Ülke Markalarının Boykot Edilmesinde Politik Faktörlerin Etkisi: Tüketici Etnosentrizminin ve Boykot Başarı Algısının Aracılık Rolü
Öz
Günümüz tüketicileri toplumsal olaylara karşı duyarlılıklarını yalnızca söylem düzeyinde değil, tüketim tercihleri ve satın alma davranışları aracılığıyla da protesto edebilmektedir. Bu bağlamda sahip oldukları ekonomik gücü kullanarak bir işletmeyi ya da belirli bir ülkeye ait markaları boykot etmekte ve böylece pazar temelli bir yaptırım uygulayabilmektedir. Tüketicilerin markaları boykot etme nedenleri sosyal, kültürel, etik, ahlaki, politik, çevresel ve sağlık temelli konular etrafında çeşitlenmektedir. Boykot kararı verilirken özellikle markanın menşei (hangi ülkeye ait olduğu) ve boykotun sonuç üretip üretmeyeceğine dair başarı algısı öne çıkmaktadır. Bu araştırmada politik faktörlerin boykota katılım davranışı üzerindeki etkisi incelenmiş; tüketici etnosentrizmi ile boykot başarı algısının bu ilişkideki aracılık rolleri test edilmiştir. Araştırma amacına uygun olarak Mersin’de ikamet eden 212 tüketiciden yüz yüze anket yöntemiyle veri toplanmış, ölçüm ve yapısal ilişkiler SPSS ve LISREL programlarıyla analiz edilmiştir. Bulgular, politik faktörlerin boykota katılımı anlamlı biçimde artırdığını göstermektedir. Ayrıca tüketici etnosentrizmi ve boykot başarı algısının söz konusu etkide kısmi aracılar olarak devreye girdiği belirlenmiştir. Sonuçlar, boykot davranışının yalnızca politik güdülerle değil, ulusal aidiyet duyguları ve eylemin etkili olacağına yönelik inançla da güçlendiğine işaret etmektedir. Bu bulgular, işletmelerin kriz iletişimi ile menşe ülke algısını yönetmede proaktif ve şeffaf stratejiler geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Boykot Politik Faktörler Tüketici Etnosentrizmi Boykot Başarı Algısı
Etik Beyan
Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulduğunu yazarlar beyan eder. Aksi bir durumun tespiti halinde ÖHÜİİBF Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazar(lar)ına aittir. Bu çalışma Mersin Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’nun 11.06.2024 tarihli 207 sayılı kararıyla uygun bulunmuştur.
Teşekkür
Yayın sürecinde katkısı olan hakemlere ve editör kuruluna teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Açıkgöz, F.Y., Ayhan, A., & Kurtuluş, G. (2021). Türkiye’nin karşılaştığı diplomatik krizler sonucunda yapılan boykot çağrılarının toplumdaki yansımaları. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 285-309.
- Ahdika, A. (2017). Improvement of quality, interest, critical, and analytical thinking ability of students through the application of research based learning (RBL) in introduction to stochastic processes subject. International Electronic Journal of Mathematics Education, 12(2), 167-191. https://doi.org/10.29333/iejme/608
- Akpolat, A. (2017). Tüketici boykotlarına katılım tutumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Aksu, G., Eser, M. T., & Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modeli uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Al Shebil, S., Rasheed, A. A., & Al-Shammari, H. (2011). Coping with boycotts: An analysis and framework. Journal of Management & Organization, 17(3), 383-397. https://doi.org/10.5172/jmo.2011.17.3.383
- Ateş, S. (2020). Politik nedenli tüketici boykotları: Tüketici boykot motivasyonları ve boykot sürecindeki tüketici davranışları üzerine niteliksel bir araştırma. (Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
- Atılgan, K. Ö., & Köken, Y. (2022). Tüketici etnosentrizmi ve tüketici düşmanlığının sosyal medyada boykota etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(1), 292-307.
- Balaban, S., & Yücel, S. (2019). Tüketici boykotu ve tüketicilerin boykot katılımını etkileyen faktörler. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 2(2), 191-212.
