Türkiye Süt Sektöründe Yönetimsel Yaklaşımlar: 2015-2023 Dönemi Üretim Verileri Işığında Bir Değerlendirme
Öz
Tüm dünyada süt ve süt ürünlerine olan taleple beraber, hayvan başına düşen süt üretimi de istikrarlı bir şekilde artmıştır. Süt tedarik zincirinin üyeleri olan küçük ve büyük ölçekli çiftlikler heterojen tedarikçiler olarak kabul edilir. Üretim aşamasında, toplanan çiğ sütün nihai ürün haline gelmesi için çeşitli işleme adımları gerektirmesi nedeniyle pastörizasyon, sterilizasyon, dolum ve paketleme aşamaları da dâhil olmak üzere çok dönemli, çok ürünlü, çok aşamalı bir üretim sistemi söz konusudur. Süt ürünlerinin ürün yelpazesi geniş, çok hızlı bir şekilde bozulan tiptedir. Doğal olarak, her üretim aşamasının sınırlı bir kapasitesi vardır ve üretim ekipmanı gereksinimleri ve kârlı bir üretimi sürdürmek nedeniyle, her aşamada asgari miktarda ürün üretilmelidir. Çiğ süt üretimi ve süt ürünlerine olan talep, diğer pazarlar gibi artma eğiliminde olsa da dalgalanmalar, yani belirsizlik sürekli mevcuttur. Üretim ve tüketimin yerellikten çıkması ve küresel ölçüde ticaretin gelişmesiyle birlikte tedarik zincirleri eskisinden daha uzun ve karmaşık yapılara dönüşmüştür. Bu nedenle sektörde iş modelinin geliştirilmesi hayati öneme sahiptir. Bu çalışmada, TÜİK 2015-2023 dönemi Türkiye’nin yıllık süt ürünleri üretim verileri incelenerek sınıflandırılmış, trendler, yıllık pik ve dip seviyeler analiz edilerek süt ürünleri sektöründe üretim istikrarı için bazı yönetim önerileri verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Yönetimsel Yaklaşımlar Üretim Stratejileri Üretim Trend Analizi Yönetimsel Öneriler.
Kaynakça
- Aleksic, B., Djekic, I., Miocinovic, J., Miloradovic, Z., Memisi, N., & Smigic, N. (2022). The application of Failure Mode Effects Analysis in the long supply chain–A case study of ultra filtrated milk cheese. Food Control, 138, 109057.
- Al-Khaiat, S. S. J., Noori, M. Z., & Cengiz, M. A. (2022). Application of the Regression Analysis in Python, SPSS and Microsoft Excel Programs. Journal of Current Research on Educational Studies, 12(2), 27-46.
- Anonim. (2025). R-Kare'yi anlamak ve excelde nasıl hesaplanacağını anlamak. www.xelplus.com/r-squared-excel
- Arvanitoyannis, I. S., & Tserkezou, P. (2008). Dairy waste management: treatment methods and potential uses of treated waste. Waste management for the food industries, 801-844.
- Ataseven, Y. (2023). Süt ve Süt Ürünleri 2023. Durum ve Tahmin. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü, TEPGE YAYIN NO: 372 ISBN: 978-625-8451-92-4.
- Ataseven, Y. S. (2023). Durum Tahmini: Süt Ve Süt Ürünleri-2023. Tarımsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE), 1-45.
- Barkema, H. W., von Keyserlingk, M. A. G., Kastelic, J.P. (2015). Invited review: Changes in the dairy industry affecting dairy cattle health and welfare. Journal of Dairy Science. 1-52.
- Brintrup, A., Pak, J., Ratiney, D., Pearce, T., Wichmann, P., Woodall, P., & McFarlane, D. (2020). Supply chain data analytics for predicting supplier disruptions: a case study in complex asset manufacturing. International Journal of Production Research, 58(11), 3330-3341.
- Buchanan, D. S. (2016). Breeds of dairy cattle (major Bos taurus breeds). Reference module in food science. The Netherlands: Elsevier.
- Cook, N. B., & Nordlund, K. V. (2009). The influence of the environment on dairy cow behavior, claw health and herd lameness dynamics. The Veterinary Journal, 179(3), 360-369.
- Ferreira, F. U., Robra, S., Ribeiro, P. C. C., Gomes, C. F. S., Almeida, J. A. D., & Rodrigues, L. B. (2020). Towards a contribution to sustainable management of a dairy supply chain. Production, 30, e20190019.
- Freedman, D. A. (2009). Statistical models: theory and practice. Cambridge University Press.
- Goetsch, A. L., Zeng, S. S., & Gipson, T. A. (2011). Factors affecting goat milk production and quality. Small Ruminant Research, 101(1-3), 55-63.
