Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems

Mert Ersen; Semra Erpolat Taşabat; Kemal Cem Söylemez

doi:10.25287/ohuiibf.1712535

TR EN

Gönüllü Bireysel Emeklilik Sisteminde Şirket Tercihlerini Belirleyen Faktörlerin Ölçümüne Yönelik Bir Ölçek Geliştirme

Öz

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), gelişmiş toplumlar için önemli bir finansal araçtır ve ülkemizde son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler, sistemi yatırımcılar için daha cazip hale getirmiştir. Bu gelişmelerle birlikte, Türkiye’de faaliyet gösteren BES şirketlerinin sayısında belirgin bir artış yaşanmıştır. Yatırımcıların, birçok alternatifin bulunduğu bu şirketler arasından en uygun olanı seçmeleri, kritik bir karar verme süreci oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 25-35 yaş aralığında, üniversite mezunu ve çalışan bireylerin gönüllü BES şirketi tercihlerinde etkili faktörleri belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. 220 katılımcıdan elde edilen verilerin KMO ve Bartlett testleriyle faktör analizine uygun olduğu belirlenmiş, uzman görüşüyle 192 maddelik soru havuzu 109 maddeye düşürülmüştür. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda uygun olmayan maddeler çıkarılarak 31 maddeden oluşan yedi faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler; “Satış Sonrası Hizmetler”, “Profesyonel Fon Yönetimi”, “Şirket İmajı”, “Güven”, “Deneyim”, “Portföy Büyüklüğü” ve “Emeklilik Planları Çeşitliliği” şeklinde adlandırılmıştır. Gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen uyum indeksleri sırasıyla χ2/df= 1,058, CFI=0.998, TLI=0.998, SRMR=0.062 ve RMSEA=0.016 olarak bulunmuştur. Bu değerler, açıklayıcı faktör analizi ile oluşturulan yapının doğrulayıcı faktör analizi ile geçerliğinin sağlandığını göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin genel güvenilirlik katsayısı Cronbach α=0.668 olarak hesaplanmış ve ölçeğin geçerli ve oldukça güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Açıklayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Bireysel Emeklilik Sistemi, Ölçek Geliştirme

Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems

Öz

The Private Pension System (PPS) is an important financial instrument for developed societies and recent legal regulations in Turkey have made the system more attractive for investors. With these developments, there has been a significant increase in the number of PPS companies operating in Turkey. It is a critical decision-making process for investors to choose the most suitable one among the many alternatives. The purpose of this study is to develop a scale to determine the factors influencing the voluntary PPS company preferences of individuals between the ages of 25-35, university graduates and employees. The data obtained from 220 participants were determined to be suitable for factor analysis with KMO and Bartlett tests, and the question pool of 192 items was reduced to 109 items with expert opinion. As a result of the exploratory factor analysis, inappropriate items were removed and a seven-factor structure consisting of 31 items was obtained. These factors are named as “After Sales Services”, “Professional Fund Management”, “Company Image”, “Trust”, ‘Experience’, “Portfolio Size” and “Diversity of Pension Plans”. The fit indices obtained as a result of the confirmatory factor analysis were χ2/df=1.058, CFI=0.998, TLI=0.998, SRMR=0.062 and RMSEA=0.016, respectively. These values show that the validity of the structure created by the exploratory factor analysis was ensured by confirmatory factor analysis. In addition, the overall reliability coefficient of the scale was calculated as Cronbach α=0.668 and it was concluded that the scale was valid and highly reliable.

Anahtar Kelimeler

Exploratory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis, Private Pension System, Scale Development