- Balıkçıoğlu, B., Koçak, A., & Özer, A. (2007). Şiddet içermeyen bir eylem olarak dolaylı tüketici boykotlarının oluşum süreci ve Türkiye için değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 62(3), 79-100.
- Braunsberger, K., & Buckler, B. (2011). What motivates consumers to participate in boycotts: Lessons from the ongoing Canadian seafood boycott. Journal of Business Research, 64(1), 96-102. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2009.12.008
- Chavis, L., & Leslie, P. (2009). Consumer boycotts: The impact of the Iraq war on French wine sales in the US. QME, 7, 37-67. https://doi.org/10.1007/s11129-008-9043-y
- Chryssochoidis, G., Krystallis, A., & Perreas, P. (2007). Ethnocentric beliefs and country-of-origin (COO) effect. European Journal of Marketing, 41(11/12), 1518-1544. https://doi.org/10.1108/03090560710821288
- Smith, N. C. (1990). Morality and the market: Consumer pressure for corporate accountability. Routladge, London: England.
- Çakır, H. Ö. (2010). Tüketici boykotlarının kriz iletişimi açısından değerlendirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 121-136.
- Dal, A., & Toros, S. (2022). Türkiye’de siyasal tüketiciliği anlamak: Etnosentrizm ve boykot katılımı arasındaki ilişki. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 39, 44-68.
- Friedman, M. (1985). Consumer boycotts in the United States, 1970-1980: Contemporary events in historical perspective. Journal of Consumer Affairs, 19(1), 96-117. https://doi.org/10.1111/j.1745-6606.1985.tb00346.x
- Klein, J. G., Smith, N. C., & John, A. (2004). Why we boycott: Consumer motivations for boycott participation. Journal of Marketing, 68, 92-109. https://doi.org/10.1509/jmkg.68.3.92.34770
- Knudsen, K., Aggarwal, P., & Maamoun, A. (2008). The burden of identity: Responding to product boycotts in the Middle East. Journal of Business & Economics Research, 6(11), 17-26. Erişim adresi:https://scholar.google.com/scholar?hl=tr&as_sdt=0%2C5&q=The+burden+of+identity%3A+Responding+to+product+boycotts+in+the+Middle+East&btnG=
- Luque-Martinez, T., Ibanez-Zapata, J. A., & Barrio-Garcia, S. (2000). Consumer ethnocentrism measurement- An assessment of the reliability and validity of the CETSCALE in Spain. European Journal of Marketing, 34(11/12), 1353-1374. https://doi.org/10.1108/03090560010348498
- Luthy, M. R. (2007). Conducting international consumer ethnocentrism surveys. Journal of International Business Research, 6(2), 33-42. Erişim adresi: https://www.abacademies.org/articles/jibrvol6no22007.pdf
- Moon, B. J., & Jain, S. C. (2002). Consumer processing of foreign advertisements: Roles of country-of-origin perceptions, consumer ethnocentrism, and country attitude. International Business Review, 11(2), 117-138. https://doi.org/10.1016/S0969-5931(01)00052-X
- Öztürk, A., & Nart, S. (2021). Tüketici boykot davranışının belirleyicileri üzerine bir araştırma: Ağızdan ağıza iletişimin aracılık rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(78), 660-687.
- Sen, S., Canlı, Z. G., & Morwitz, V. (2001). Witholding consumption: A social dilemma perspective on consumer boycotts. Journal of Consumer Research, 28, 399-417. https://doi.org/10.1086/323729
- Ülker, Y. (2021). Demografik özellikler bağlamında tüketicilerin marka boykotuna katılma motivasyonları. İNİF E-Dergi, 6(2), 11-30.
