (Ed.). The social media debate. Unpacking the social, psychological, and cultural effects of social media içinde (s.152-169). New York ve London: Routledge. Council of Europe (200, 23 November). Convention on Cybercrime. Erişim adresi: https://rm.coe.int/1680081561
Crowe, M., & Sheppard, L. (2012). Mind mapping research methods. Quality & Quantity, 46(5), 1493-1504.
“Cyberbullying: What is it and how to stop it”(t.y). UNICEF. Erişim adresi: https://www.unicef.org/end-violence/how-to-stop-cyberbullying
Daneels, R., & Vanwynsberghe, H. (2017). Mediating social media use: Connecting parents’ mediation strategies and social media literacy. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 11(3), 1-13.
Davies, M. (2011). Concept mapping, mind mapping, and argument mapping: what are the differences, and do they matter?. Higher Education, 62(3), 279-301.
Difference Between Social Media and Social Networking. (t.y.). DifferenceBetween.net. Erişim adresi: http://www.differencebetween.net/technology/difference-between-social-media-and-social-networking/
Erdoğan, E., Uyan-Semerci̇, P., Eyolcu-Kafalı, B. ve Çaytaş, Ş. (2022). İnfodemi ve Bilgi Düzensizlikleri Kavramlar, Nedenler ve Çözümler. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları. Escobar-Viera, C.G., Shensa, A., Bowman, N.D, Sidani, J.E., Knight, J., James, A.E., Primack, B.A. (2018). Passive and active social media use and depressive symptoms among United States adults Cyberpsychol Behav Soc Netw, 21 (7), 437-443 https://doi.org/10.1089/cyber.2017.0668
Esreves, T. (2021, 12 Ekim). Should I Worry About Social Media Addiction? Erişim adresi: https://americanaddictioncenters.org/blog/social-media-addiction
Festl, R. (2021). Social media literacy & adolescent social online behavior in Germany. Journal of Children and Media, 15(2), 249-271.
Frances Haugen appeared in front of British lawmakers Monday. (2021, 25 Ekim). Associated Press. Erişim adresi: https://floridapolitics.com/archives/467543-facebook-whistleblower-says-social-media-giant-worsens-online-hate/
Froehlich, A. (2020, 24 Eylül). What's the difference between social media and social networking? Erişim adresi: https://www.techtarget.com/searchunifiedcommunications/answer/Whats-the-difference-between-social-media-and-social-networking#:~:text=Essentially%2C%20social%20media%20is%20a,has%20a% 20two%2Dway%20nature.
Gammon, M. A., & White, J. (2011). (Social) media literacy: challenges and opportunities for higher education. In Educating Educators With Social Media. Emerald Group Publishing Limited.
Giordano, A.L., Prosek, E.A., Watson, J.C. (2021) Understanding Adolescent Cyberbullies: Exploring Social Media Addiction and psychological Factors, Journal of Child and Adolescent Counseling, 7:1, 42-55, DOI:10.1080/23727810.2020.1835420
Gordon, S., Ford, R. (2006). On the definition and classification of cybercrime. J Comput Virol, 2, 13-20. doi:10.1007/s11416-006-0015-z
Gregory, C. (t.y.). Internet addiction disorder. Erişim adresi: https://www.psycom.net/ iadcriteria.html#:~:text=Though%20not%20officially%20recognized%20as,38%25%20of%20the%20general%20population.
Gunn, R., Tzani-Pepelasi, C., Ioannou, M., Synnott, J., Fumagalli, A. (2021). Cyberstalking among social media users: Perceptions, prevalence, and characteristics. Assessment & Development Matters, 13(2). Erişim adresi: https://pure.hud.ac.uk/ws/portalfiles/portal/36151726/An_exploration_of_cyberstalking_ among_social_media_users_Perceptions_prevalence_and_characteristics.pdf
Gupta M, Sharma A. (2021). Fear of missing out: A brief overview of the origin, theoretical underpinnings, and relationship with mental health. World J Clin Cases, 9(19), 4881-4889.
Hai-Jew, S. (2020). Social world sensing via social image analysis from social media. Manhattan: New Prairie Press.
Hobbs, R., & Jensen, A. (2009). The past, present, and future of media literacy education. Journal of Media Literacy Education, 1(1), 1.
Infodemic. (t.y.). World Health Organization. Erişim adresi: https://www.who.int/health-topics/infodemic#tab=tab_1
Jamil, S. ve Appiah-Adjei, G. (2020) Battling with infodemic and disinfodemic: the quandary of journalists to report on COVID-19 pandemic in Pakistan, Media Asia, 47 (3-4), 88-109, DOI: 10.1080/01296612.2020.1853393
Kenton, W. (202, 6 Temmuz). Social engineering. Erişim adresi: https://www.investopedia.com/terms/ s/social-engineering.asp
Knobel, M., & Lankshear, C. (2014). Studying new literacies. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 58(2), 97-101.
Livingstone, S. (2003). The changing nature and uses of media literacy. London: LSE.
Livingstone, S. (2014) Developing social media literacy: how children learn to interpret risky opportunities on social network sites. Communications, 39 (3), 283-303.
Machado, A. D. B. (2020). Social media concepts-development of theoretical. International Journal of Cultural Heritage, 5.
