Derleme

Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği

Cilt: 7 Sayı: 1 5 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği

Öz

Üretim yönetiminde dijitalleşmenin emek süreci üzerindeki etkilerini, emek süreci teorisi çerçevesinde Taylorizm’in kapitalist üretimde kontrolün “sessiz sabiti” olarak sürekliliği üzerinden tartışan bu derleme, dijital teknolojilerin yarattığı dönüşümü verimlilik ve otonomi söylemlerinin ötesinde ele almaktadır. Dijitalleşme çoğu zaman esneklik ve katılımcılığı artıran bir kopuş olarak sunulsa da bu çalışmada dijital teknolojilerin emek sürecinde kontrolü çözmekten ziyade ölçüm, standartlaştırma ve denetim mantığını daha yoğun, daha sürekli ve daha az görünür biçimlerde yeniden örgütlediği ileri sürülmektedir. Dijital Taylorizm kavramı, klasik Taylorizm’in emek üzerindeki denetim ilkelerinin algoritmik yönetim, gerçek zamanlı izleme ve veri temelli karar alma pratikleri aracılığıyla güncellenmiş ve derinleştirilmiş biçimlerini tanımlamak üzere kullanılmaktadır. Bu doğrultuda dijitalleşmenin ölçüm ve izleme kapasitesini nasıl genişlettiği; algoritmik karar alma mekanizmalarının işin örgütlenmesi, performans değerlendirmesi ve davranış yönlendirme üzerindeki etkileri analiz edilmektedir. Ayrıca işin yeniden tasarımı, tasarım-uygulama ayrımı ve kontrol-otonomi gerilimi, dijital üretim rejimleri bağlamında ele alınmakta; platform emeği, lojistik ve eğitim gibi alanlarda görülen standartlaştırma ve sayısallaştırma pratikleri üzerinden süreklilik hattı somutlaştırılmaktadır. Sonuç olarak dijitalleşmenin kontrol-otonomi gerilimini çözmekten ziyade bu gerilimi daha karmaşık, dolaylı ve içselleştirilmiş biçimler altında yeniden ürettiği; esneklik ve teknik yeterlilik söylemlerinin artan ölçüm ve denetim pratiklerini görünmez kılabildiği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altenried, M. (2019). On the last mile: Logistical urbanism and the transformation of labour. Work Organisation, Labour & Globalisation, 13(1), 114-129.
  2. Altenried, M. (2020). The platform as factory: Crowdwork and the hidden labour behind. Capital & Class, 1-14.
  3. Bal, F., & Yılmaz, E. S. (2025). A bibliometric study on digital Taylorism and digital sustainability. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 349-369.
  4. Ball, K. (2010). Workplace surveillance: An overview. Labor History, 51(1), 87-106.
  5. Barker, J. R. (1993). Tightening the iron cage: Concertive control in self-managing teams. Administrative Science Quarterly, 38(3), 408-437.
  6. Beer, D. (2016). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 1-13.
  7. Bostancı, M., & Yılmaz, Ö. (2025). Labour and exploitation processes in artificial intelligence: Example of digital Taylorism in data labelling. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, (15), 24-48.
  8. Braverman, H. (2008). Emek ve tekelci sermaye yirmi birinci yüzyılda çalışmanın değersizleşmesi. İstanbul: Kalkedon Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

5 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

8 Şubat 2026

Kabul Tarihi

4 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dereli, S. (2026). Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1). https://doi.org/10.59113/niibfd.1884344
AMA
1.Dereli S. Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği. NİİBFD. 2026;7(1). doi:10.59113/niibfd.1884344
Chicago
Dereli, Sercan. 2026. “Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 (1). https://doi.org/10.59113/niibfd.1884344.
EndNote
Dereli S (01 Mayıs 2026) Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 1
IEEE
[1]S. Dereli, “Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği”, NİİBFD, c. 7, sy 1, May. 2026, doi: 10.59113/niibfd.1884344.
ISNAD
Dereli, Sercan. “Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7/1 (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.59113/niibfd.1884344.
JAMA
1.Dereli S. Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği. NİİBFD. 2026;7. doi:10.59113/niibfd.1884344.
MLA
Dereli, Sercan. “Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 1, Mayıs 2026, doi:10.59113/niibfd.1884344.
Vancouver
1.Sercan Dereli. Dijital Taylorizm: Kapitalizmin Sessiz Sabiti Olarak Kontrolün Sürekliliği. NİİBFD. 01 Mayıs 2026;7(1). doi:10.59113/niibfd.1884344
Şablon için tıklayınız..