The Effect of Political Factors on Boycotting Country-of-Origin Brands: The Mediating Role of Consumer Ethnocentrism and Perceived Boycott Success
Öz
Today’s consumers express their responsiveness to societal events not only through rhetoric but also by leveraging consumption choices and purchasing behavior as a form of protest. By mobilizing their economic power, consumers may boycott a firm or brands associated with a particular country, thereby enacting a market-based sanction. The motivations underlying brand boycotts span social, cultural, ethical, moral, political, environmental, and health-related concerns. In boycott decisions, two considerations are especially salient: the brand’s country of origin and perceived boycott efficacy—that is, whether the boycott is expected to generate tangible outcomes. This study investigates the impact of political factors on boycott participation and tests whether consumer ethnocentrism and perceived boycott success mediate this relationship. Data were collected via face-to-face surveys from 212 consumers residing in Mersin, and both measurement and structural relationships were analyzed using SPSS and LISREL. Results indicate that political factors significantly increase boycott participation. Moreover, consumer ethnocentrism and perceived boycott success operate as partial mediators of this effect. Overall, the findings suggest that boycott participation is driven not only by political motivations but also by national identification and beliefs regarding the effectiveness of collective action. The results imply that firms should adopt proactive and transparent strategies for crisis communication and for managing country-of-origin perceptions.
Anahtar Kelimeler
Boycott Political Factors Consumer Ethnocentrism Perception of Boycott Success
Etik Beyan
The authors declare that ethical rules are followed in all preparation processes of this study. In case of detection of a contrary situation, ÖHÜİİBF Journal does not have any responsibility and all responsibility belongs to the author (s) of the study. This study was approved by the Mersin University Social and Human Sciences Ethics Committee with the decision dated 11.06.2024 and numbered 207.
Teşekkür
We thank the referees and editorial board who contributed to the publishing process.
Kaynakça
- Açıkgöz, F.Y., Ayhan, A., & Kurtuluş, G. (2021). Türkiye’nin karşılaştığı diplomatik krizler sonucunda yapılan boykot çağrılarının toplumdaki yansımaları. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 285-309.
- Ahdika, A. (2017). Improvement of quality, interest, critical, and analytical thinking ability of students through the application of research based learning (RBL) in introduction to stochastic processes subject. International Electronic Journal of Mathematics Education, 12(2), 167-191. https://doi.org/10.29333/iejme/608
- Akpolat, A. (2017). Tüketici boykotlarına katılım tutumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Aksu, G., Eser, M. T., & Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modeli uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Al Shebil, S., Rasheed, A. A., & Al-Shammari, H. (2011). Coping with boycotts: An analysis and framework. Journal of Management & Organization, 17(3), 383-397. https://doi.org/10.5172/jmo.2011.17.3.383
- Ateş, S. (2020). Politik nedenli tüketici boykotları: Tüketici boykot motivasyonları ve boykot sürecindeki tüketici davranışları üzerine niteliksel bir araştırma. (Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
- Atılgan, K. Ö., & Köken, Y. (2022). Tüketici etnosentrizmi ve tüketici düşmanlığının sosyal medyada boykota etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(1), 292-307.
- Balaban, S., & Yücel, S. (2019). Tüketici boykotu ve tüketicilerin boykot katılımını etkileyen faktörler. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 2(2), 191-212.
- Balıkçıoğlu, B., Koçak, A., & Özer, A. (2007). Şiddet içermeyen bir eylem olarak dolaylı tüketici boykotlarının oluşum süreci ve Türkiye için değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 62(3), 79-100.
- Braunsberger, K., & Buckler, B. (2011). What motivates consumers to participate in boycotts: Lessons from the ongoing Canadian seafood boycott. Journal of Business Research, 64(1), 96-102. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2009.12.008
- Chavis, L., & Leslie, P. (2009). Consumer boycotts: The impact of the Iraq war on French wine sales in the US. QME, 7, 37-67. https://doi.org/10.1007/s11129-008-9043-y
- Chryssochoidis, G., Krystallis, A., & Perreas, P. (2007). Ethnocentric beliefs and country-of-origin (COO) effect. European Journal of Marketing, 41(11/12), 1518-1544. https://doi.org/10.1108/03090560710821288
- Smith, N. C. (1990). Morality and the market: Consumer pressure for corporate accountability. Routladge, London: England.
- Çakır, H. Ö. (2010). Tüketici boykotlarının kriz iletişimi açısından değerlendirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 121-136.
- Dal, A., & Toros, S. (2022). Türkiye’de siyasal tüketiciliği anlamak: Etnosentrizm ve boykot katılımı arasındaki ilişki. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 39, 44-68.