Kaynakça

Acuner, S. (2018). Bireysel emeklilik aracılığı ve vergi kanunları karşısındaki durumu. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 49–76.
Açıkgöz, Ö., & Bilir, M. K. (2018). Bireysel emeklilik sistemi ve etkili iletişim biçimi olarak reklam. Etkileşim, 2, 174-185.
Akgeyik, T. (2010). Sosyal güvenlikte reform eğilimleri: Geleneksel sistemlerden bireysel emeklilik programlarına dönüşüm. Journal of Social Policy Conferences, 51, 47-99.
Akgün, M. K., & Bozkurt, Ö. (2023). Bireysel emeklilik sistemindeki katılımcıların memnuniyet ve güven algılarının incelenmesi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 14(1), 1-19.
Akpınar, Ö. (2018). Sigorta Sektöründe Müşteri İlişkileri Yönetimi ve Uygulamaları. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 10(18), 1-19.
Akpınar, Ö. (2023). Sigorta müşteri ilişkileri yönetiminde yeni dönemin ipuçları. In H. Meral (Ed.), 21. yüzyılda Türk sigorta sektörüne 21 tavsiye (pp. 171–186). Nobel Bilimsel Eserler, Ankara: Turkey.
Albay, Y. N. (2010). Geleneksel pazarlamadan yeni pazarlama yaklaşımlarına geçiş süreci. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 213–235.
Alessie, R., van Rooij, M., & Lusardi, A. (2011). Financial literacy and retirement preparation in the Netherlands. Journal of Pension Economics and Finance, 10(4), 527–545.
Altıntaş, K. M. (2009). Belirlenmiş katkı esaslı emeklilik planlarında finansal eğitimin önemi: Katılımcıların finansal okur yazarlığı çerçevesinde alternatif bir yatırım eğitimi modeli. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 5(9), 151–176.
Altunışık, R., Coşkun, R., & Yıldırım, E. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Yayıncılık, Sakarya: Turkey.