McCay-Peet, L., & Quan-Haase, A. (2017). What is social media and what questions can social media research help us answer? In L. Sloan & A. Quan-Haase (Eds.), The SAGE handbook of social media research methods. Thousand Oaks, CA: SAGE Reference. https://dx.doi.org/10.4135/9781473983847.n2
Manson, M., Mullaney, C. (2021). Social media. C. Valeur ve C. Fargeot (Ed.). Effective Directors içinde (s.297-302). London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003201182
Murphy, H., Lee, D., Murgia, M. (2021, 27 Ekim). Facebook after the whistleblower: can Zuckerberg reboot the social network? Erişim adresi: https://www.ft.com/content/ba03ac89-d055-460d-823d-9b700270e7cf
Nagle, J. (2018). Twitter, cyber-violence, and the need for a critical social media literacy in teacher education: A review of the literature. Teaching and Teacher Education, 76, 86-94.
NW3C (2011). Criminal Use of Social Media. Erişim adresi: https://vrnclearinghousefiles.blob.core. windows.net/documents/Criminal%20Use%20of%20Social%20Media.pdf
Olcay, S. (2018). Sosyalleşmenin dijitalleşmesi olarak sosyal medya ve resimler arasında kaybolma bozukluğu: photolurking. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 2 (2), 90-104. doi: 10.17932/IAU.EJNM. 25480200.2018.2/2.90-104
On Social Media: Studying Social Media from an Egocentric Perspective. Available from: https://www.researchgate.net/publication/354989603_On_Social_Media_Studying_Social_Media_from_an_Egocentric_Perspective [accessed Apr 09 2022]. (PDF)
O'Neill, Brian, Gallego, J. Ignacio, & Zeller, Frauke. (2013). New perspectives on audience activity: ‘presumption’ and media activism as audience practices. In Niko Carpentier, K.C.S. & Hallet, L. (eds.). Audience Transformations: Shifting Audience Positions in Late Modernity. London: Routledge.
Potter, W. J. (2010). The state of media literacy. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 54(4), 675-696.
Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.02.014
Rosen, D. (Ed.). (2022). The social media debate. Unpacking the social, psychological, and cultural effects of social media. New York ve London: Routledge.
Salter, M. (2017). Crime, justice, and social media. New York: Routledge.
Santos-D’amorim, K. and de Oliveira Miranda, M. K. F. (2021). Misinformation, Disinformation and Malinformation: Clarifying the Definitions And Examples in Disinfodemic Times. Encontros Bibli: Revista Eletrônica de Biblioteconomia E Ciência da Informação, 26, 01-23.
Schreurs, L., & Vandenbosch, L. (2021). Introducing the Social Media Literacy (SMILE) model with the case of the positivity bias on social media. Journal of Children and Media, 15(3), 320-337.
Sharma, S., Sharma, V.K. (2020). Cyber Crime analysis on Social Media. BSSS Journal of Computer, 11(1), s.1-7. https://doi.org/10.51767/jc1104
Shu, K., Bhattacharjee, A., Alatawi, F., Tahora, H.N., Ding, K., Karami, M.&Liu, H. (2020). Combating disinformation in a social media age. WIREs Data Mining Knowl Discov., 10, 1-23. DOI: 10.1002/widm.1385
Social Media vs Social Networking – There Is A Difference. (t.y.). Erişim adresi: https://innovisionbiz.com/2014/02/social-media/social-media-vs-social-networking/
Soomro, T., R., Hussain, M. (2019). Social media-related cybercrimes and techniques for their prevention. Applied Computer Systems, 24(1), 9-17.
Staats, B. (2021, 11 Şubat). Misinformation, Disinformation, Malinformation: What's the difference? Erişim adresi: https://minitex.umn.edu/news/elibrary-minnesota/2021-02/misinformation-disinformation-malinformation-whats-difference
Stourffer, C. (2022, 4 Şubat). Romance scams in 2022: What you need to know + online dating scam statistics. Erişim adresi: https://us.norton.com/internetsecurity-online-scams-romance-scams.html
Vanwynsberghe, H., Boudry, E., & Verdegem, P. (2015). De impact van ouderschapsstijlen op de ontwikkeling van sociale mediageletterdheid bij adolescenten [The impact of parenting styles on the development of social media literacy among adolescents]. Tijdschrift voor Communicatiewetenschap, 1(43), 84–100.
Whittaker, E., Kowalski, R.M. (2015). Cyberbullying via social medai. Journal of School Violence, 14(11), 11-29. doi: 10.1080/15388220.2014.949377
Wickel, T.M. (2015). Narcissism and social networking sites: The act of taking selfies. The Elon Journal of Undergraduate Research in Communications, 6(1), 5-12.
Yamamoto, M., Nah, S., & Bae, S. Y. (2019). Social media presumption and online political participation: An examination of online communication processes. New Media & Society, 146144481988629. doi:10.1177/1461444819886295
Zimdars, M. (2022). Mis/Disinformation and social media. D., Rosen (Ed.). The social media debate. Unpacking the social, psychological, and cultural effects of social media içinde (s.120-136). New York ve London: Routledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ayşe Aslı Sezgin ^*
0000-0002-4557-7351
Türkiye

