Ölüm korkusu ve ölüm korkusuyla baş etme üzerine bir değerlendirme

Öz

Bu derleme çalışması ölüm karşısında sergilenen tutumlar, ölüm korkusu/anksiyetesi ve ölüm korkusuyla baş etmeye odaklanmıştır. Bu kapsamda öncelikle ölüme yüklenen anlamlar ve insanların ölümsüzlük çaba ve arayışları üzerinde durulmuştur. Ölüm korkusunu sağlam bir zeminde tartışabilmek için insanlığın ölüme çare arayışları detaylıca irdelenmiş ve ilgili bilgiler aktarılmıştır. Tartışma ölüm korkusu/anksiyetesi ekseninde sürdürülerek ölüm korkusunun kökenlerine inilmeye çalışılmıştır. Ardından ölüm kurkusuyla baş etmek için bilim insanlarının, düşünür ve psikoterapistlerin görüşleri aktarılarak ölüm korkusu aydınlatılmaya çalışılmış ve baş etme yollarına odaklanılmıştır. insanın anlam arayışını ön plana çıkaran logoterapi yaklaşımının ölüm korkusuyla baş etmedeki rolüne değinilerek çalışma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ölüm
• Ölüm anksiyetesi/korkusu
• Baş etme
• Logoterapi.

An evaulation on fear of death and coping with fear of death

Öz

This review study focuses on attitudes towards death, fear/anxiety of death and coping with the fear of death. In this context, the focus is primarily on the meanings attributed to death and people's efforts and searches for immortality. In order to discuss the fear of death on a solid basis, humanity's search for a cure for death has been examined in detail and relevant information has been provided. Then, the discussion was continued on the axis of fear/anxiety of death and an attempt was made to delve into the roots of the fear of death. Then, in order to cope with the fear of death, the views of scientists, philosophers and psychotherapists were conveyed, and the fear of death was tried to be clarified and ways of coping were focused on. The study was completed by touching on the role of the logotherapy approach, which highlights the human search for meaning, in coping with the fear of death.

Anahtar Kelimeler

• Death
• Death anxiety/fear
• Coping
• Logotherapy.

Kaynakça

1. Ameisen, J. C. (2003). La sculpture du vivant: le suicide cellulaire ou la mort créatrice. Seuil.
2. Aries, P. (1991). Batılının ölüm karşısında tavırları. Gece Kitapları.
3. Aurelius, M. (2004). Düşünceler. YKY yayınları.
4. Aurelius, M. (2015). Kendime düşünceler. Oda Yayınları.
5. Bauman, Z. (2018). Ölümlülük, ölümsüzlük ve diğer hayat stratejileri (3nd ed.). Ayrıntı Yayınları.
6. Brown, G. U. Y. (2008). The Living end: The new sciences of death, ageing and ımmortality (1st ed.). Macmillanscience.
7. Cannon, D. (2020). Ölümün ötesi: Tüm ayrıntılarıyla ölümden sonraki yaşam (7th ed.). Akaşa Yayıncılık.
8. Castells, M. (2010). The rise of the network society. Wiley-Blackwell.