Apak, S., & Taşcıyan, K. A. (2009). Morningstar yıldız derecelendirme sistemi ile Türk emeklilik yatırım fonlarının performanslarının değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 44, 80-91.
Aren, S., Dinç-Aydemir, S., & Uçar, A. R. (2015). Bireysel emeklilik fon tercihlerini etkileyen unsurlar üzerine bir çalışma. Maliye ve Finans Yazıları, 1(103), 21-50.
Arslan, R., & Filiz, M. (2020). Sağlık eğitimi alan öğrencilerin Covid-19 salgınına yönelik algılarının değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 1-18.
Ayaydın, H. (2013). Türkiye’de emeklilik yatırım fonlarının performanslarının analizi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(2), 59-80.
Aydın, A. E., & Selçuk, E. A. (2017). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine katılım kararını etkileyen faktörler. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 54(632), 27-37.
Aydın, E., & Kaplan, E. (2014). Bireysel emeklilik sisteminin vergi uygulamaları bakımından değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi İ.İ.B. Dergisi, 36(2), 93-114.
Bagozzi, R. P., Yi, Y., & Philips, L. W. (1991). Assessing construct validity in organizational research. Administrative Science Quarterly, 36(3), 421–458.
Bağlan, C. (2006). Dünyada ve Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi (Unpublished master's thesis). Dumlupınar University, Social Sciences Institute, Kütahya.
Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ² approximations. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 16(2), 296–298.
Başar, S., Eren, M., & Bozma, G. (2016). Bireysel emeklilik, tasarruf oranı ve cari açık arasındaki ilişkiler: OECD ülkeleri üzerine bir uygulama. International Conference on Eurasian Economies, Session 2 D, Finance II, 591-597.
Başaran, S., & Alagöz, M. (2003). Bilişim teknolojileri, bankacılık sektörü ve pazarlamada yeni yaklaşım: CRM. Active Bankacılık Dergisi, 32, 1–10.
Baumgartner, H., & Homburg, C. (1996). Applications of structural equation modeling in marketing and consumer research: A review. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 139-161.
Bayar, Y., & Kılıç, M. (2014). Küresel finansal krizin Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine etkileri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(2), 246-264.
Bentler, P. M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31, 419–456.
Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press, New York: USA.
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Sage, Beverly Hills, CA: USA.
Bucher-Koenen, T., & Lusardi, A. (2011). Financial literacy and retirement planning in Germany. NBER Working Paper Series, Working Paper 17110.
Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi, Ankara: Turkey.
Byrne, B. M. (2011). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (Multivariate applications series). Routledge, New York: USA.
Can, Y. (2010). Bireysel emekliliğin Türkiye’deki durumu ve gelişimi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(2), 139-146.
Can, Y., & Eyidiker, U. (2019). Bireysel emeklilik sisteminde otomatik katılımın Türkiye’de gelişiminin izlenmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(4), 626-642.
Canöz, İ., & Baş, H. (2020). Bireysel emeklilik sistemine giriş kararlarını belirleyen etmenler: Devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin karşılaştırılması. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 78, 361-390.
Ceylan, Z., Gürsev, S., & Bulkan, S. (2017). İki aşamalı kümeleme analizi ile bireysel emeklilik sektöründe müşteri profilinin değerlendirilmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 10(4), 475-485.
Churchill, G. A. (1979). A paradigm for developing better measures of marketing constructs. Journal of Marketing Research, 16(1), 64–73.
Clark, R. L., & Schieber, S. J. (1998). Factors affecting participation and contribution levels in 401(k) plans. In O. S. Mitchell & S. J. Schieber (Eds.), Living with defined contribution pensions (pp. 69–97). Pension Research Council and the University of Pennsylvania Press, Philadelphia, PA: USA.
Coan, R. W. (1959). A comparison of oblique and orthogonal factor solutions. The Journal of Experimental Education, 27(3), 151-166.
Comrey, A. L., & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale, NJ: USA.
Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98-104.
Coviello, A., & Di-Trapani, G. (2012). The customer satisfaction in the insurance industry. Social Science Research Network. http://dx.doi.org/10.2139/SSRN.2144684
Çapık, C. (2014). Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), 196–205.
Çolak, M. (2012). Ulusal ve uluslararası düzeyde bireysel emeklilik sistemlerinde vergileme anlayışı ve öneriler. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 3(1), 74-105.
Çömlekçi, İ., & Gökmen, O. (2017). Bireysel emeklilik sistemine katılmada etkili olan faktörler: TR42 bölgesinde bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), 579-588.
Dağlı, H., Bank, S., & Er, B. (2008). Türkiye’deki bireysel emeklilik yatırım fonlarının performans değerlendirmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 40, 84-95.
Dede, Y., & Yaman, S. (2008). Fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 2(1), 19–37.
DeVellis, R. F. (2021). Ölçek geliştirme: Kuram ve uygulamalar. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara: Turkey.
