Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri

Nazlı Gamze Özel; Mert İnal; Sima Nart

doi:10.17494/ogusbd.1040426

TR

Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri

Öz

Bu çalışmanın amacı, COVID-19 pandemi sürecinin tüketicilerin sosyal sorumlu tüketim davranışına yönelik algılamalarına etkilerini incelemektir. Sosyal sorumlu tüketim davranışı; tüketicilerin satın alma kararlarında ve tüketim davranışlarında kişisel ihtiyaçlarını tatmin etme amacının yanında sosyal amaçları da dikkate almalarını ifade eder. Sosyal sorumlu tüketim doğal kaynakların sürdürülebilirlik ölçütleri kapsamında kullanılmasını temel alan ve çevreye verilen zararı en aza indiren yöntemleri arayan tüketim şeklidir. Araştırma amacı kapsamında yürütülen literatür incelemesi sonucunda bir araştırma modeli kurgulanmıştır. Araştırma modelinde bulunan ilişkileri test etmek üzere yapısal denklem modellemesi uygulanmıştır. Analizler için ihtiyaç duyulan veriler 385 tüketicinin katılımı ile online anket aracılığı ile toplanmıştır. Araştırma bulguları sürdürülebilirlik odaklı değerler ve tüketim kalıplarına yönelik risk algısının sosyal sorumlu tüketime yönelik tutum ve davranışları olumlu yönde etkilediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, Sosyal Sorumlu Tüketim, Sürdürülebilirlik

Kaynakça

Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58.
Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58.
Ajzen, I. and Fishbein, M. (2000). Attitudes and the attitude-behavior relation: reasoned and automatic processes. European Review of Social Psychology, 11(1), 1-33.
Akenji, L., Bengtsson, M. Briggs, E., Chiu, A., Daconto, G., Fadeeva, Z., Fotiou, S., Gandhi, R., Mathews, C., Metternicht, G., Mohanty, B., Salem, J., Sang-Arun, J., Srisakulchairak, T., Schandl, H. and Tabucanon, M. (2015).
Sustainable consumption and production (Global edition) a handbook for policymakers, UNEP, United Nations Environment Programme.
Anderson Jr, W. T. and Cunningham, W. H. (1972). The socially conscious consumer. Journal of Marketing, 36(3), 23-31.
Arora, N. K. and Mishra, J. (2020). Covid-19 and importance of environmental sustainability. Environmental Sustainability, 3, 117-119.
Auger, P. and Devinney, T. M. (2007). Do what consumers say matter? The misalignment of preferences with unconstrained ethical intentions. Journal of Business Ethics, 76(4), 361-383.
Ay, U. (2017). Çevreci tüketim davranışlarının değer-inanç-norm kuramı temelinde incelenmesi. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-33.
Bauer, R. A. (1960). Consumer behavior as risk taking. in: Hancock, R.S., Ed., Dynamic Marketing for a Changing World, Proceedings of the 43rd. Conference of the American Marketing Association, 389-398.