- Hart. S.P. (2011). Husbandry of Dairy Animals Goat: Feeding Management, Editor(s): John W. Fuquay, Encyclopedia of Dairy Sciences (Second Edition), Academic Press, Pages 785-796, ISBN 9780123744074
- Huston, J. E., & Hart, S. P. (2002). Goat Husbandry Feeding Management. Editor(s): Hubert Roginski, Encyclopedia of Dairy Sciences, Elsevier, Pages 1235-1243, ISBN 9780122272356.
- Jimenez-Carvelo, A. M., Bikrani, S., Nechar, M., Souhail, B., & Cuadros-Rodríguez, L. (2022). Machine learning–based chemometric methods for quality and authentication of milk and dairy products. In Dairy Foods (pp. 261-280), Woodhead Publishing.
- Kang, S. H., Kang, B., Shin, K., Kim, D., & Han, J. (2012). A theoretical framework for strategy development to introduce sustainable supply chain management. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 40, 631-635.
- Kerry, J. P. (2022). Packaging of milk and dairy products: Principles and purpose. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 766-775, ISBN 9780128187678.
- Kopanos, G. M., Puigjaner, L., & Georgiadis, M. C. (2012). Simultaneous production and logistics operations planning in semicontinuous food industries. Omega, 40(5), 634-650.
- Martins, S., Ostermeier, M., Amorim, P., Hübner, A., & Almada-Lobo, B. (2019). Product-oriented time window assignment for a multi-compartment vehicle routing problem. European Journal of Operational Research, 276(3), 893-909.
- Mills, O., & Dzidic, A. (2016). Management of Dairy Animals: Sheep: Milking Management. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 18-33, ISBN 9780128187678.
- Mohapatra, A., Shinde, A. K., & Singh, R. (2019). Sheep milk: A pertinent functional food. Small ruminant research, 181, 6-11.
- Mottram, T. T. F. (2022). Fertility monitoring of cattle. Digital Agritechnology, 143-173.
- Paredes-Belmar, G., Lüer-Villagra, A., Marianov, V., Cortés, C. E., & Bronfman, A. (2017). The milk collection problem with blending and collection points. Computers and electronics in agriculture, 134, 109-123.
- Paredes-Belmar, G., Marianov, V., Bronfman, A., Obreque, C., & Lüer-Villagra, A. (2016). A milk collection problem with blending. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 94, 26-43.
- Sarı, T., Evyapan, Ş., Özbulkur, R. S., Avcı, İ., & Gökçil, G. (2023). Covid-19 Sonrası Süt ve Süt Ürünleri Tedarik Zincirinde Verimliliği Etkileyen Faktörler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 425-435.
- Sel, Ç., & Bilgen, B. (2015). Quantitative models for supply chain management within dairy industry: a review and discussion. European Journal of Industrial Engineering, 9(5), 561-594.
- Shafiq, A., Johnson, P. F., Klassen, R. D., & Awaysheh, A. (2017). Exploring the implications of supply risk on sustainability performance. International Journal of Operations & Production Management, 37(10), 1386-1407.
- Siddiqui, S. A., Schulte, H., Golik, A. B., Pandiselvam, R., Venkidasamy, B., Homayouni-Rad, A., & Maqsood, S. (2024). Traditional and commercial dairy products from yak, camel, zebu-brahma, mithun, reindeer and sow-A review on current research status. International Dairy Journal, 152, 105879.
- Sitzia, M., & Ruiz, F. A. (2016). Sheep. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 287-296, ISBN 9780128187678.
- TUİK. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (26.06.2025) Van Asselt, E. D., Van der FelsKlerx, H. J., Marvin, H. J. P., Van Bokhorst‐van de Veen, H., & Groot, M. N. (2017). Overview of food safety hazards in the European dairy supply chain. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 16(1), 59-75.
- Wang, A., Su, G., Brito, L. F., Zhang, H., Shi, R., Liu, D., Guo, G., & Wang, Y. (2024). Investigating the relationship between fluctuations in daily milk yield as resilience indicators and health traits in Holstein cattle. Journal of Dairy Science, 107(3), 1535-1548.