Dikeçligil, B. (2006). Sosyal bilimler epistemolojisinde sorunların kaynağı: Ontolojiyi unutmak. Toplum Bilimleri, 1(3), 47-67.
Doğan, M. (2016). Davranışsal finans eğilimleri ile bireysel emeklilik fon tercihleri arasındaki ilişkinin test edilmesi: Türkiye’deki banka çalışanları üzerine bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi ICAFR Özel Sayısı, 339-357.
Doğan, N., Soysal, S., & Karaman, H. (2017). Aynı örnekleme açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanabilir mi? In Ö. Demirel & S. Dinçer (Eds.), Küreselleşen dünyada eğitim (pp. 373–400). Pegem Akademi, Ankara: Turkey.
Duman, Ş. (1990). Türk sigorta sektöründe boş kapasiteler ve ekonomik kayıplar. Bilaraş, İstanbul: Turkey.
Durmaz, Y., & Bahar Oruç, R. (2011). Tüketicilerin satın alma davranışı üzerinde sosyolojik faktörlerin etkisinin incelenmesine yönelik bir çalışma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(37), 60-77.
Durmuşkaya, C., & Erdoğan, E. (2021). Çalışma hayatı kalitesi ölçeği önerisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 19(3), 139–172.
Edeş, U., & Çalık, E. (2020). İmalat işletmelerinin sürdürülebilir süreç inovasyon performansının ölçümü için ölçek geliştirme. Journal of Entrepreneurship and Innovation Management, 9(2), 1-24.
Ege, İ. (2002). Dünyada özel emeklilik sistemleri ve bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanununa eleştirel bir bakış. İktisat, İşletme ve Finans Dergisi, 17(196), 81-91.
Eken, M. H., & Gaygısız, H. (2010). Bireysel emeklilik şirketlerinde risk yönetimi ve Türkiye örneği. Maliye ve Finans Yazıları, 1(88), 55-78.
Erdem, T. (2013). Bireysel emeklilik sistemine yönelik değişikliklerin eleştirisi “bireysel”e devlet katkısı anayasanın 73’üncü maddesinde belirtilen vergi ödeviyle karşılanabilecek nitelikte bir “kamu gideri” midir? Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 104, 73-116.
Eren, M.V., & Çütcü, İ. (2021). Sigortacılık sektörü ile seçili makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin ampirik analizi: Türkiye örneği. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(2), 130-140.
Erme, T., & Alparslan, A. M. (2023). Kadın akademisyenlerin çalışma yaşamı kalitesi ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(1), 19-31.
Ernest, O. N., King, B. D., Esther, A., Kwadwo, A. N., & AY, A. R. (2019). The effect of lean operations in manufacturing on firm performance: the case of manufacturing firms in ACCRA. International Journal of Engineering Research and Reviews, 7(2), 1-7.
Erol, A., & Yıldırım, A. (2004). Tüm yönleriyle bireysel emeklilik sistemi. Yaklaşım Yayınları, İstanbul: Turkey.
Ertuğrul, İ., & Öztaş, T. (2016). Bireysel emeklilik planı seçiminde karar verme yöntemlerinin uygulanması: Copras ve topsis örneği. ÇKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 165-186.
Fisch, J. E., & Seligman, J. S. (2022). Trust, financial literacy, and financial market participation. Journal of Pension Economics and Finance, 21(4), 634–664.
Fornell, C., & Larcker, D. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
Fornero, E., & Monticone, C. (2011). Financial literacy and pension plan participation in Italy. Journal of Pension Economics and Finance, 10(4), 547–564.
Gökgöz, F. (2007). Bireysel emeklilik fonlarının performans değerlendirmesi. HÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 259–291.
Göktolga, Z. G., & Karakış, E. (2018). Bireysel emeklilik şirketlerinin finansal performanslarının bulanık AHP ve vikor yöntemi ile analizi. CÜ İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 92-108.
Gülay, T., Işık, M., & Öztürk, M. (2017). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi ve akademisyenlerin otomatik katılıma bakış açılarına ilişkin bir analiz: Süleyman Demirel Üniversitesi Örneği. İş ve Hayat Dergisi, 3(6), 179-205.
Günel, Y., & Bircan, H. (2022). Bireylerin konut finansman tercihlerini belirlemeye yönelik ölçek geliştirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(3), 709-725.
Güneş, H. (2015). Bireylerin bireysel emeklilik sistemine yönelik tutum ve davranışları: Karabük ilinde bir alan araştırması (Unpublished master's thesis). Karabük University, Social Sciences Institute, Karabük.
Hair, J. F., Black, W. C., Anderson, R. E., & Babin, B. J. (2009). Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice Hall, New Jersey: USA.
Hair, J.F., Ringle, C.M., & Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed a silver bullet. Journal of Marketing Theory and Practice, 19(2), 139-151.
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2–24.
Haladyna, T. M. (1999). Developing and validating multiple-choice exam items (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ: USA.
Hanağası, E. (2015). Bireysel emeklilik sisteminde haciz uygulamalarının değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16, 2631-2698.
Henson, R. K., & Roberts, J. K. (2006). Exploratory factor analysis in published research: Common errors and some comment on improved practice. Educational and Psychological Measurement, 66(3), 393–416.
Huberman, G., Iyengar, S. S., & Jiang, W. (2007). Defined contribution pension plans: Determinants of participation and contribution rates. Journal of Financial Services Research, 31(1), 1–32.
Ivanovic, A. (2003). Dictionary of marketing (3rd ed.). Bloomsbury Publishing Plc, London: England.
