Review of the 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Model Science Curriculum Learning Outcomes with Regard to Sustainable Development Awareness

Öz

This research aimed to investigate 2024 Science Curriculum according to sustainable development awareness. The science curriculum has been analyzed regarding its fundamental philosophy, specific objectives, and outcomes for grades 3 through 8. The research was conducted using the document analysis model, one of the qualitative research methods, and the data were analyzed through content analysis. The findings of the research reveal that the curriculum adopts a student-centered approach. The most notable aspect of this holistic approach is the inclusion and prioritization of sustainability. It was determined that five of the twelve specific objectives in the curriculum are directly related to sustainable development awareness. Furthermore, topics aimed at fostering sustainable development awareness, such as human-environment interaction, healthy living, balanced nutrition, recycling, and efficient use of resources, are included. When examined by grade level, it was observed that sustainability is reflected in the naming of units at all grade levels except for the third grade. From the fourth to the eighth grades, various proportions of learning outcomes related to sustainability are included: 5.3% (N=1) in the fourth grade, 10.7% (N=3) in the fifth grade, 11.1% (N=4) in the sixth grade, 5.5% (N=2) in the seventh grade, and 16.2% (N=7) in the eighth grade. It was found that 10.4% (N=17) of the total 162 learning outcomes in the program relate to sustainable development awareness. Based on the findings of the research, it was concluded that the science curriculum, implemented in 2024, serves as a significant point for raising students with sustainable development awareness.

Anahtar Kelimeler

• Turkey Century Education Model Turkey Century Education Model
• Science Curriculum
• Sustainability

Proje Numarası

Bu araştırma Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri SDK-2025-5044 No’lu proje ile desteklenmektedir.

2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı Öğrenme Çıktılarının Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalığı Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı 2024 yılı Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın sürdürülebilir kalkınma farkındalığı bağlamında incelenmesidir. Bu doğrultuda, 2024 yılında güncellenen ve uygulanmaya başlanan fen bilimleri dersi öğretim programı; özel amaçları, 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. sınıf seviyelerine yönelik öğrenme çıktıları çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi modeli kullanılmış, veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, öğretim programının öğrenci merkezli bir eğitim anlayışını benimsediğini göstermiştir. Bu bütüncül eğitim anlayışında en dikkat çeken unsur, sürdürülebilirliğe yer verilmesi ve bunun temel alınmasıdır. Bu bağlamda, öğretim programında yer alan on iki özel amaçtan beşinin doğrudan sürdürülebilir kalkınma farkındalığı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretim programı içerisinde ise insan ve çevre etkileşimi, sağlıklı yaşam, dengeli beslenme, geri dönüşüm ve kaynakların tasarruflu kullanımı gibi sürdürülebilir kalkınma farkındalığını geliştirmeye yönelik konulara yer verildiği görülmüştür. Sınıf seviyeleri bazında incelendiğinde ise üçüncü sınıf hariç tüm sınıf seviyelerinin ünite adlandırılmalarında sürdürülebilirliğe yer verildiği görülmüştür. Dördüncü sınıftan sekizinci sınıfa kadar tüm sınıf seviyelerinde sürdürülebilirlik ile ilgili olan öğrenme çıktılarına çeşitli oranlarda yer verildiği ve bu oranın dördüncü sınıfda %5,3 (N=1), beşinci sınıfta %10,7 (N=3), altıncı sınıfta 11,1 (N=4), yedinci sınıfda %5,5 (N=2) ve sekizinci sınıfda %16,2 (N=7) Olduğu tespit edilmiştir. Programdaki toplam 162 öğrenme çıktısının %10,4 ünün (N=17) sürdürülebilir kalkınma farkındalığına ilişkin olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgulara dayanarak, 2024 yılında güncellenerek uygulamaya konulan Fen Bilimleri dersi öğretim programının, öğrencilere sürdürülebilir kalkınma farkındalığı kazandırma konusunda önemli değişiklikler içerdiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Fen Bilimleri dersi öğretim programı
• sürdürülebilirlik

Proje Numarası

Bu araştırma Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri SDK-2025-5044 No’lu proje ile desteklenmektedir.

Teşekkür

Bu araştırma Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri SDK-2025-5044 No’lu proje ile desteklenmektedir.

