İLKOKUL VE ORTAOKUL ÖĞRETMENLERİNİN PROGRAM OKURYAZARLIKLARI VE ÖĞRETİM PROGRAMINA BAĞLILIKLARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmada, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık ve öğretim programına bağlılık düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma evreni olarak 2022-2023 akademik yılında Nevşehir ilinde görev yapan ilköğretim öğretmenleri yer almaktadır. Nicel araştırma modelinde tarama modeli temel alınmıştır. Veri toplama araçları olarak “Program Okuryazarlığı Ölçeği” ile “Öğretim Programına Bağlılık Ölçeği” kullanılmıştır. İlköğretim öğretmelerinin program okuryazarlık yeterliklerini belirlemek amacıyla kullanılan ve araştırmacının kendisi tarafından geliştirilen “Program Okuryazarlık Ölçeğinin” KMO değeri .905, Bartlett Testi sonucu 3626.962, Cronbach Alpha Güvenirlik değeri de .890 olarak bulunmuştur. Bir diğer veri toplama aracı ise Yaşaroğlu ve Manav tarafından geliştirilen “Öğretim Programına Bağlılık Ölçeği” dir. İlköğretim öğretmenlerinin program okuryazarlığı yeterlik düzeylerinin yeterli düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri cinsiyet değişkenine göre incelenmiş olup, bu değişkene göre program okuryazarlık düzeyinin anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Program okuryazarlık düzeyinin branş, eğitim durumu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılık düzeylerinin yüksek olması sonucudur. Öğretmenlerin öğretim programına bağlılık düzeylerinde cinsiyet, branş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık görülmezken, eğitim durumu değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmüştür. Ayrıca program okuryazarlığı yeterliği alt boyutları ve öğretim programına bağlılık arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişkinin bulunmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim Programı
• Öğretim Programı
• Program Okuryazarlığı
• Öğretim Programına Bağlılık.
• Okuryazarlık

EXAMINATION OF PRIMARY AND SECONDARY TEACHERS’ PROGRAM LITERACY AND COMMITMENT TO THE CURRICULUM

Öz

In this study, it was aimed to primary and secondary school teachers’ levels of curriculum literacy and commitment to the curriculum. The study population includes primary school teachers working in Nevşehir in the 2022/2023 academic year. The survey model was based on the quantitative research model. “Program Literacy Scale” and “Curriculum Engagement Scale” were used as data collection tools. The KMO value of the “Program Literacy Scale” which was used to determine the curriculum literacy competencies of primary and secondary school teachers and was developed by the researcher himself was .905, the Bartlett Test result was 3626.962 and the Cronbach Alpha Reliability valve was .890. Another data collection tools is the “Curriculum Engagement Scale” developed by Yaşaroğlu and Manav. It was concluded that primary and secondary school teachers’ curriculum literacy was sufficient. The curriculum literacy levels of the teachers were examined according to the variables of gender and it was determined that the curriculum literacy level did not show a significant difference according to these variables. It has been determined that the program literacy level differs significantly according to the variables of branch, education level. Another result of the study is that primary and secondary school teachers have a high level of commitment to the curriculum. While there is no significant in the level of commitment of the teachers to the curriculum according to the variables of gender, branch; a statistically significant difference was observed according to the variables of education status. In addition, another data reached is that there is a moderately positive and significant relationship between curriculum literacy proficiency subdimensions and commitment to the curriculum.

Anahtar Kelimeler

• Educational Program
• Curriculum
• Literacy
• Program Literacy
• Commitment to the Curriculum

Kaynakça

1. Akpınar, P. ve Aydın, K. (2007). Eğitimde değişim ve öğretmenlerin değişim algıları. Eğitim ve Bilim 32(144), 71-80.
2. Aslan, S. (2018). Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri. [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
3. Aslan, O. (2019). İlk ve ortaokul yöneticilerinin program okuryazarlığına ilişkin algılarının çeşitli değişkenlere göre analizi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi, Şanlıurfa.
4. Aslan, M. ve Erden, R.Z. (2020). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 17(1): 175-199.
5. Aşçı, M. ve Yıldırım, R. (2020). Öğretim failliği ile öğretim programına bağlılık arasındaki ilişki. Yunus Emre ilçesi örneği. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 16: 6126-6149.
6. Atilla, M.E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretim programındaki yapılandırmacılığa dayalı öğelerin öğretmenler tarafından algılanışı ve uygulanışı. [Yayımlanmamış doktora tezi,]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
7. Aykaç, N. ve Ulubey, Ö. (2012). Öğretmen adaylarının ilköğretim programının uygulanma düzeyine ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi 45(1): 63-82.
8. Bolat, Y. (2017). Eğitim programı okuryazarlığı kavramı ve eğitim programı okuryazarlığı ölçeği. Turkish Studies 12(18): 121-138.