Berné-Manero, C., Pedraja-Iglesias, M. and Ramo-Sáez, P. (2014). A measurement model for the socially responsible consumer. International Review on Public and Nonprofit Marketing, 11(1), 31-46.
Buerke, A., Straatmann, T., Lin-Hi, N. and Müller, K. (2017). Consumer awareness and sustainability-focused value orientation as motivating factors of responsible consumer behavior. Review of Managerial Science, 11(4), 959-991.
Buğday, E. B. (2015). Bilinçli tüketici ölçeği geliştirme çalışması. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Buğday, E. B. (2015). Bilinçli tüketici ölçeği geliştirme çalışması. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Chan, R. Y. (2001). Determinants of chinese consumers' green purchase behavior. Psychology & Marketing, 18(4), 389-413.
Chan, R. Y. (2001). Determinants of chinese consumers' green purchase behavior. Psychology & Marketing, 18(4), 389-413.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral Sciences (2nd edition), Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, New York.
Cohen, M. J. (2020). Does the covid-19 outbreak mark the onset of a sustainable consumption transition? Sustainability: Science, Practice, and Policy 16 (1), 1-3.
Coşkun, R., Altunışık, R. ve Yıldırım, E. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı. Sakarya Yayıncılık, Dokuzuncu Baskı, Sakarya.
Çifci, S. ve Koçak, A. (2008). Sosyal sorumlu tüketim anlayışının boyutları ve ölçümüne ilişkin Ankara Üniversitesi öğrencilerine yönelik bir araştırma. 13. Ulusal Pazarlama Kongresi, 25-29 Ekim, Nevşehir, 132-141.
Davis, K. (1975). Five propositions for social responsibility. Business Horizons, 18(3), 19-24.
Davis, K. (1975). Five propositions for social responsibility. Business Horizons, 18(3), 19-24.
Demir, M. Ö. (2011). Risk algısının marka sadakatine etkisi: cep telefonları kategorisinde bir uygulama. Ege Akademik Bakış, 11 (2), 267- 276.
Erel, Cem. (2008). İnternetten alışverişlerde algılanan risk üzerine bir uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Pazarlama Bilim Dalı, Ankara.
Erel, Cem. (2008). İnternetten alışverişlerde algılanan risk üzerine bir uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Pazarlama Bilim Dalı, Ankara.
Fornell, C. and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18 (1), 39-50.
Frederick, E. and Webster, Jr. (1975). Determining the characteristics of the socially conscious consumer. Journal of Consumer Research, 2(3), 188-196.
Gonzalez, C., Korchia, M., Menuet, L. and Urbain, C. (2009). How do socially responsible consumers consider consumption? An Approach With The Free Associations Method, Recherche et Applications en Marketing (English Edition), 24(3), 25-41.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M. and Sarstedt, M. (2016). A primer on partial least square structural equations modeling (PLS-SEM) (2nd edition), Sage Publications.
He, H. and Harris, L. (2020). The impact of covid-19 pandemic on corporate social responsibility and marketing philosophy. Journal of Business Research, 116(2020), 176-182.
Henseler, J., Ringle, C. M. and Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discirimant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115-135. Hines, J. M., Hungerford, H. R. and Tomera, A. N. (1987). Analysis and synthesis of research on responsible environmental behavior: A meta-analysis. The Journal of Environmental Education, 18(2), 1-8.
Iftekhar, H., Ayub, A., Razzaq, A. and Aslam, M. S. (2013), Detrimental effects of marketing practices on consumers’ buying behaviors. Business Management Dynamics, 2(10), 1-5.
IMF (2020). The great lockdown: Worst economic downturn since the great depression https://www.imf.org/en/News/Articles/2020/03/23/pr2098-imf-managing-director-statement-following-a-g20-ministerial-call-on-the-coronavirus-emergency Erişim Tarihi: 27.02.2021.
Jacoby, J. and Kaplan, L. B. (1972). The components of perceived risk. Proceedings of the Third Annual Conference of the Association for Consumer Research, Chicago, IL, 382-393.
Jribi, S., Ismail, H. B., Doggui, D. and Debbabi, H. (2020). COVID-19 virus outbreak lockdown: What impacts on household food wastage?. Environment, Development and Sustainability, 22(5), 3939-3955.
Karalar, R. ve Kiracı, H. (2010). Bireysel değerlerin sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik öğretmenler üzerinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 2(2), 79–106.
Karalar, R. ve Kiracı, H. (2010). Bireysel değerlerin sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik öğretmenler üzerinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 2(2), 79–106.
Keegan, W. J. (1995). Marketing. Prenctince Hall: Englewood Cliffs.
Leigh, J. H., Murphy, P. E. and Enis, B. N. (1988). A new approach to measuring socially responsible consumption tendencies. Journal of Macromarketing, 8(1), 5-21.
Liu, Z., Ciais, P., Deng, Z., Lei, R., Davis, S. J., Feng, S., Zheng, B., Cui, D., Dou, X., Zhu, B., Guo, R., Ke, P., Sun, T., Lu, C., He, P., Wang, Y., Yue, X., Wang, Y., Lei, Y., Zhou, H., Cai, Z., Wu, Y., Guo, R., Han, T., Xue, J., Boucher, O.,
Boucher, E., Chevallier, F., Tanaka, K., Wei, Y., Zhong, H., Kang, C., Zhang, N., Chen, B., Xi, F., Liu, M., Bréon, F. M., Lu, Y., Zhang, Q., Guan, D., Gong, P., Kammen, D. M., He, K. and Schellnhuber H. J. (2020). Near-real-time monitoring of global co2 emissions reveals the effects of the Covid-19 pandemic. Nature Communications, 11(1), 1-12.
Manzano, N. L., Rivas, L. and Bonilla, G. (2012). Explanatory models of change of consumer behavior applied to social marketing. Scientific Research, 4, 246-255.
McCarty, J. A. and Shrum L. J. (1993). A structural equation analysis of the relationships of personal values, attitudes and beliefs about recycling, and the recycling of solid waste products. Advances in Consumer Research, 20: 641-646.
Mohr L. A, Webb D. J. and Harris K. E. (2001). Do consumers expect companies to be socially responsible? The impact of corporate social responsibility on buying behavior. Journal of Consumer Affairs, 35(1), 45–72.
Mouwen, J. C. and Minor, M. (1998). Consumer behavior (5th Edition). Prentice Hall: Englewood Cliffs, NJ, USA.