- Friedman, M. (1985). Consumer boycotts in the United States, 1970-1980: Contemporary events in historical perspective. Journal of Consumer Affairs, 19(1), 96-117. https://doi.org/10.1111/j.1745-6606.1985.tb00346.x
- Klein, J. G., Smith, N. C., & John, A. (2004). Why we boycott: Consumer motivations for boycott participation. Journal of Marketing, 68, 92-109. https://doi.org/10.1509/jmkg.68.3.92.34770
- Knudsen, K., Aggarwal, P., & Maamoun, A. (2008). The burden of identity: Responding to product boycotts in the Middle East. Journal of Business & Economics Research, 6(11), 17-26. Erişim adresi:https://scholar.google.com/scholar?hl=tr&as_sdt=0%2C5&q=The+burden+of+identity%3A+Responding+to+product+boycotts+in+the+Middle+East&btnG=
- Luque-Martinez, T., Ibanez-Zapata, J. A., & Barrio-Garcia, S. (2000). Consumer ethnocentrism measurement- An assessment of the reliability and validity of the CETSCALE in Spain. European Journal of Marketing, 34(11/12), 1353-1374. https://doi.org/10.1108/03090560010348498
- Luthy, M. R. (2007). Conducting international consumer ethnocentrism surveys. Journal of International Business Research, 6(2), 33-42. Erişim adresi: https://www.abacademies.org/articles/jibrvol6no22007.pdf
- Moon, B. J., & Jain, S. C. (2002). Consumer processing of foreign advertisements: Roles of country-of-origin perceptions, consumer ethnocentrism, and country attitude. International Business Review, 11(2), 117-138. https://doi.org/10.1016/S0969-5931(01)00052-X
- Öztürk, A., & Nart, S. (2021). Tüketici boykot davranışının belirleyicileri üzerine bir araştırma: Ağızdan ağıza iletişimin aracılık rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(78), 660-687.
- Sen, S., Canlı, Z. G., & Morwitz, V. (2001). Witholding consumption: A social dilemma perspective on consumer boycotts. Journal of Consumer Research, 28, 399-417. https://doi.org/10.1086/323729
- Ülker, Y. (2021). Demografik özellikler bağlamında tüketicilerin marka boykotuna katılma motivasyonları. İNİF E-Dergi, 6(2), 11-30.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İşletme |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 27 Aralık 2024 |
| Kabul Tarihi | 25 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 2 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1608251 |
| IZ | https://izlik.org/JA98BK92YP |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 19 |
Amaç ve Kapsam
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) 2008 yılında yayın hayatına başlamış, sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri yayınlayan bir dergidir. Uluslararası bilimsel hakemli olan dergimiz süreli yayın formatında bilimsel çalışmaları yayınlamaktadır. Yayınlanmak üzere gönderilen eserlerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar veya yazarlara aittir. Dergimize gönderilecek eserlerin DergiPark sistemi (https://dergipark.org.tr/ohuiibf) üzerinden gönderilmesi gerekmektedir.
Yazım Kuralları
Gönderilen Makalelerde aşağıdaki yazım kuralları aranır.
Yazım kuralları için 📄 lütfen tıklayınız. Örnek gönderi dosyasına göre çalışmanızı hazırlayabilirsiniz. Örnek dosya için📝 lütfen tıklayınız.
Öncelikle Microsoft Office Word formatında yazılmalı ve kaydedilmelidir. Aksi takdirde makaleler kabul edilmeyecektir.
1. Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır. Bunun için bir copyright dilekçesi yazıp ana metinden ayrı olarak imzalanmış olarak yüklemeniz istenmektedir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce dillerinden herhangi biri ile yazılmış yazılar yayınlanmaktadır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın Etiği
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate ya da Turnitin kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
-Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
- Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları bir sonraki yıl (cilt) için yayın sürecine dahil edilir. Yazarlar, aynı yıl içerisinde ikinci çalışmaları için, kabul edilseler dahi yayımlanma talebinde bulunamazlar.
- Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
-Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
-Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
-Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
-Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
-Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
-Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
-Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Ücret Politikası
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBFD), makale sunumlarını memnuniyetle karşılamakta ve bir yayın ücreti talep etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör
Sekreterya