Management Approaches to the Turkish Diary Sector: An Evaluation in the Light of Production Data for the Period of 2015-2023
Öz
Milk production per animal has been continuously rising in parallel with the global demand for milk and dairy products. Members of the milk supply chain, both large and small, are regarded as heterogeneous suppliers. There is a multi-period, multi-product, multi-stage manufacturing system that includes pasteurization, sterilization, filling, and packaging stages during the production phase because the collected raw milk needs to go through a number of processing steps to become the finished product. Dairy products come in a vast variety and degrade extremely quickly. Naturally, the capacity of each stage of production is limited, and in order to maintain a profitable production and meet the requirements for production equipment, a minimum amount of product should be produced at each step. Even if the demand for dairy products and the production of raw milk tend to rise like other markets, there are always going to be swings, or uncertainties. The growth of global trade and the delocalization of production and consumption have resulted in longer and more intricate supply chains than in the past. Consequently, it is crucial that a business model be developed for this industry. In this study, Turkey's annual dairy products production data for the period 2015-2023 prepared by TÜİK were examined and classified, trends, annual peak and bottom levels were analyzed and some management recommendations were given for production stability in the dairy products sector.
Anahtar Kelimeler
Managerial Approaches Production Strategies Production Trend Analysis Administrative Recommendations.
Kaynakça
- Aleksic, B., Djekic, I., Miocinovic, J., Miloradovic, Z., Memisi, N., & Smigic, N. (2022). The application of Failure Mode Effects Analysis in the long supply chain–A case study of ultra filtrated milk cheese. Food Control, 138, 109057.
- Al-Khaiat, S. S. J., Noori, M. Z., & Cengiz, M. A. (2022). Application of the Regression Analysis in Python, SPSS and Microsoft Excel Programs. Journal of Current Research on Educational Studies, 12(2), 27-46.
- Anonim. (2025). R-Kare'yi anlamak ve excelde nasıl hesaplanacağını anlamak. www.xelplus.com/r-squared-excel
- Arvanitoyannis, I. S., & Tserkezou, P. (2008). Dairy waste management: treatment methods and potential uses of treated waste. Waste management for the food industries, 801-844.
- Ataseven, Y. (2023). Süt ve Süt Ürünleri 2023. Durum ve Tahmin. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü, TEPGE YAYIN NO: 372 ISBN: 978-625-8451-92-4.
- Ataseven, Y. S. (2023). Durum Tahmini: Süt Ve Süt Ürünleri-2023. Tarımsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE), 1-45.
- Barkema, H. W., von Keyserlingk, M. A. G., Kastelic, J.P. (2015). Invited review: Changes in the dairy industry affecting dairy cattle health and welfare. Journal of Dairy Science. 1-52.
- Brintrup, A., Pak, J., Ratiney, D., Pearce, T., Wichmann, P., Woodall, P., & McFarlane, D. (2020). Supply chain data analytics for predicting supplier disruptions: a case study in complex asset manufacturing. International Journal of Production Research, 58(11), 3330-3341.
- Buchanan, D. S. (2016). Breeds of dairy cattle (major Bos taurus breeds). Reference module in food science. The Netherlands: Elsevier.
- Cook, N. B., & Nordlund, K. V. (2009). The influence of the environment on dairy cow behavior, claw health and herd lameness dynamics. The Veterinary Journal, 179(3), 360-369.
- Ferreira, F. U., Robra, S., Ribeiro, P. C. C., Gomes, C. F. S., Almeida, J. A. D., & Rodrigues, L. B. (2020). Towards a contribution to sustainable management of a dairy supply chain. Production, 30, e20190019.
- Freedman, D. A. (2009). Statistical models: theory and practice. Cambridge University Press.
- Goetsch, A. L., Zeng, S. S., & Gipson, T. A. (2011). Factors affecting goat milk production and quality. Small Ruminant Research, 101(1-3), 55-63.
- Hart. S.P. (2011). Husbandry of Dairy Animals Goat: Feeding Management, Editor(s): John W. Fuquay, Encyclopedia of Dairy Sciences (Second Edition), Academic Press, Pages 785-796, ISBN 9780123744074
- Huston, J. E., & Hart, S. P. (2002). Goat Husbandry Feeding Management. Editor(s): Hubert Roginski, Encyclopedia of Dairy Sciences, Elsevier, Pages 1235-1243, ISBN 9780122272356.
- Jimenez-Carvelo, A. M., Bikrani, S., Nechar, M., Souhail, B., & Cuadros-Rodríguez, L. (2022). Machine learning–based chemometric methods for quality and authentication of milk and dairy products. In Dairy Foods (pp. 261-280), Woodhead Publishing.
- Kang, S. H., Kang, B., Shin, K., Kim, D., & Han, J. (2012). A theoretical framework for strategy development to introduce sustainable supply chain management. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 40, 631-635.
- Kerry, J. P. (2022). Packaging of milk and dairy products: Principles and purpose. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 766-775, ISBN 9780128187678.
- Kopanos, G. M., Puigjaner, L., & Georgiadis, M. C. (2012). Simultaneous production and logistics operations planning in semicontinuous food industries. Omega, 40(5), 634-650.