9. Burul, C. (2018). Öğretmenlerin eğitim programı tasarım yaklaşımı tercihlerinin öğretim programına bağlılıklarıyla olan ilişkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
10. Bümen, N.T., Çakar, E. ve Yıldız, D.G. (2014). Türkiye’de öğretim programına bağlılık ve bağlılığı etkileyen etmenler kuram ve uygulamada. Eğitim Bilimleri Dergisi 14(1):203-228.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
12. Can, Ö. (2020). Sınıf öğretmenlerinin eğitim inançlarının ve öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
13. Çetinkaya, S. ve Tabak, S. (2019). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlık yeterlilikleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 38(1): 296-309.
14. Dewey, J. (2013). Deneyim ve eğitim. ODTÜ Yayıncılık.
15. Erdamar, F.S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algıları ve ilkokul yöneticilerinin öğretmenlerin program okuryazarlık becerisine yönelik algılarının ilerlemeci felsefe bağlamında analizi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
16. Erdem, C. ve Eğmir, E. (2018). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlığı düzeyleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20(2): 123-138.
17. Eskiocak, S. (2005). Sınıf öğretmenlerinin öğretimi planlama aşamasında karar verme sürecine etki eden etmenlerin analizi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi.
18. Gülpek, U. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının program okuryazarlık ve beden eğitimi öğretim yeterliliği düzeylerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
19. Gürbüz, Ç. (2020). Müzik öğretmenlerinin müzik dersi öğretim programına bağlılık düzeylerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
20. Han, Ç. (2013). Öğretmenlerin işlevsel paradigmaları ve eğitim reformu. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 3(1): 59-79.
21. Kahramanoğlu, R. (2019). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığına yönelik yeterlik düzeyleri üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 12(65): 827-840.
22. Karadağ Çaydaşi, S. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değer öğretimine ilişkin görüşleri ve öğretim programına bağlılıklarının değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kafkas Üniversitesi.
23. Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
24. Kenan, O. ve Özmen, H. (2010). Bir reform olarak yeni öğretim programları. [Sözlü Sunum]. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Antalya.
25. Keskin, A. (2020). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık düzeylerine yönelik algılarının belirlenmesi. [Yayımlanmış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
26. Kouffman, D., Johnson, S.M., Kardos, S.M., Liu, E. ve Peske, H.G. (2002). Lost at sea: New teachers’ experiences with curriculum and assesment. Teachers College Records 104(2): 273-300.
27. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş. ve Bökeoğlu, Ö.Ç. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem-A Yayıncılık.
28. Mansuroğlu, C. (2019). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlıkları ile yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
29. Marsh, C.J. ve Willis, G. (2007). Curriculum alternative approahes ongoing issues. Pearson, New Jersey.
30. MEB. (2018). Ortaöğretim ders programları. Milli Eğitim Bakanlığı.
31. Özdemir, S.M. (2012). Eğitim programı kavramına ilişkin öğretmen adaylarının metaforik algıları. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi – Journal Of Theoretical Educational Science 5(3): 369-393.
32. Öztürk, İ.H. (2012). Öğretimin planlanmasında öğretmenin rolü ve özerkliği: Ortaöğretim tarih öğretmenlerinin yıllık plan hazırlama ve uygulama örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri 12: 271-299.
33. Senemoğlu, N. (1997). Gelişim öğrenme ve öğretim kuramdan uygulamaya. Spot Matbaacılık.
34. Sanchez, G. ve Valcarcel, M.V. (1999). Science teachers’ views and practices in planning for teaching. Journal of Research in Science Thinking 36(4): 493-513.
35. Superfine, A.C. (2008). Planning for mathematics instruction: A model of experienced teachers’ planning processes in the context of a reform mathematics curriculum. The Mathematics Educator 18(2): 11-22.
36. Sural, S. ve Dedebali, N.C. (2018). A study of curriculum literacy and information literacy levels of teacher candidates in department of social sciences education. European Journal of Educational Research 7(2): 303-317.
37. Tabachnick, B.G. ve Fidell, L.S. (2001). Using multivarite statistics (4th edition). Pearson Education Company.
38. Taşdemir, M. (2006). Sınıf öğretmenlerinin planlama yeterliliklerini algılama düzeyleri (elektronik versiyon). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 3(4): 287-307.
39. Tekbıyık, A. ve Akdeniz, A.R. (2008). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programını kabullenmeye ve uygulamaya yönelik öğretmen görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 2(2): 23-37.
40. Yaşaroğlu, C. ve Manav, F. (2015). Öğretim programına bağlılık ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Interjournal Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi The Journal Of International Education Science 2(4): 247-258.
41. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri 10.baskı. Seçkin Yayıncılık.
42. Yılmaz, G. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, program yönelimleri ve programa bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
43. Yıldız, S. (2019). Öğretmen adaylarının program geliştirmeye ilişkin bilişsel farkındalık algıları ile eğitim programı okuryazarlıkları arasındaki ilişki. Social Science Studies Journal 5(44): 5177-5191.