İlgin, H. U. (2012). Bireysel emeklilik sistemi ile ekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mali Çözüm Dergisi, 22(110), 71-93.
İşbilen, E. (2008). Bireysel emeklilik sistemi ve Türkiye uygulaması (Unpublished master's thesis). Yıldız Technical University, Social Sciences Institute, İstanbul.
İşseveroğlu, G., & Hatunoğlu, Z. (2012). Türkiye’de bireysel emeklilik sisteminin makro ekonomik dinamiklere etkisi kapsamında swot analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 56, 155-174.
Johnson, R. A., & Wichern, D. W. (2014). Applied multivariate statistical analysis (6th ed.). Pearson, Harlow: England.
Kabataş, Y., & Gülay, A. (2022). Devlet katkısı uygulamasının Türkiye bireysel emeklilik sistemi üzerindeki etkisi. Öneri Dergisi, 17(58), 492-515.
Kaiser, H. F., & Rice, J. (1974). Little Jiffy, Mark IV. Educational and Psychological Measurement, 34(1), 111–117.
Kar, M., & Elveren, A. Y. (2008). Özel emeklilik sistemlerinde cinsiyete dayalı gelir farkı: Türkiye örneği. TİSK Akademi, 3(5), 68-99.
Kara, S., & Yıldız, Y. (2016). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi: 2012 sonrası yapılan reformlar ve beklentiler. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4(1), 23-45.
Karagöz, S. (1991). Faktör analizi tekniği kullanarak üniversite öğrencilerinin gazete tercihinde etkin faktörlerin belirlenmesi (Unpublished master's thesis). İstanbul University, Social Sciences Institute, İstanbul.
Karagöz, Y. (2016). SPSS 23 ve Amos 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Karagöz, Y., Demir, M., & Günel, Y. (2019). Araç kasko sigortası yaptırırken şirket seçimini etkileyen faktörlerin tespitine yönelik ölçek geliştirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(42), 227-254.
Karagöz, Y., Kıngır, S., & Güvendi, F. (2016). Yapısal eşitlik modellemesi ile hasta memnuniyeti ölçeğinin geliştirilmesi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(13), 140–158.
Karakaya, A., Kurtaran, A., & Dağlı, H. (2014). Bireysel emeklilik şirketlerinin veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü: Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(22), 1-23.
Karaman, M. (2023). Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi: Kavramsal bir çalışma. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(1), 47-63.
Kartal, M., & Bardakçı, S. (2018). SPSS ve AMOS uygulamalı örneklerle güvenirlik ve geçerlik analizleri. Akademisyen Kitabevi, Ankara: Turkey.
Kaya, H. (2021). Sigortacılıkta uygulanan alternatif risk transfer sistemleri üzerine bir inceleme (Master's thesis). Karabük University, Graduate School of Education, Karabük.
Kayam, S. S., Parkın, M. K., & Çeliktopuz, M. (2013). Features that influence the exit decision from the private pension system in Turkey. MPRA Paper 50933, University of Munich, Germany.
Kayhan, R. F., Bardakçı, S., & Caz, Ç. (2020). Türk futbolunda video yardımcı hakem (VAR) uygulamasına yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(27), 571–596.
Kırmızı, E., & Hüseyinli, N. (2019). Sosyal güvenlik hakkının geleceği üzerine bir değerlendirme. Çalışma ve Toplum, 2(61), 1203-1236.
Kieffer, K. M. (1998). Orthogonal versus oblique factor rotation: A review of the literature regarding the pros and cons. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research Association, New Orleans, LA.
Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge, London: England.
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). Guilford Press, New York: USA.
Koban, H. (2008). Bireysel emeklilik sisteminde pazarlama: tüketici algıları üzerine bir araştırma (Unpublished Master's Thesis). Sakarya University, Social Sciences Institute, Sakarya.
Kocabıyık, T., & Küçükçakal, Z. (2018). Private pension system in Turkey and reasons for the withdrawal of workers from automatic enrollment: A case study in the Isparta province. Journal of Life Economics, 5(4), 233–254.
Korkmaz, E. (2007). Sosyal güvenlikte yeni yaklaşım: Bireysel emeklilik. Yayın No: 2006-21. İstanbul Ticaret Odası Yayınları, İstanbul: Turkey.
Korkmaz, T., & Uygurtürk, H. (2007a). Türkiye’de emeklilik fonlarının performans ölçümü ve fon yöneticilerinin zamanlama yeteneği. Akdeniz İİBF Dergisi, 7(14), 66-93.
Korkmaz, T., & Uygurtürk, H. (2007b). Türk emeklilik fonlarının performans ölçümünde regresyon analizinin kullanılması. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 37-52.
Kotler, P., & Armstrong, G. (2004). Principles of marketing (10th ed.). Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ: USA.
Kuran, İ. (2022). Bireysel emeklilik sistemine katılımı etkileyen faktörler: Türkiye için lojistik regresyon analizine dayalı bir değerlendirme. In İ. Kuran (Ed.), Küresel ekonomik düzende dünya ve Türkiye’den araştırmalar–II (pp. 165–202). İksad Yayınevi, Ankara: Turkey.
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575.
Lusardi, A., & Mitchell, O. (2007). Financial literacy and retirement planning: New evidence from the Rand American Life Panel. Michigan Retirement Research Center Research Paper No. WP, 136–157.
MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological Methods, 4(1), 84–99.
Meral, H. (2021). Tüketim çağında sigorta müşterisinin beklentisini anlamak. In S. Yazıcı (Ed.), FinTech ve insurtech ile finansın dönüşümü: Dijital ekonomide geleceği yaratan 5 temel değişim (pp. 131–144). MediaCat Yayınları, İstanbul: Turkey.