9. Cicero, M. T. (2019). Ölüme övgü (3rd ed.). Sel Yayıncılık.
10. Cioran, E. M. (2000). Çürümenin kitabı. Metis Yayınları.
11. Çelik, G. (2017). Logoterapi: Temel bileşenleri ve terapi teknikleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2(70), 70–97. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/514793
12. Çağrı-Mutlu, E. (2018). Epictetus on death. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(4), 1262–1269. https://doi.org/10.21547/jss.455163
13. Dastur, F. (2019). Ölümle yüzleşmek-felsefi bir soruşturma. Pinhan Yayınları.
14. Durlak, J. A. (1972). Relationship between individual attitudes toward life and death. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 38(3), 463. https://doi.org/10.1037/h0032854
15. Ekşi, F., Okan, N., Kökçam, B. & Ekşi, H. (2019). Yaşamın anlamı ve yaşamın amacı değişkenlerinin ölüm kaygısını yordamaları üzerine bir model denemesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 6(32), 72-84. https://orcid.org/0000-0002-9496-6417
16. Emafti, M. F., Hedayatizadeh-Omran, A., Noroozi, A., Janbabai, G., Tatari, M., & Modanloo, M. (2019). The effect of group logotherapy on spirituality and death anxiety of patients with cancer: an open-label randomized clinical trial. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 13(3), 93572. https://doi.org/10.5812/IJPBS.93572
17. Epictetus. (2008). Discourses and selected writings. Penguin Books.
18. Erdem, M. (2023). Anlam merkezli terapiler. O. Zengin & M. Oral (Ed.), Sosyal hizmet uygulama modelleri: Vaka örnekleriyle içinde (ss. 1-20). Nobel Akademik Yayıncılık.
19. Frankl, V. E. (2016). İnsanın anlam arayışı. Okuyanus Yayınları.
20. Gençtan, E. (2016). İnsan olmak (14th ed.). Metis Yayınları.
21. Geraghty, A. (2014). Death, the last god: A modern book of the dead. John Hunt Publishing.
22. Ghorbanalipur, M., & Esmaeili, A. (2012). Determining the efficacy of logo therapy in death anxiety among the older adults. Counseling Culture and Psycotherapy, 3(9), 53–68. https://doi.org/10.22054/QCCPC.2012.6063
23. Görgülü, Ü.(2022). Teknoloji geliştiren insandan teknolojinin geliştirdiği insana-genetık müdahale ile insan geliştirmeye etik ve fıkhî bakış. Diyanet İlmî Dergi, 58(3), 1095-1124. https://dergipark.org.tr/en/pub/did/issue/72787/1150817
24. Hablemitoğlu, Ş. (2021). Yas uzun bir veda. Doğan Kitap.
25. Heidary, M., Heshmati, R., & Hayes, J. (2023). Effect of group logotherapy on anxiety about death and existential loneliness in patients with advanced cancer: a randomized controlled trial. Cancer Nursing, 46(1), E21–E30. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000001086
26. Herakleitos. (2005). Fragmanlar. Kabalcı Yayınevi.
27. Hopkins, D. R. (2002). The greatest killer: Smallpox in history. University of Chicago Press.
28. Kaya, M. (2007). İslam filozoflarından felsefe metinleri (4th ed.). Klasik Yayınları.
29. Kellehear, A. (2012). Ölümün toplumsal tarihi. Phoenix Yayınevi.
30. Kierkegaard, S. (2000). The essential Kierkegaard: Three discourses on ımagined occasions. E. H. Hong, Howard V. & Hong (ed.). Princeton University Press. https://doi.org/10.5860/choice.38-3266
31. Klarsfeld, A. & Revah, F. (2000). Biologie de la mort. Janvier.
32. Kübler-Ross, E., & Kessler, D. (2000). Life lessons: Two experts on death and dying teach us about the mysteries of life and living. Scribner.
33. Leartios, D. (2004). Ünlü filozofların yaşamları ve öğretileri. Yapı Kredi Yayınları.
34. Levinas, E. (2004). Ölüm ve öteki. Cogito, 40, 157–174. https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/51967385/Eski_Turklerde_olumlibre.pdf?
35. Lucretius. (1974). Evrenin yapısı (1st ed.). Hürriyet Yayınları.
36. Montaigne. (1992). Denemeler. Cem Yayınevi.
37. Montaigne, M. de. (2018). Denemeler (I. Kitap). Say Yayınları. https://doi.org/10.5840/tpm20125622
38. Ökten, K. H. (2016). Ölüm kitabı: Ölüm düşüncesinin temel metinleri (2nd ed.). Agora Kitaplığı.
39. Öztürk, E. (2016). Taziye gelenekleri ve ziyaret fenomeni (Kars Örneği) (1st ed.). Rağbet Yayınları.
40. Sartre, J. P. (2009). Varlık ve hiçlik-Fenomenolojik ontoloji denemesi. İthaki Yayınları.
41. Schopenhauer, A. (2009). İsteme ve tasarım olarak dünya (2nd ed.). Biblos Kitabevi.
42. Schopenhauers, A. (1859). Die welt als wille und vorstellung II. Diogenes Verlag.
43. Seneca, L. A. (1999). Ahlaki mektuplar (Epistulae morales), Kitap I-XX (1-125 Mektup). Türk Tarih Kurumu.
44. Spinoza, B. (2000). The ethics, Part IV, Proof, LXXII. The Pennsylvania State University. https://doi.org/10.2307/j.ctvx8b6j4.5
45. Spellman, W. M. (2017). Ölümüm kısa bir tarihi (1st ed.). Can yayınları.
46. Stearns, P. N. (2007). Revolutions in sorrow. Taylor & Francis Group.
47. Teke, E., Hamarta, E., & Avşaroğlu, S. (2021). Ölüm kaygısı ile yaşamın anlamı ve pozitif şemalar arasındaki ilişkinin incelenmesi. Future Visions Journal, 5, 9-16. DOI: 10.29345/futvis.165
48. Uygur, N. (1993). Yaşama felsefesi. Kabalcı Yayınevi.
49. United Nations Population Division, (2025). Life expectancy, including the UN projections. Erişim tarihi, 05.02.2025, https://ourworldindata.org/grapher/life-expectancy-at-birth-including-the-un-projections?time=earliest..2100
50. Yalom, I. (1999). Varoluşçu psikoterepi. Kabalcı Yayınevi.
51. Yalom, I. (2009). Ölüm korkusunu yenmek (1st ed.). Kabalcı Yayınevi.
52. Yalom, İ. (2017b). Din ve psikiyatri (1st ed.). Pegasus Yayınları.
53. Yalom, I. D. (2017a). Güneşe bakmak ölümle yüzleşmek. Pegasus Yayınları.
54. Yalom, İ. D. (2014). Bağışlanan terapi (1st ed.). Kabalcı Yayınevi.
55. Yelboğa, N. (2023). Ölüm, yas ve sosyal hizmet (1st ed.). Nobel Yayıncılık.