Sınıf öğretmeni ve öğretmen adaylarının bilimin doğası görüşleri ile sözde bilim inanışları

Öz

Bu çalışmanın temel amacı hem sınıf öğretmeni adayları hem de sınıf öğretmenlerinin bilimin doğası görüşleri ve sözde bilim inanışlarını incelemektir. Betimsel tarama yöntemi kullanılarak yürütülen bu çalışmaya 136 sınıf öğretmeni adayı ve 172 sınıf öğretmeni katılmıştır. Veriler, "Bilimin Doğası İnanışları Ölçeği" ve "Sözde-Bilim İnanış Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Sonuçlar hem öğretmen adaylarının hem de sınıf öğretmenlerinin bilimin doğası hakkındaki görüşleri ve sözde bilime yönelik inançlarının orta seviyede olduğunu göstermektedir. Katılımcıların Bilimin Doğası İnanış Ölçeği ve alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı fark bulunmuştur ve bu fark, tüm boyutlar ve ölçek genelinde sınıf öğretmeni adaylarının lehinedir. Sözde bilim inanışları açısından ise, bazı boyutlarda gruplar arasında farklılıklar olmasına rağmen, genel olarak ölçekte önemli bir fark bulunmamıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda sınıf öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının bilimin doğası görüşleri ve sözde bilim inanışlarının beklenen düzeye ulaşabilmesi ayrıca bilimin doğası ve sözde-bilim inanışları konusundaki bilgilerini güncel tutmaları için sürekli eğitim ve mesleki gelişim fırsatları sunulmalıdır gibi önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sınıf Öğretmeni
• sınıf öğretmeni adayı
• bilimin doğası
• sözde-bilim inanışı

In-service and pre-service primary teachers’ views on the nature of science and beliefs in pseudoscience

Öz

The main purpose of this study was to examine pre-service and in-service primary teachers’ the nature of science views and pseudoscience beliefs. This study was conducted using the descriptive research method, and 136 pre-service primary teachers and 172 primary teachers participated. The data were collected through the “Nature of Science Beliefs Scale” and the “Pseudoscience Belief Scale”. The results showed that both pre-service and in-service primary teachers’ views about the nature of science and their beliefs in pseudoscience were at the middle level. A significant difference was found between the participants’ scores on the nature of science beliefs scale and its sub-dimensions, and this difference was in favor of the pre-service primary teachers on all dimensions and on the scale in general. With respect to pseudoscience beliefs, although there were differences between the groups in certain dimensions, no significant difference was found on the scale in general. Consistent with the results obtained, such opportunities as continuous education and professional development should be provided for primary teachers and pre-service teachers to reach the expected level of nature of science views and pseudoscience beliefs and to keep their knowledge of them current.

Anahtar Kelimeler

• Primary teacher
• pre-service primary teacher
• nature of science
• pseudoscience belief

Kaynakça

1. Abd-El-Khalick, F. (2012). Examining the sources for our understandings about science: Enduring conflations and critical issues in research on nature of science in science education. International Journal of Science Education, 34(3), 353-374.
2. Abd-El-Khalick, F., Bell, R. L., ve Lederman, N. G. (1998). The nature of science and instructional practice: Making the unnatural natural. Science Education, 82, 417–436.
3. Akerson, V., Abd-El-Khalick, F., ve Lederman, N. G. (2000). Influence of a reflective explicit activity-based approach on elementary teachers’ conceptions of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 37(4), 295–317.
4. Akgül, A.ve Çevik, O. (2003). İstatistiksel analiz teknikleri. Ankara: Emek Ofset Baskı.
5. Akgün, Z. ve Özenoğlu, H. (2018). Sınıf öğretmenlerinin bilimin doğasına yönelik görüşleri . Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi , 9 (2) , 165-190.
6. Aslan, O., ve Tasar, M. F. (2013). How do science teachers view and teach the nature of science? A classroom investigation. Education and Science, 38(167), 65–80.
7. Aslan, O., Yalçin, N. ve Taşar, M. F. (2009). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin bilimin doğası hakkındaki görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 10(3), 1-8.
8. Ayvacı,H.Ş.ve Bağ,H.(2016).Sınıf öğretmeni adaylarının bilim-sözde bilim ayrımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,5(2),539-566.