Meral, H. (2023). Türk sigortacılığının yüz yılı: Makro çevresel faktörler üzerine kapsamlı bir analiz. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(Özel Sayı), 171-185.
Meral, H., & Arıcan, E. (2020). Bireysel emeklilik sistemine otomatik katılım: Türkiye için bir uygulama. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 190-212.
Meral, H., & Ersoy, B. (2023). Türk sigorta sektöründe müşteri memnuniyeti: Sigorta şikâyetleri üzerine derinlemesine bir analiz. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1295-1312.
Munnell, A., Sundén, A., & Taylor, C. (2002). What determines 401(k) plan participation and contributions? Social Security Bulletin, 64(3), 64–75.
Muratoğlu, M. (2012). Türk sigorta sektöründe dağıtım kanalları yapısı ve şirket ile acenteler arasındaki ilişki memnuniyeti üzerine bir araştırma (Unpublished master's thesis). Yıldız Technical University, Social Sciences Institute, İstanbul.
Müslümov, A., & Aras, G. (2011). Türk sigorta sektörünün özel emeklilik reformu sürecinde değişen rolü: Fırsatlar ve tehditler. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 53(2), 37-56.
Nakip, M. (2006). Pazarlama araştırmaları: Teknikler ve (SPSS) destekli uygulamalar. Seçkin Yayıncılık, Ankara: Turkey.
Netemeyer, R. G., Nearden, W. O., & Sharma, S. (2003). Scaling procedures: Issues and applications. Sage Publications Inc., California: USA.
Noyan, F. (2009). Çok aşamalı yapısal eşitlik modellerinin iş tatmini ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki üzerine bir uygulaması (Doctoral dissertation). Marmara University, Social Sciences Institute, İstanbul.
Nunnally, J. C. (1979). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill, New York: USA.
Odabaşı, Y. (1996). Tüketici davranışı ve pazarlama stratejisi. Anadolu Üniversitesi Yayınları, No: 908. Eskişehir: Turkey.
Outreville, J. F. (2013). The relationship between insurance and economic development: 85 empirical papers for a review of the literature. Risk Management and Insurance Review, 16(1), 71-122.
Öçal, M., & Boyacıoğlu, N. (2018). Sosyal güvenlik hizmetlerinin finansman yöntemleri: Türkiye’de ve dünyada sosyal güvenliğin finansmanına kısa bir bakış. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(26), 910-923.
Özbolat, M. (2003). Türkiye’de hayat sigortaları ve bireysel emeklilik sistemi. Detay Yayıncılık, Ankara: Turkey.
Özcan, H., & Tanık, E. (2021). Karayolu yük nakliyat sigortalarının hasar ve müşteri memnuniyeti etkisi üzerine bir araştırma. İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1(1), 37–50.
Özdamar, K. (2010). Paket programları ile istatistiksel veri analizi 2. Kaan Kitabevi, Ankara: Turkey.
Özdamar, K. (2016). Ölçek ve test geliştirme: Yapısal eşitlik modellemesi. Nisan Kitabevi, Eskişehir: Turkey.
Özel, Ö., & Yalçın, C. (2013). Yurtiçi tasarruflar ve bireysel emeklilik sistemi: Türkiye’de uygulamaya ilişkin bir değerlendirme. İktisat İşletme ve Finans, 28(327), 31-66.
Özen, E. (2021). Otomatik katılım algısı, finansal bilgi ve finansal davranışın bireysel emeklilik sistemi talebine etkisi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(3), 912-927.
Özer, Ö., & Çınar, E. (2012). Bir vakıf üniversitesi akademik personelinin bireysel emeklilik sistemine bakış açısının değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 75-88.
Paksu, M. T. (2007). Bireysel emeklilik sistemi ve ekonomik etkileri (Unpublished Master's Thesis). Pamukkale University, Social Sciences Institute, Denizli.
Pension Monitoring Center. (2026a). Voluntary participation IPS: Pension funds. Retrieved from https://www.egm.org.tr/voluntary-participation-ips/voluntary-ips-funds/ (Accessed on: 05.09.2026).
Pension Monitoring Center. (2026b). Participant information guide. Retrieved from https://www.egm.org.tr/participants/participant-information-guide/ (Accessed on: 05.09.2026).
Pension Monitoring Center. (2026c). State contribution. Retrieved from https://www.egm.org.tr/voluntary-participation-ips/state-contribution/ (Accessed on: 05.09.2026).
Prawitz, A., & Cohart, J. (2014). Workplace financial education facilitates improvement in personal financial behaviors. Journal of Financial Counseling and Planning, 25(1), 5–26.
Rakıcı, C., & Ela, M. (2016). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine yönelik vergisel teşvikler. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3), 89-110.
Raykov, T. (1997). Estimation of composite reliability for congeneric measures. Applied Psychological Measurement, 21(2), 173–184.
Ricci, O., & Caratelli, M. (2017). Financial literacy, trust and retirement planning. Journal of Pension Economics & Finance, 16(1), 43–64.
Saraçlı, S. (2004). Müşteri tercihlerinin araştırılmasında konjoint analizi ve bireysel emeklilik sistemi üzerine bir uygulama (Unpublished Master's Thesis). Anadolu University, Social Sciences Institute, Eskişehir.
Saraçlı, S. (2013). Faktör analizinde yer alan döndürme metotlarının karşılaştırmalı incelenmesi üzerine bir uygulama. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 22–26.
Saraçlı, S., & Şıklar, E. (2005). Bireysel emeklilik şirketlerinin tercihinde etkili olan faktörlerin conjoint analizi ile incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 1–12.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Test of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
