Araştırma Makalesi

COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri

Cilt: 22 Sayı: 2 31 Aralık 2021
PDF İndir
TR

COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri

Öz

COVID-19, bireysel ve toplumsal düzeyde tüketim kalıplarından gündelik pratiklere birçok konuda değişim ve dönüşümün yaşandığı, bu değişim ve dönüşümün de özellikle bireyler üzerinde farklı psikolojik yansımaların olduğu, küresel ölçekli bir pandemidir. Öte yandan gündelik hayatın özellikle bireysel ve kamusal alanda alınan ve uyulması gereken tedbirlerle büyük ölçüde değişmesi ve bu konuda da bireylerin iş birliğinin gerekiyor olması zorlayıcı bir etki yaratmaktadır. Tedbirlere uyma davranışının kategorik bağımlı değişken olarak kurgulandığı bu araştırmada, psikolojik reaktans, risk algısı, korku ve kızgınlık değişkenlerinin belirleyiciliği lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Çevrimiçi anket ile toplanan 463 veriden elde edilen bulgular yasaklamalar ve toplumsal düzenlemeler temelindeki psikolojik reaktans, risk algısı ve korkunun tedbirlere yüksek düzeyde uyma davranışı sergilemede belirleyici olduğu ortaya konmuştur. Bu değişkenler referansında mesaj dili yolu ile hedef kitlede tedbirlere uymaya yönelik istenen davranış değişikliğini yaratmaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Reaktans, Risk Algısı, Korku, Kızgınlık, Mesaj dili, Lojistik Regresyon

Kaynakça

  1. Richards, A.S., Bessarabova, E., Banas, J.A. ve Daniel R. Bernard (2020). Reducing psychological reactance to health promotion messages: Comparing preemptive and postscript mitigation strategies. Health Communication, DOI: 10.1080/10410236.2020.1839203
  2. Addo, P.C., Jiaming, F., Kulbo, N.B. ve Li Liangqiang (2020). COVID-19: fear appeal favoring purchase behavior towards personal protective equipment. The Service Industries Journal, 40(7-8), 471-490, DOI: 10.1080/02642069.2020.1751823
  3. Ahorsu, D.K., Imani, V., Lin, CY., Timpka, T., Broström, A., Updegraff, J.A………Pakpour, A.H. (2020). Associations between fear of COVID-19, mental health, and preventive behaviours across pregnant women and husbands: An actor-partner interdependence modelling. International Journal of Mental Health and Addiction. DOI: https://doi.org/10.1007/s11469-020-00340-x
  4. Alrubaiee, G.G., Al-Qalah, T.A.H. ve Al-Aawar, M.S.A. (2020). Knowledge, attitudes, anxiety, and preventive behaviours towards COVID-19 among health care providers in Yemen: an online cross-sectional survey. BMC Public Health 20, 1541. DOI: https://doi.org/10.1186/s12889-020-09644-y
  5. Bentler, P.M. ve Bonnet, D.C. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88 (3), 588-606.
  6. Breakwell, G. M. ve Jaspal, R. (2020). Identity change, uncertainty and mistrust in relation to fear and risk of COVID-19. Journal of Risk Research, DOI: 10.1080/13669877.2020.1864011
  7. Brehm, J. W. (1966) A theory of psychological reactance. New York: Academic Press.
  8. Brehm, J. W. ve Brehm, S.S. (1981) Psychological Reactance: a theory of freedom and control. New York: Academic Press.
  9. Brehm, S. S. ve Brehm, J. W. (2013). Psychological reactance: A theory of freedom and control. Academic Press.
  10. Browne, MW. ve Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. K. A. Bollen, J.S. Long (Ed.). Testing structural equation models içinde (136-162 ss.). Sage; Newbury Park, CA.

Kaynak Göster

APA
Doğan, S. (2021). COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 569-585. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1041326
AMA
1.Doğan S. COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;22(2):569-585. doi:10.17494/ogusbd.1041326
Chicago
Doğan, Semra. 2021. “COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (2): 569-85. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1041326.
EndNote
Doğan S (01 Aralık 2021) COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 2 569–585.
IEEE
[1]S. Doğan, “COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, ss. 569–585, Ara. 2021, doi: 10.17494/ogusbd.1041326.
ISNAD
Doğan, Semra. “COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2 (01 Aralık 2021): 569-585. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1041326.
JAMA
1.Doğan S. COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;22:569–585.
MLA
Doğan, Semra. “COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, Aralık 2021, ss. 569-85, doi:10.17494/ogusbd.1041326.
Vancouver
1.Semra Doğan. COVID-19 Pandemisini Önleyici Tedbirlere Uyma Davranışında Psikolojik Reaktans, Algılanan Risk, Korku ve Kızgınlığın Rolü ve Mesaj Diline İlişkin Bir Öneri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2021;22(2):569-85. doi:10.17494/ogusbd.1041326