9. Bell, R. L. (2009). Teaching the nature of science: Three critical questions. Best Practices in Science Education, 22, 1-6.
10. Bell, R.L., Maeng, J.L., Konold, T., ve Whitworth, B.A. (2015, Nisan). The effect of professional development on elementary teachers’ understanding and implementation of reformsbased science instruction. NARST, Chicago, IL.
11. Büber-Kılınç, A. (2021). Modellemeden fetemm'e: öğretim uygulamalarının fen bilimleri öğretmen adaylarının üst düzey bilimsel düşünme becerilerine ve alternatif yaklaşımlara dayalı bilimin doğası anlayışlarına etkisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
12. Can, B. (2008). İlköğretim öğrencilerinin bilimin doğası ile ilgili anlayışlarını etkileyen faktörler. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
13. Canan L. N.(2019). Ortaokul öğrencilerinin bilim-sözde bilim algılarının kavram karikatürleri aracılığıyla incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
14. Clough, M. P. (2006). Learners’ responses to the demands of conceptual change: Considerations for effective nature of science instruction. Science & Education, 15(5), 463–494
15. Cofré, H., Núñez, P., Santibáñez, D., Pavez, J. M., Valencia, M., ve Vergara, C. (2019). A critical review of students’ and teachers’ understandings of nature of science. Science & Education, 28, 205–248.
16. Çakan-Akkaş, B. N., ve Kabataş Memiş, E. (2022). Sınıf öğretmenlerinin bilimin doğasına yönelik düşüncelerinin incelenmesi. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 5(1), 16-33. https://doi.org/10.47477/ubed.1057996
17. Çetinkaya-Kirman, E. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sözde-bilimsel inanışlarının cinsiyet, sınıf ve öğrenim türüne göre incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
18. Dagher, Z. R. (2020). Balancing the epistemic and social realms of science in promoting NOS for social justice. In H. Yacoubian ve L. Hansson (Eds.), Nature of science for social justice (pp. 41-58). Dordrecht, The Netherlands: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-47260-3_3
19. Dagher, Z. R., & Erduran, S. (2016). Reconceptualising the nature of science: why does it matter? Science &Education, 25(1), 147–164.
20. Doğanay. A., Demircioğlu. T. ve Yeşilpınar. M. (2014). Öğretmen adaylarına yönelik bilimin doğası konulu disiplinler arası öğretim programı geliştirmeye ilişkin bir ihtiyaç analizi çalışması. Turkish Studies, 9 (5).
21. Ecevit, T., Yalaki, Y., ve Kingir, S. (2018). Improving elementary school teacher candidates’ views of nature of science through intensive education. Journal of Education in Science, Environment and Health (JESEH), 4(2), 155-171. DOI:10.21891/jeseh.432524
22. Edgerly, H., Kruse, J., ve Wilcox, J. (2022). Investigating elementary teachers’ views, ımplementation, and longitudinal enactment of nature of science ınstruction. Science & Education, 1-25.
23. Ekiz, D. (2007). Bilimsel araştırma yöntemleri. İstanbul: Lisans Yayınları
24. Erdaş-Kartal,. E., Doğan, N., İrez, S., Çakmakçı, G., ve Yalaki, Y. (2019). Mesleki gelişim programı: öğretmenlerin bilimin doğasını öğrenme ve öğretme inançları. Eğitim ve Bilim, 44(198), 291-307. doi: 10.15390/EB.2019.7690.
25. Erduran, S. (1995). Science or pseudoscience: Does science education demarcate? The case of chemistry and alchemy in teaching. Annual Meeting of the American Educational Research Association. https://eric.ed.gov/?id=ED392645. Accessed 15 Apr 2022.
26. Erduran, S., ve Dagher, Z. R. (2014). Reconceptualizing the nature of science for science education: Scientific knowledge, practices and other family categories. Springer.
27. Field, A. (2000). Discovering statistics using SPSS for Windows. Sage Publications Ltd.
28. Good R. (2012). Why the study of pseudoscience should be included in nature of science studies. In Khine M. (eds). Advances in nature of science research. Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2457-0_5
29. Gül Ş. (2016). Biyoloji, fizik ve kimya öğretmeni adaylarının bilim- sözde bilim ayrımı anlayışları. Kuramsal Eğitim Bilim Dergisi,9(2), 177-197.
30. Herman, B. C., Clough, M. P., ve Olson, J. K. (2013). Teachers’ nature of science implementation practices 2–5 years after having completed an intensive science education program. Science Education, 97(2), 271-309.
31. Hodson, D. (2009). Teaching and learning about science: Language, theories, methods, history, traditions and values. BRILL.
32. Irzık, G. ve Nola, R. (2011). A family resemblance approach to the nature of science for science education. Science & Education, 20(7-8), 591-607.
33. Kallery, M. (2001). Early-years educators‟ attitudes to science and pseudo-science: The case of astronomy and astrology. European Journal of Teacher Education, 24(3), 329–342.