Schumacker, R. E. (2006). Conducting specification searches with AMOS. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 13(1), 118–129.
Sharif-Nia, H., Pahlevan Sharif, S., Koocher, G. P., Yaghoobzadeh, A., Haghdoost, A. A., Mar Win, M. T., & Soleimani, M. A. (2020). Psychometric properties of the death anxiety scale-extended among patients with end-stage renal disease. OMEGA-Journal of Death and Dying, 80(3), 380-396.
Shrestha, N. (2021). Factor analysis as a tool for survey analysis. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 9(1), 4-11.
Singh, F., & Kaur, M. (2016). Why exporting SMEs switch banks? Global Business Review, 16(4), 652-664.
Stapleton, C. D. (1997). Basic concepts and procedures of confirmatory factor analysis. Paper presented at the annual meeting of the Southwest Educational Research Association, Austin.
Şamiloğlu, F., Eser, F., & Bağcı, H. (2019). Türkiye’de sigortacılık sektörünün makroekonomik değişkenlerle olan ilişkisi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 24-40.
Şataf, C., & Yıldırım, O. (2019). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi’nin (Bes) algılanma düzeyi: Ordu ili örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 572-588.
Şen, M., & Memiş, T. (2001). Bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sistemi kanunu’na eleştirel bir yaklaşım. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1–4), 485–512.
Şener, O., & Akın, F. (2010). Özel emeklilik fonları ve Türkiye’de bireylerin bireysel emeklilik sistemine giriş kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(2), 291-321.
Şener, Y., & Behdioğlu, S. (2013). Türkiye sigorta pazarının gelişimindeki ana unsurların belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, EYİ 2013 Özel Sayısı, 523- 534.
Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks Eğitim Yayınları, Ankara: Turkey.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Experimental designs using ANOVA. Thomson/Brooks/Cole, Belmont, CA: USA.
Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (3rd ed.). Nobel Yayın-Dağıtım, Ankara: Turkey.
Tezbaşaran, A. (1996). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Psikologlar Derneği Yayınları, Ankara: Turkey.
Topalhan, T. (2010). Türkiye’de altıncı yılında bireysel emeklilik sistemi ve uygulama sonuçları. Kamu-İş, 11(2), 165-210.
Tunay, N., Çamlıbel, F., & Tunay, K. B. (2020). Ekonomik dalgalanmaların sigorta şirketlerinin pazar payları ve prim üretimleri üzerindeki etkileri. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 95-101.
Tunay, N., & Tunay, K. B. (2023). Türkiye’de enflasyonun sigorta şirketlerinin performansına ve prim üretimlerine etkileri. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 8(1), 59-82.
Tüfekçi, A. (2006). Sigorta brokerliği firmalarının inşaat sigortaları uygulamalarındaki işlevi (Master's thesis). İstanbul Technical University, Institute of Science and Technology, İstanbul.
Uluçay, H., Keser, İ. K., & Deveci-Kocakoç, İ. (2020). Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine giriş kararlarını etkileyen faktörler ve 2017 sonrası sistemde yapılan düzenlemeler. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 115-137.
Uralcan, G. Ş. (2011). Temel sigorta bilgileri ve sigorta sektörünün yapısal analizi (3rd ed.). Hiperlink Yayınları, İstanbul: Turkey.
Uygurtürk, H., & Korkmaz, T. (2015). Portföy optimizasyonunda Markowitz modelinin kullanımı: Bireysel emeklilik yatırım fonları üzerine bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 68, 67–82.
Ünlü, S., & Tolon, M. (2012). Tutundurma faaliyetlerinin tüketici satın alma davranışlarına etkisinin belirlenmesi: Türk GSM sektöründe bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(2), 273–295.
van Dalen, H. P., & Henkens, K. (2018). The making and breaking of trust in pension providers: An empirical study of pension participants. The Geneva Papers on Risk and Insurance - Issues and Practice, 43, 473-491.
Watkins, M. W. (2018). Exploratory factor analysis: A guide to best practice. Journal of Black Psychology, 44(3), 219–246.
World Bank. (1994). Averting the old age crisis: Policies to protect the old and promote growth. World Bank Group, Washington, D.C.: USA. Retrieved from http://documents.worldbank.org/curated/en/973571468174557899/Averting-the-old-age-crisis-policies-to-protect-the-old-and-promote-growth (Accessed on: 28.10.2024).
Worthington, R. L., & Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838.
Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(special issue), 74-85.
Yavaş, M. (2009). Maaş ve ücret haczi. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 22(84), 93–120.
Yazıcı, S. (2015). Bireysel emeklilik sistemi ve Türkiye uygulaması (Unpublished doctoral dissertation). Ankara University, Social Sciences Institute, Ankara.
Yelekçi, M. (2003). Sosyal güvenlik hukuku (2nd ed.). Umut Yayınevi, Ankara: Turkey.
Yemez, İ. (2016). Doğrulayıcı faktör analizi ile sosyal medya reklamlarına yönelik tutum ölçeğinin yapı geçerliliğinin incelenmesi: Cumhuriyet Üniversitesi İİBF’de Bir Uygulama. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 97-118.
Zanghieri, P. (2013). Participation to pension funds in Italy: The role of expectations and financial literacy. Social Science Research Network (SSRN). Retrieved from https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2259758 (Accessed on: 25.10.2024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