- Martins, S., Ostermeier, M., Amorim, P., Hübner, A., & Almada-Lobo, B. (2019). Product-oriented time window assignment for a multi-compartment vehicle routing problem. European Journal of Operational Research, 276(3), 893-909.
- Mills, O., & Dzidic, A. (2016). Management of Dairy Animals: Sheep: Milking Management. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 18-33, ISBN 9780128187678.
- Mohapatra, A., Shinde, A. K., & Singh, R. (2019). Sheep milk: A pertinent functional food. Small ruminant research, 181, 6-11.
- Mottram, T. T. F. (2022). Fertility monitoring of cattle. Digital Agritechnology, 143-173.
- Paredes-Belmar, G., Lüer-Villagra, A., Marianov, V., Cortés, C. E., & Bronfman, A. (2017). The milk collection problem with blending and collection points. Computers and electronics in agriculture, 134, 109-123.
- Paredes-Belmar, G., Marianov, V., Bronfman, A., Obreque, C., & Lüer-Villagra, A. (2016). A milk collection problem with blending. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 94, 26-43.
- Sarı, T., Evyapan, Ş., Özbulkur, R. S., Avcı, İ., & Gökçil, G. (2023). Covid-19 Sonrası Süt ve Süt Ürünleri Tedarik Zincirinde Verimliliği Etkileyen Faktörler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 425-435.
- Sel, Ç., & Bilgen, B. (2015). Quantitative models for supply chain management within dairy industry: a review and discussion. European Journal of Industrial Engineering, 9(5), 561-594.
- Shafiq, A., Johnson, P. F., Klassen, R. D., & Awaysheh, A. (2017). Exploring the implications of supply risk on sustainability performance. International Journal of Operations & Production Management, 37(10), 1386-1407.
- Siddiqui, S. A., Schulte, H., Golik, A. B., Pandiselvam, R., Venkidasamy, B., Homayouni-Rad, A., & Maqsood, S. (2024). Traditional and commercial dairy products from yak, camel, zebu-brahma, mithun, reindeer and sow-A review on current research status. International Dairy Journal, 152, 105879.
- Sitzia, M., & Ruiz, F. A. (2016). Sheep. Editor(s): Paul L.H. McSweeney, John P. McNamara, Encyclopedia of Dairy Sciences (Third Edition), Academic Press, Pages 287-296, ISBN 9780128187678.
- TUİK. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (26.06.2025) Van Asselt, E. D., Van der FelsKlerx, H. J., Marvin, H. J. P., Van Bokhorst‐van de Veen, H., & Groot, M. N. (2017). Overview of food safety hazards in the European dairy supply chain. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 16(1), 59-75.
- Wang, A., Su, G., Brito, L. F., Zhang, H., Shi, R., Liu, D., Guo, G., & Wang, Y. (2024). Investigating the relationship between fluctuations in daily milk yield as resilience indicators and health traits in Holstein cattle. Journal of Dairy Science, 107(3), 1535-1548.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Politika ve Yönetim (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 5 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 3 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 2 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1735378 |
| IZ | https://izlik.org/JA23RW77KR |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 19 |
Amaç ve Kapsam
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) 2008 yılında yayın hayatına başlamış, sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri yayınlayan bir dergidir. Uluslararası bilimsel hakemli olan dergimiz süreli yayın formatında bilimsel çalışmaları yayınlamaktadır. Yayınlanmak üzere gönderilen eserlerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar veya yazarlara aittir. Dergimize gönderilecek eserlerin DergiPark sistemi (https://dergipark.org.tr/ohuiibf) üzerinden gönderilmesi gerekmektedir.
Yazım Kuralları
Gönderilen Makalelerde aşağıdaki yazım kuralları aranır.
Yazım kuralları için 📄 lütfen tıklayınız. Örnek gönderi dosyasına göre çalışmanızı hazırlayabilirsiniz. Örnek dosya için📝 lütfen tıklayınız.
Öncelikle Microsoft Office Word formatında yazılmalı ve kaydedilmelidir. Aksi takdirde makaleler kabul edilmeyecektir.
1. Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır. Bunun için bir copyright dilekçesi yazıp ana metinden ayrı olarak imzalanmış olarak yüklemeniz istenmektedir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce dillerinden herhangi biri ile yazılmış yazılar yayınlanmaktadır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın Etiği
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate ya da Turnitin kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
-Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
- Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları bir sonraki yıl (cilt) için yayın sürecine dahil edilir. Yazarlar, aynı yıl içerisinde ikinci çalışmaları için, kabul edilseler dahi yayımlanma talebinde bulunamazlar.
- Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
-Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
-Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
-Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
-Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
-Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
-Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
-Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Ücret Politikası
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBFD), makale sunumlarını memnuniyetle karşılamakta ve bir yayın ücreti talep etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör
Sekreterya