34. Kampourakis, K. (2016). The “general aspects” conceptualization as a pragmatic and effective means to introducing students to nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 53(5), 667-682.
35. Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
36. Khishfe, R. (2013). Transfer of nature of science understandings into similar contexts: Promises and possibilities of an explicit reflective approach. International Journal of Science Education, 35(17), 2928-2953.
37. Kızılcık, H. Ş. (2022). Pseudo-scientific beliefs and knowledge of the nature of science in pre-service teachers. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 8(4), 680-712. https://doi.org/10.46328/ijres.2899
38. Lederman, N. (2007). Nature of science: Past, present, and future. In S. K. Abell & N. Lederman (Eds.), Handbook of research in science education. Mahwah, NJ: Erlbaum.
39. Lederman, N. G. (2004). Syntax of nature of science within inquiry and science instruction. In L. B. Flick & N. G. Lederman (Eds.), Scientific inquiry and nature of science (pp. 301–317). Dordrecht: Kluwer.
40. Lederman, N. G., ve Lederman, J. S. (2019). Teaching and learning of nature of scientific knowledge and scientific inquiry: building capacity through systematic research-based professional development. Journal of Science Teacher Education, 30(7), 737-762.
41. Lindeman, M. (1998). Motivation, cognition and pseudoscience. Scandinavian Journal of Psychology, 39, 257–265.
42. Martin, M. (1971). The use of pseudo-science in science education. Science Education, 55(1), 53-56. https://doi.org/10.1002/sce.3730550110
43. Martin, M. (1994). Pseudoscience, the paranormal, and science education. Science & Education.3(4), 357-371, doi: 10.1007/BF00488452
44. Matthews, M.R. (2012). Changing the focus: From nature of science (NOS) to features of science (FOS). M. Khine, (Ed.) Advances in nature of science research (s. 3–39). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2457-0_1
45. McComas, W. F. (2004). Keys to teaching the nature of science. The Science Teacher, 71(9), 24.
46. McComas, W. F. ve Olson, J. K. (1998). The nature of science in international science education standards documents. In The nature of science in science education (pp. 41-52). Springer, Dordrecht.
47. McComas, W. F., Clough, M.P., ve Almozroa, H. (1998). The role and character of the nature of science in science education. W. F. McComas (Ed.), The nature of science in science education: Rationales and strategies, (s.3–39). Kluwer Academic Publishers.
48. McComas, W.F., Clough, M.P. (2020). Nature of Science in Science Instruction: Meaning, Advocacy, Rationales, and Recommendations. In: McComas, W.F. (eds) Nature of Science in Science Instruction. Science: Philosophy, History and Education. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-57239-6_1
49. Mellado, V. (1997). Preservice teachers’ classroom practice and their conceptions of the nature of science. Science and Education, 6 (4), 331-354.
50. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). İlköğretim kurumları fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
51. Niaz, M. (2009). Critical appraisal of physical science as a human enterprise: Dynamics of scientific progress. Springer: Dordrecht, The Netherlands.
52. Osborne, J., Collins, S., Ratcliffe, M., Millar, R., ve Duschl, R. (2003). What “Ideas-about-Science” should be taught in school science? A Delphi study of the expert community. Journal of Research in Science Education, 40(7), 692–720.
53. Saraç, E. & Capellaro, E. (2015). Sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmen adaylarının bilimin doğasına ilişkin görüşleri. Mediterranean Journal of Humanities, 2, 331-349.
54. Schwartz, R. S., Lederman, N. G., ve Crawford, B. A., (2004). Developing views of nature of science in an authentic context: An explicit approach to bridging the gap between nature of science and scientific inquiry. Science Education, 88(4), 610-645. https://doi.org/10.1002/sce.10128
55. Şahin-Kalyon, D. ve Uzun, E. B. (2022, Kasım, 14-17). Sınıf öğretmenlerinin bilimin doğası ve öğretimine yönelik görüşleri (Bildiri özeti). 20. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
56. Tatar, E. , Karakuyu, Y. ve Tüysüz, C. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğası kavramları: Teori, yasa ve hipotez. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 8 (15) , 363-370.
57. Tavşancıl, E.(2005). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
58. Tutar, H. (2014). Bilim ve sözde-bilim. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
59. Yenice, N. (2019). Bilimin doğasına yönelik görüşler. N. Yenice (Ed.). Bilimin doğası gelişimi ve öğretimi (s. 328-385). Anı Yayıncılık.