İstatistik (Diğer), Finans ve Yatırım (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mert Ersen ^*
0000-0001-5643-4690
Türkiye

Semra Erpolat Taşabat
0000-0001-6845-8278
Türkiye

Kemal Cem Söylemez
0000-0003-1607-7208
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

2 Haziran 2025

Kabul Tarihi

9 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 21

DOI

https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1712535

IZ

https://izlik.org/JA29DS27GY

APA

Ersen, M., Erpolat Taşabat, S., & Söylemez, K. C. (2026). Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 1-31. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1712535

AMA

1.Ersen M, Erpolat Taşabat S, Söylemez KC. Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems. ÖHÜİİBFD. 2026;(21):1-31. doi:10.25287/ohuiibf.1712535

Chicago

Ersen, Mert, Semra Erpolat Taşabat, ve Kemal Cem Söylemez. 2026. “Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21: 1-31. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1712535.

EndNote

Ersen M, Erpolat Taşabat S, Söylemez KC (01 Eylül 2026) Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21 1–31.

IEEE

[1]M. Ersen, S. Erpolat Taşabat, ve K. C. Söylemez, “Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems”, ÖHÜİİBFD, sy 21, ss. 1–31, Eyl. 2026, doi: 10.25287/ohuiibf.1712535.

ISNAD

Ersen, Mert - Erpolat Taşabat, Semra - Söylemez, Kemal Cem. “Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 21 (01 Eylül 2026): 1-31. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1712535.

JAMA

1.Ersen M, Erpolat Taşabat S, Söylemez KC. Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems. ÖHÜİİBFD. 2026;:1–31.

MLA

Ersen, Mert, vd. “Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21, Eylül 2026, ss. 1-31, doi:10.25287/ohuiibf.1712535.

Vancouver

1.Mert Ersen, Semra Erpolat Taşabat, Kemal Cem Söylemez. Development A Scale for Measuring the Factors Determining Company Preferences in Voluntary Individual Pension Systems. ÖHÜİİBFD. 01 Eylül 2026;(21):1-31. doi:10.25287/ohuiibf.1712535

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER ve YAYIN POLİTİKASI

YAYIN ETİĞİ

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate veya Turnitin kullanılabilir.

Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:

Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle iş birliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları takip eden yıldan sonrası için yayın sürecine dahil edilir.
Yazarlar, ikinci çalışmaları için çalışmalarının yayına kabul edilmesi durumunda bile takip eden yıl içerisinde yayımlanma talebinde bulunamazlar.
Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir.
Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Genel Görev ve Sorumluluklar

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:

Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarf etme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.

Okuyucu İle İlişkiler

Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.

Yazarlar İle İlişkiler

Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.

Hakemler İle İlişkiler

Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.

Yayın Kurulu İle İlişkiler

Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.

Ayrıca editörler;

Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.

Dergi Sahibi ve Yayıncı İle İlişkiler

Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editoryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.

Editoryal ve Kör Hakemlik Süreçleri

Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Kalite Güvencesi

Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

Kişisel Verilerin Korunması

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.

Etik Kurul, İnsan ve Hayvan Hakları

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem

Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.

Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak

Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması

Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık

Editörler;

Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.

Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.

Politik ve Ticari Kaygılar

Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.

Çıkar Çatışmaları

Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür.

Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:

Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir.
İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır.
Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.

Yayıncının Etik Sorumlukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.

Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.