Newhouse, N. (1990). Implications of attitude and behavior research for environmental conservation. The Journal of Environmental Education, 22(1), 26-32.
Newhouse, N. (1990). Implications of attitude and behavior research for environmental conservation. The Journal of Environmental Education, 22(1), 26-32.
Orcutt, M., Patel, P., Burns, R., Hiam, L., Aldridge, R., Devakumar, D., Kumar, B., Spiegel, P. and Abubakar, I. (2020). Global call to action for inclusion of migrants and refugees in the COVID-19 response. Lancet 395 (10235), 9-15.
Paswan, A., Guzmán, F. and Lewin, J. (2017), Attitudinal determinants of environmentally sustainable behavior. Journal of Consumer Marketing, 34(5), 414-426.
Paswan, A., Guzmán, F. and Lewin, J. (2017), Attitudinal determinants of environmentally sustainable behavior. Journal of Consumer Marketing, 34(5), 414-426.
Pedersen, E. R, and Neergaard, P. (2006). Caveat emptor—let the buyer beware! environmental labelling and the limitations of ‘green’ consumerism. Business Strategy and the Environment, 15,(1) 15–29.
Pepper, M., Jackson, T. and Uzzell, D. (2009). An examination of the values that motivate socially conscious and frugal consumer behaviours. International Journal of Consumer Studies, 33(2), 126-136.
Pollet, M. (2020). Today is earth overshoot day, here's what it means. https://www.euronews.com/2020/08/22/explainer-today-is-earth-overshoot-day-here-s-what-it-means Erişim Tarihi:31.03.2021.
Prendergast, G. P. and Tsang, A. S. (2019). Explaining socially responsible consumption. Journal of Consumer Marketing. 36(1), 146–154.
Roberts, J. A. (1995). Profiling levels of socially responsible consumer behavior: a cluster analytic approach and ıts ımplications for marketing. Journal of Marketing Theory and practice, 3(4), 97-117.
Roberts, J. A. (1995). Profiling levels of socially responsible consumer behavior: a cluster analytic approach and ıts ımplications for marketing. Journal of Marketing Theory and practice, 3(4), 97-117.
Roux C. and Jacques N. (2009). Conscious consumption and its components: An exploratory study. McGill, A. N. & Shavitt, S. (Ed.), Association for Consumer Research, 903-904.
Sarkis, J., Cohen, M. J., Dewick, P. and Schröder, P. (2020). A brave new world: Lessons from the covid-19 pandemic for transitioning to sustainable supply and production. Resources, Conservation & Recycling, 159(2020), 1-4.
Schwartz, S. H. and Bilsky, W. (1987). Toward a universal psychological structure of human values. Journal Of Personality And Social Psychology, 53(3), 550-562.
Seyfang, G. (2005). Shopping for sustainability: Can sustainable consumption promote ecological citizenship?. Environmental Politics, 14(2), 290-306.
Shalal, A. and Nebehay, S. (2020). Global downturn due to coronavirus 'way worse' than global financial crisis –IMF. https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-imf-idUSL1N2BR1RW Erişim Tarihi:27.02.2021.
Shamdasani, P., Chon-Lin, G. O. and Richmond, D. (1993). Exploring green consumers in an oriental culture: role of personal and marketing mix factors. Advances in Consumer Research, 20, 488-493.
Sharma, R. (2021) Reinventing the universal structure of human values: Development of a new holistic values scale to measure Indian values. Journal of Human Values, 27(2), 175-196.
Sharma, R. and Jha, M. (2017). Values influencing sustainable consumption behaviour: Exploring the contextual relationship. Journal of Business Research, 76, 77-88.
Sheth, J. (2020). Impact of covid-19 on consumer behavior: Will the old habits return or die?. journal Of Business Research, 117, 280-283.
Sheth, J. (2020). Impact of covid-19 on consumer behavior: Will the old habits return or die?. journal Of Business Research, 117, 280-283.
Shrum, L. J., McCarty, J. A. and Lowrey, T. M. (1995). Buyer characteristics of the green consumer and their ımplications for advertising strategy, Journal of Advertising, 24(2), 71-82.
Stern, P. C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56 (3), 407-424.
Stern, P. C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56 (3), 407-424.
Şener, A. ve Hazer, O. (2008). Values and sustainable consumption behavior of women: a Turkish sample. Sustainable Development, 16(5), 291-300.
Tanner, C. and Wölfing Kast, S. (2003). Promoting sustainable consumption: determinants of green purchases by swiss consumers. Psychology & Marketing, 20(10), 883-902.
Thøgersen, J. and O’lander, F. (2002). Human values and the emergence of a sustainable consumption pattern: A panel study. Journal of Economic Psychology 23(5), 605-630.
Verbeke, W. and Viaene, J. (1999). Beliefs, attitude and behaviour towards fresh meat consumption in Belgium: Empirical evidence from a consumer survey. Food Quality and Preference, 10(6), 437-445.
Webb, D. J., Mohr, L. A. and Harris, K. E. (2008). A re-examination of socially responsible consumption and its measurement. Journal of business research, 61(2), 91-98.
World Health Organization (2020). https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020, Erişim Tarihi : 14.12.2020.
World Health Organization (2020). https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020, Erişim Tarihi : 14.12.2020.
World Health Organization (2020). https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200121-sitrep-1-2019-ncov.pdf, Erişim Tarihi : 14.12.2020.
World Health Organization (2020). https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200121-sitrep-1-2019-ncov.pdf, Erişim Tarihi : 14.12.2020.
World Health Organization (2021). WHO Coronavirus (COVID-19) dashboard. https://covid19.who.int/, Erişim Tarihi:20.04.2021.
World Health Organization (2021). WHO Coronavirus (COVID-19) dashboard. https://covid19.who.int/, Erişim Tarihi:20.04.2021.
Yıldız, E. ve Bozoklu, Ç. P.(2019). Bilgi toplama ile reklam şüpheciliği arasındaki ilişki: yetkisiz ikincil bilgi kullanımı ve ürün kalitesinin seri aracılık rolü. Journal of Yaşar University, 14 (Special Issue), 34-45.
Zhu, H. and Deng, F. (2020). How to influence rural tourism intention by risk knowledge during covid-19 containment in China: Mediating role of risk perception and attitude. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(10), 3514.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nazlı Gamze Özel ^*
0000-0001-6252-2857
Türkiye