Sevda Ünal
0000-0003-2754-4780
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

25 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: Dijitalleşme

DOI

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121223

IZ

https://izlik.org/JA62WX87GK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sezgin, A. A., & Ünal, S. (2022). SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 93-107. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121223

AMA

1.Sezgin AA, Ünal S. SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2022;12(Dijitalleşme):93-107. doi:10.30783/nevsosbilen.1121223

Chicago

Sezgin, Ayşe Aslı, ve Sevda Ünal. 2022. “SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12 (Dijitalleşme): 93-107. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121223.

EndNote

Sezgin AA, Ünal S (01 Kasım 2022) SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12 Dijitalleşme 93–107.

IEEE

[1]A. A. Sezgin ve S. Ünal, “SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 12, sy Dijitalleşme, ss. 93–107, Kas. 2022, doi: 10.30783/nevsosbilen.1121223.

ISNAD

Sezgin, Ayşe Aslı - Ünal, Sevda. “SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12/Dijitalleşme (01 Kasım 2022): 93-107. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121223.

JAMA

1.Sezgin AA, Ünal S. SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2022;12:93–107.

MLA

Sezgin, Ayşe Aslı, ve Sevda Ünal. “SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 12, sy Dijitalleşme, Kasım 2022, ss. 93-107, doi:10.30783/nevsosbilen.1121223.

Vancouver

1.Ayşe Aslı Sezgin, Sevda Ünal. SOSYAL MEDYA OKURYAZARLIĞI ÇERÇEVESİNDEKİ YENİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR HARİTALANDIRMA ÇALIŞMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Kasım 2022;12(Dijitalleşme):93-107. doi:10.30783/nevsosbilen.1121223

Cited By

HABER MEDYASI OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ: ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.16953/deusosbil.1281574

SİBER ZORBALIK VE SİBER MAĞDURİYET ÖZELİNDE SOSYAL MEDYA OKUR YAZARLIĞI YOKSUNLUĞU ÜZERİNE BİR LİTERATÜR TARAMASI

TRT Akademi

https://doi.org/10.37679/trta.1391514

New media literacy of communication faculty students in Kyrgyzstan: an investigation in the context of demographic variables

Cogent Education

https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2599574

Yapay Zekâ Videolarının Sosyal Medya Kullanıcıları Üzerindeki Gerçeklik Etkisi

İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

https://doi.org/10.47998/ikad.1847400