Kaynakça

1. Aktaş, F., Özgür, S. D., & Yılmaz, A. (2020). İlköğretim programlarının BM 2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından incelenmesi [Examination of primary education curricula in terms of UN 2030 sustainable development goals]. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 10(1), 61–70. https://doi.org/10.7212/zkufbd.v10i1.1525
2. Ateş, H. (2019). Fen bilimleri dersi öğretim programının sürdürülebilir kalkınma eğitimi açısından analizi [Analysis of the science curriculum in terms of education for sustainable development]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 101–127. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.120
3. Ateş, H., & Gül, K. S. (2018). Investigating of pre-service science teachers’ beliefs on education for sustainable development and sustainable behaviors. International Electronic Journal of Environmental Education, 8(2), 105–122. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/478057
4. Barlas, N. (2013). Küresel krizlerden sürdürülebilir topluma çağımızın çevre sorunları [Environmental problems of our age: From global crises to sustainable society] (1. baskı). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
5. Bascopé, M., Perasso, P., & Reiss, K. (2019). Systematic review of education for sustainable development at an early stage: Cornerstones and pedagogical approaches for teacher professional development. Sustainability, 11(3), 719. https://doi.org/10.3390/su11030719
6. Birdsall, S. (2014). Analysing teachers’ translation of sustainability using a PCK framework. Environmental Education Research, 21(5), 753–776. https://doi.org/10.1080/13504622.2014.933776
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
8. Bulut, B., & Çakmak, Z. (2018). Sürdürülebilir kalkınma eğitimi ve öğretim programlarına yansımaları [Education for sustainable development and its reflections on curricula]. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2680–2697. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/623591