Mert İnal
0000-0002-2993-2982
Türkiye

Sima Nart
0000-0002-8264-9828
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

26 Nisan 2021

Kabul Tarihi

20 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 22 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1040426

IZ

https://izlik.org/JA24YL49KT

APA

Özel, N. G., İnal, M., & Nart, S. (2021). Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 357-373. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1040426

AMA

1.Özel NG, İnal M, Nart S. Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;22(2):357-373. doi:10.17494/ogusbd.1040426

Chicago

Özel, Nazlı Gamze, Mert İnal, ve Sima Nart. 2021. “Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (2): 357-73. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1040426.

EndNote

Özel NG, İnal M, Nart S (01 Aralık 2021) Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 2 357–373.

IEEE

[1]N. G. Özel, M. İnal, ve S. Nart, “Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, ss. 357–373, Ara. 2021, doi: 10.17494/ogusbd.1040426.

ISNAD

Özel, Nazlı Gamze - İnal, Mert - Nart, Sima. “Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2 (01 Aralık 2021): 357-373. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1040426.

JAMA

1.Özel NG, İnal M, Nart S. Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;22:357–373.

MLA

Özel, Nazlı Gamze, vd. “Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, Aralık 2021, ss. 357-73, doi:10.17494/ogusbd.1040426.

Vancouver

1.Nazlı Gamze Özel, Mert İnal, Sima Nart. Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2021;22(2):357-73. doi:10.17494/ogusbd.1040426

Cited By

Adults' Behaviors in Food Preferences, Perceived Stress Situations, and Influencing Factors During the COVID-19 Pandemic

Karya Journal of Health Science

https://doi.org/10.52831/kjhs.1144740

65 Yaş ve Üzeri Tüketici Kitlesinin COVID-19 Salgınında Değişen Tüketim Alışkanlıkları

Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.31123/akil.1368363

Öz

Covid-19 Pandemi Sürecinin Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Adults' Behaviors in Food Preferences, Perceived Stress Situations, and Influencing Factors During the COVID-19 Pandemic

65 Yaş ve Üzeri Tüketici Kitlesinin COVID-19 Salgınında Değişen Tüketim Alışkanlıkları