-

Abstract

In the present study, the purpose was to investigate the preservice science and classroom teachers’ critical thinking tendencies in relation to the type of program they are attending, grade level, whether they are attending day time or evening classes, gender, high school graduated and education levels of father and mother. The sampling of the study designed in the survey model composed of 421 first- and fourth-year pre-service teachers from Secondary Science Education and Primary Education departments of the Education Faculty at Muğla Sıtkı Koçman University in 2011-2012 academic years. In the analysis of the data, frequencies, percentages, independent samples t test and one-way variance analysis (ANOVA) were used. At the end of the study, it was concluded that in general critical thinking tendencies of the pre-service teachers are low

Keywords

• Critical Thinking Tendency, Variance Analysis

ÖĞRETMEN ADAYLARININ ELEŞTİREL DÜŞÜNME EĞİLİMLERİ

Öz

Bu araştırmada Fen ve Sınıf öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerinin program türü, sınıf düzeyi, öğretim türü, cinsiyet, mezun olunan lise türü ve anne/baba eğitim düzeyi açısından araştırılması amaçlanmıştır. Tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemini, 2011-2012 öğretim yılında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi ve Sınıf Öğretmenliği programlarının 1. ve 4. sınıflarında öğrenim gören toplam 421 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin analizinde frekans ve yüzde dağılımı, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerinin genel olarak düşük olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel Düşünme Eğilimi; Varyans Analizi; Fen Bilgisi Öğretmen Adayı; Sınıf Öğretmen Adayı; Kaliforniya Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği

Kaynakça

1. Akar, C., (2007). İlköğretim Öğrencilerinde Eleştirel Düşünme Becerileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
2. Akar, Ü., (2007). Öğretmen Adaylarının Bilimsel Süreç Becerileri ve Eleştirel Düşünme Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Alper, A., (2010). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri. Eğitim ve Bilim, 35(158), 14-27.
4. Ay, Ş., Padem, S. ve Eriş, H.M., (2010). Teknik Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Öğrenme Stilleri. 1. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi. Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi, Bildiri Özetleri, 13-15 Mayıs, 268-269.
5. Chaffee, J., (1994). Thinking Critically. Houghton Mifflin. Boston.
6. Corvi, R., (1997). An Introduction to the Thought of Karl Popper. Routledge. London.
7. Çekiç, S., (2007). Matematik Öğretmenliği Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Gücü Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Çekin, A., (2013). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Becerilerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1, 25-46.

9. Çetin, A., (2008). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Eleştirel Düşünme Gücü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Çubukçu, Z., (2006). Critical Thinking Dispositions of the Turkish Teacher Candidates. The Turkish Online Journal of Educational Technology. October, 5(4), 22-35. http://www.tojet.net/articles/544.htm, 2013.
11. Demir Dikmen, Y. ve Yıldırım Usta, Y., (2013). Hemşirelikte Eleştirel Düşünme. S.D.Ü Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 31-38.
12. Demir, M.K., (2006). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Öğrenme Stilleri ve Sosyal Bilgiler Öğretimi. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), 23, 28-37.
13. Demir, M.K., Tutkun T., Şahin Ç. ve Genç S.Z., (2014). Sosyal Bilgiler Etkinliklerinin Eleştirel Düşünmeye Uygunluğu. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 217-229.
14. Deniz, E. ve Kaptan, F. (2011). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Beceri Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Çağdaş Eğitim Dergisi, 389, 23-32.
15. Dil, S. ve Öz, F., (2005). Hemşirelik Yüksekokulu ve Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerilerini Etkileyen Faktörler. Zonguldak Sağlık Yüksekokulu Dergisi, 1(1), 12-26.
16. Doğanay, A., (2000). Yaratıcı Öğrenme. Ankara Eğitim-Sen Yayınları. 172.
17. Ekinci, Ö., (2009). Öğretmen Adaylarının Empatik ve Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
18. Emir, S., (2012). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 34-57.
19. Ennis, R., (1985). Goals for Critical Thinking Curriculum. A. Costa (Ed.), Developing Minds (S. 54-57). Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
20. Facione, P.A. ve Facione, N., (1992). The California Critical Thinking Dispositions Inventory (CCTDI); and CCTDI Test Manual, Millbrae, CA: California Academic Pres, Erişim Tarihi: 15.11.2013, http://www.insightassessment.com/9test-cctdi.html.
21. Facione, P.A., Facione, N.C. ve Giancarlo C.A.F., (2000). The Disposition Toward Critical Thinking: Its Character, Measurement, and Relationship to Critical Thinking Skill. Informal Logic, 20(1), 61-84.
22. Facione, P.A., Facione, N.C. ve Giancarlo, C.A.F., (1998). The California Critical Thinking Disposition Inventory. California Academic Press: California.
23. Genç, S.Z., (2008). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 8(1), 89-116.
24. Gülveren, H., (2007). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerileri ve Bu Becerileri Etkileyen Eleştirel Düşünme Faktörleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
25. Hamurcu, H., Günay, Y. ve Akamca, G.Ö., (2005). Fen Bilgisi Ve Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimi Profilleri. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 20, 147-157.
26. Kanbay, Y., Işık E., Aslan, Ö. ve Özdemir, H., (2012). Akademik Personelde Eleştirel Düşünme Eğiliminin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 189-201.
27. Karasar, N., (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara Nobel Yayın Dağıtım.
28. Kartal, T., (2012). İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 13(2), 279-297.
29. Korkmaz, Ö., (2009). Eğitim Fakültelerinin Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Eğilim ve Düzeylerine Etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(4), 879-902.
30. Kökdemir, D., (2003). Belirsizlik Durumlarında Karar Verme Ve Problem Çözme. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
31. Kürüm, D., (2002). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Gücü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
32. MEB, (2005). İlköğretim Fen ve Teknoloji Dersi (4 ve 5. Sınıflar için) Öğretim Programı. (http://egitim.erciyes.edu.tr) adresinden 02 Aralık 2013 tarihinde indirilmiştir.
33. Özdemir, M., (2005). Üniversite Öğrencilerinden Eleştirel Düşünme Becerisinin Çeşitli Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(3), 297-314. www.tebd.gazi.edu.tr
34. Özden, Y., (2005). Öğrenme ve Öğretme. Ankara Pegem Yayıncılık.
35. Paul, R. ve Elder, L., (2001). Critical Thinking: Tools for Taking Charge of Your Lerning and Your Life. Upper Saddle River, Nj: Prentice Hall.
36. Şen, Ü., (2009). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Eleştirel Düşünme Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi. Journal World Of Turks, 1(2), 69-89.
37. Turan, S., Aydın, H. ve Uğulu, İ., (2013). Eleştirel Düşünme Becerilerini Temel Alan Biyoloji Eğitiminin Ortaöğretim Öğrencilerinin Ekolojik Etik Yaklaşımlarına ve Eleştirel Düşünme Eğilimlerine Etkisi. NWSA-Education Sciences, 1C0584, 8(2), 232-244.
38. Tümkaya, S. ve Aybek, B., (2008). Üniversite Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Sosyo-Demografik Özellikleri Açısından İncelenmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 387-402.
39. Yetim, A. ve Göktaş, Z., (2000). Öğretmenin Mesleki ve Kişisel Nitelikleri. 10-12 Mayıs Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 2.Ulusal Öğretmen Yetiştirme Sempozyumu Bildirileri, 569-573.
40. Yıldırım, A.Ç., (2005). Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak: Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
41. Yücel, M. S., (2013). Almanca ve İngilizce Yabancı Dil Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 377-393.
42. Zayif, K., (2008). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.