Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda Kurumsal Kapasite, Koordinasyon ve Reform Dinamikleri

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 1821 - 1833, 30.12.2025

Recep Fedai

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın aile odaklı sosyal politikalarını, kamu yönetimi perspektifinden; kurumsal kapasite, yerel koordinasyon ve reform süreçleri çerçevesinde değerlendirmektir. Yöntem olarak, Resmî Gazete, bakanlık raporları ve ilgili literatürden elde edilen veriler doküman analizi yöntemiyle incelenmiş; sosyal yardım, çocuk koruma, kadın hakları ve aile bütünlüğüne yönelik politika alanları analiz edilmiştir. Bulgular, 2011 yılındaki kurumsallaşma süreciyle politika alanlarının bütünleştiğini; ancak merkeziyetçi uygulama modeli, yerel düzeyde koordinasyon eksiklikleri, insan kaynağı kapasitesi sorunları ve dijital hizmetlerde mekânsal eşitsizliklerin politika etkinliğini sınırlandırdığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, OECD ve UNDP göstergeleri ışığında, yerel uyarlanabilirliğin artırılması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, dijital kapsayıcılığın sağlanması ve uzun vadeli kalkınma hedefleriyle uyumlu sosyal politika tasarımı için reform önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kamu Yönetimi , Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı , Kurumsal Kapasite , Reform.

Institutional Capacity, Coordination, and Reform Dynamics in the Ministry of Family and Social Services

Öz

This study examines the family-oriented social policies of the Ministry of Family and Social Services in Turkey from a public administration perspective, focusing on institutional capacity, local coordination, and reform processes. Using data from the Official Gazette, institutional reports, and relevant literature, it analyzes policies on social assistance, child protection, women’s rights, and family integrity. The findings reveal that, since the institutionalization process in 2011, policy areas have become more integrated; however, centralization, local coordination deficiencies, human resource limitations, and spatial inequalities in digital services have restricted effectiveness. Based on OECD and UNDP indicators, the study offers reform proposals to enhance local adaptability, strengthen institutional capacity, ensure digital inclusiveness, and align policy design with long-term development goals.

Anahtar Kelimeler

Public Administration , Ministry of Family and Social Policies , Institutional Capacity , Reform

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2016). Kadına yönelik şiddetle mücadele ulusal eylem planı (2016–2020). https://www.aile.gov.tr/media/9323/kadina-yonelik-siddetle-mucadele
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). 2023 sosyal yardım istatistikleri. https://www.aile.gov.tr/istatistikler/2023
• Aydın, S. (2015). Yoksullukla mücadelede sosyal yardım politikaları. Sosyal Yardımlar ve Refah Politikaları Dergisi, 3(2), 19–34.
• Buğra, A., & Keyder, Ç. (2006). The Turkish welfare regime in transformation. Journal of European Social Policy, 16(3), 211–228. https://doi.org/10.1177/0958928706065593
• Christensen, T., & Lægreid, P. (2007). The whole-of-government approach to public sector reform. Public Administration Review, 67(6), 1059–1066. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2007.00797.x
• DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101
• Elveren, A. Y. (2020). The transformation of the Turkish welfare regime: From fragmented corporatism to neo-liberalism. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 121–146.
• Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.
• Fedai, R. (2018). Tarihsel süreç içinde kamu yönetimi disiplininin gelişimi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(5), 119–133.
• Fedai, R. (2019). Sağlıkta dönüşüm programının öncesi: Türkiye’de sağlık hizmetlerinin gelişimi (1923–2003). Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 2010–2032.
• Fedai, R. (2022). Sosyal devletten neo-liberal devlete: Devlet tartışmaları. İçinde M. Öksüz (Ed.), Güncel maliye çalışmaları: Teori ve uygulama (ss. 103–136). Ekin Yayınevi.
• Fedai, R., & Aydın, G. (2020). Yerel yönetimlerde reform: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve merkez-yerel ilişkilerinin seyri. Lapseki Meslek Yüksekokulu Uygulamalı Araştırmalar Dergisi, 1(1), 118–132.
• Gürses, D. (2017). Türkiye’de sosyal yardım rejimi ve yoksullukla mücadele. Mülkiye Dergisi, 41(2), 89–112.
• Kantarcıoğlu, M. Ç., & Fedai, R. (2020). Amerikan yönetim düşüncesinin doğuşu: 1873 krizi çerçevesinde Wilson ve Taylor üzerine bir değerlendirme. Alternatif Politika, 12(3), 644–672.
• Kayar, A. (2021). Kadın danışma merkezlerinin kadınların güçlenmesine etkisi: Türkiye örneği. Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(1), 45–62.
• OECD. (2023). Government at a glance 2023. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/1c258f55-en
• Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). Social expenditure database (SOCX). https://doi.org/10.1787/8b5d3e14-en
• Özbek, N. (2019). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sosyal devlet: Hayırseverlikten sosyal hizmetlere. Tarih ve Toplum Dergisi, 15(3), 45–68.
• Özbesler, C. (2018a). Türkiye’de sosyal hizmetler ve çocuk koruma politikaları. Sosyal Hizmetler Dergisi, 12(3), 45–62.
• Özbesler, C. (2018b). Türkiye’de çocuk koruma sistemi: Mevcut durum ve sorunlar. Çocuk ve Medeniyet Dergisi, 3(6), 11–34.
• Pekdemir, S., & Yıldız, Ö. (2022a). Türkiye’de sosyal yardım sisteminin dönüşümü: Kısa vadeli desteklerden yapısal yoksullukla mücadeleye geçiş ihtiyacı. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(1), 127–150.
• Pekdemir, N., & Yıldız, O. (2022b). Yoksullukla mücadele ve sosyal yardımlar. Sosyal Yardımlar ve Refah Politikaları Dergisi, 10(1), 29–46.
• Peters, B. G. (2000). Institutional theory in political science: The new institutionalism (2nd ed.). Continuum.
• Pollitt, C., & Bouckaert, G. (2017). Public management reform: A comparative analysis – Into the age of austerity (4th ed.). Oxford University Press.
• Resmî Gazete. (2011). 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/06/20110608-1.htm
• Resmî Gazete. (2021). 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210414-1.htm
• Toksöz, G. (2016). Kadın’dan aileye geçiş: AKP döneminin istihdam politikalarının toplumsal cinsiyet açısından analizi. İçinde VIII. Sosyal İnsan Hakları Ulusal Sempozyumu Bildirileri (ss. 111–121).
• TÜİK. (2022). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması 2022. https://www.tuik.gov.tr/istatistikler/hanehalki-bilisim
• TÜİK. (2023). İşgücü istatistikleri 2022. https://www.tuik.gov.tr/istatistikler/isgucu
• UNDP. (2022). Human development report 2021/2022: Uncertain times, unsettled lives: Shaping our future in a transforming world. https://hdr.undp.org
• UNDP. (2023). Human development report 2023/24: Breaking the gridlock – Reimagining cooperation in a polarized world. United Nations Development Programme. https://hdr.undp.org