Most of the topics addressed in social sciences, especially behavioral sciences, are about understanding the relationships between individuals and the complex structure of these relationships. Most of the variables subject to research in these fields of study are interpersonal. That is, they refer to dyadic relationships or group dynamics within a social context rather than to a single individual. The data structure obtained from group members of two or more individuals who are thought to have a certain connection, relationship or interaction between them is characterized as dyadic data. At this point, it is important to use analysis methods that are not based on the assumption of independence of observations and to apply these methods correctly in the analysis of data obtained from individuals who are not independent from each other. Within the scope of this study, the theoretical foundations of dyadic data analysis were discussed and it was aimed to examine the theses conducted using the actor-partner interdependence model published in the National Thesis Center in Turkey according to the variables determined. The 55 graduate theses included in the study were coded according to the thesis review form and document analysis was conducted. It was determined that the increase in theses using the actor-partner interdependence model occurred after 2019 in the national literature, that they were intensively studied in the departments of psychology and guidance and psychological counseling, and that the majority of the theses consisted of couples in romantic relationships. In general, since the target group of the theses were couples in romantic relationships, it was seen that the focus (dependent) variable of the theses were variables such as marital satisfaction and relationship quality. In addition, the theses were conducted on the basis of the standard dyadic order model, and analysis programs testing the structural equation model were used in the analysis of the data.
Dyadic data Actor-partner interdependence model APIM document review
Sosyal bilimler özellikle davranış bilimleri ile ilgili bilim alanlarında ele alınan konuların çoğu, bireyler arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin karmaşık yapısını anlayabilmek üzerinedir. Bu çalışma alanlarında araştırmaya konu olan değişkenlerin çoğu bireyler arasıdır. Yani tek bir kişiyle ilgili olmaktan çok, sosyal bir bağlama dahil olan ikili ilişkilere ya da grup dinamiklerine atıfta bulunmaktadır. Aralarında belirli bir bağlantı, ilişki ya da etkileşim olabileceği düşünülen iki ya da daha çok kişilik grup üyelerinden elde edilen veri yapısı diyadik veri olarak nitelenmektedir. Bu noktada birbirinden bağımsız olmayan bireylerden elde edilen verilerin analizinde gözlemlerin bağımsızlığı varsayımına dayalı olmayan analiz yöntemlerinin kullanılması ve bu yöntemlerin doğru uygulanması önem kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında diyadik veri analizinin teorik temelleri ele alınmış ve Türkiye’deki Ulusal Tez Merkezinde yayımlanan aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli kullanılarak yürütülen tezlerin belirlenen değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamına alınan 55 lisansüstü tez hazırlanan tez inceleme formuna göre kodlanmış ve doküman analizi yapılmıştır. Aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli kullanan tezlerdeki artışın ulusal alanyazında 2019 yılından sonra gerçekleştiği, yoğun olarak psikoloji ve rehberlik ve psikolojik danışmanlık anabilim dallarında çalışıldığı, diyaların büyük çoğunluğunun ise romantik ilişki içindeki çiftlerden oluştuğu belirlenmiştir. Genel olarak tezlerin hedef kitlesi romantik ilişki içerisindeki çiftler olduğundan dolayı tezlerin odak (bağımlı) değişkeninin evlilik doyumu, ilişki kalitesi gibi değişkenler olduğu görülmüştür. Ayrıca tezler standart diyadik düzen modeli temel alınarak yürütülmüş, verilerin analizinde yapısal eşitlik modelinin test edildiği analiz programları kullanılmıştır.
Diyadik veri Aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli APIM doküman inceleme
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 16 Aralık 2024 |
| Kabul Tarihi | 25 Haziran 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Haziran 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 44 Sayı: 1 |