9. Colucci-Gray, L., Perazzone, A., Dodman, M., & Camino, E. (2013). Science education for sustainability, epistemological reflections and educational practices: From natural sciences to trans-disciplinarity. Cultural Studies of Science Education, 8(3), 127–183. https://doi.org/10.1007/s11422-012-9405-3
10. Çobanoğlu, O., & Türer, B. (2015). Fen bilgisi ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi [Determination of science and social studies teachers’ awareness of sustainable development]. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2015(5), 235–247. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/412733
11. Çomak, N., Kaya, İ., & Seven, S. (2025). Sürdürülebilir kalkınma eğitim programı hazırlama ve değerlendirme [Preparing and evaluating an education program for sustainable development]. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(27), 1–27.
12. Dal, Ş. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının ve görüşlerinin belirlenmesi [Determination of science teachers’ awareness and views on sustainable development] [Yüksek Lisans Tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
13. Demirbaş, Ç. (2015). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalık düzeyleri [Sustainable development awareness levels of pre-service teachers]. Marmara Coğrafya Dergisi, 31(3), 300–316. https://doi.org/10.14781/mcd.09811
14. Dinç, E., & Acun, A. (2017). Sosyal bilgiler dersinde ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma ile ilgili konuların öğretiminde güncel olayların kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri [Teachers’ views on the use of current events in teaching topics related to economics and sustainable development in social studies]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(4), 29–46. http://dx.doi.org/10.9779/PUJE798
15. Doğru, S., & Orzan, M. (2025). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği farkındalıklarının incelenmesi [Examination of pre-service teachers’ awareness of sustainable development and climate change]. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 182–195. https://doi.org/10.35341/afet.1464168
16. Dyment, J. E., Davis, J. M., Nailon, D., Emery, S., Getenet, S., McCrea, N., & Hill, A. (2014). The impact of professional development on early childhood educators’ confidence, understanding and knowledge of education for sustainability. Environmental Education Research, 20(5), 660–679. https://doi.org/10.1080/13504622.2013.833591
17. Eilks, I. (2015). Science education and education for sustainable development: Justifications, models, practices and perspectives. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 11(1), 149–158. https://doi.org/10.12973/eurasia.2015.1313a
18. Er-Nas, S., & Şenel-Çoruhlu, T. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının perspektifinden sürdürülebilir kalkınma kavramı [The concept of sustainable development from the perspective of pre-service science teachers]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 562–580. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2017.22
19. Foster, J. (2001). Education as sustainability. Environmental Education Research, 7(2), 153–165. https://doi.org/10.1080/13504620120043162
20. Gaafer, F. N., Jaafer, M. N., & Albu-Amer, A. G. N. (2022). Implementation of sustainable development goals in physics education. Humanitarian & Natural Sciences Journal, 3(2), 803–812. https://doi.org/10.53796/hnsj321
21. Gökmen, A., Solak, K., & Ekici, G. (2019). Sürdürülebilir kalkınma için eğitim: öğretmen adaylarının tutumları ile ilişkili olan faktörler [Education for sustainable development: Factors related to pre-service teachers’ attitudes]. Kesit Akademi Dergisi, 12(1), 462–480. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1520394
22. Gürlük, S. (2010). Sürdürülebilir kalkınma gelişmekte olan ülkelerde uygulanabilir mi [Is sustainable development applicable in developing countries?]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 85–99. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423880316.pdf
23. Hedefalk, M., Almqvist, J., & Östman, L. (2015). Education for sustainable development in early childhood education: A review of the research literature. Environmental Education Research, 21(7), 975–990. https://doi.org/10.1080/13504622.2014.971716
24. Jabareen, Y. (2008). A new conceptual framework for sustainable development. Environment, Development and Sustainability, 10, 179–192. https://doi.org/10.1007/s10668-006-9058-z
25. Kızılcık, H. Ş., Aygün, M., Şahin, E., Türk, O., Çelikkanlı, N. Ö., & Damlı, V. (2024). Türkiye’de 2018 fizik dersi öğretim programında sürdürülebilir kalkınma: 9. ve 10. sınıflar [Sustainable development in the 2018 physics curriculum in Turkey: Grades 9 and 10]. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(2), 944–970. https://doi.org/10.37217/tebd.1413230
26. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
27. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
28. Milli Eğitim Bakanlığı. (2005). İlköğretim Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı [Elementary science and technology curriculum]. Ankara.
29. Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). İlköğretim kurumları Fen Bilimleri Dersi (6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı [Elementary school science curriculum (Grades 6, 7, and 8)]. Ankara.
30. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) [Science curriculum (Grades 3, 4, 5, 6, 7, and 8)]. Ankara.
31. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024a). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) [Science curriculum (Grades 3, 4, 5, 6, 7, and 8)]. Ankara.
32. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni [Turkey Century Education Model common curriculum text]. Ankara.
33. O’Flaherty, J., & Liddy, M. (2017). The impact of development education and education for sustainable development interventions: A synthesis of the research. Environmental Education Research, 24(7), 1031–1049. https://doi.org/10.1080/13504622.2017.1392484
34. Pamuk, D. K. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumlarının incelenmesi [Examination of pre-school pre-service teachers’ attitudes towards sustainable development]. Turkish Journal of Primary Education, 4(2), 72–84. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/901545
35. Shulla, K., Filho, W. L., Lardjane, S., Sommer, J. H., & Borgemeister, C. (2020). Sustainable development education in the context of the 2030 Agenda for sustainable development. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 27(5), 458–468. https://doi.org/10.1080/13504509.2020.1721378
36. Uğraş, M., & Zengin, E. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının sürdürülebilir kalkınma için eğitim ile ilgili görüşleri [Classroom teacher candidates’ views on education for sustainable development]. Journal of Theoretical Educational Science, 12(1), 298–315. https://doi.org/10.30831/akukeg.442751
37. United Nations Development Programme. (2016). Sustainable development goals. http://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals.html
38. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2017). Education for sustainable development. http://www.unesco.org.tr/Pages/14/52/Sürdürülebilir-%20%20Kalkınma-İçin-Eğitim
39. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2020). Education for sustainable development: A roadmap. UNESCO.
40. World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
41. Yalçın, K., & Köybaşı Şemin, F. (2024). Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir eğitim programına ilişkin öğrenci algıları [Students’ perceptions of sustainability and sustainable curriculum]. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 43(1), 41–120. https://doi.org/10.7822/omuefd.1233185
42. Yeni, O. (2014). Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma: Bir yazın taraması [Sustainability and sustainable development: A literature review]. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 181–208. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/287214
43. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2017). Nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods]. Seçkin Yayıncılık.